Uzasadnienie
Decyzją z [...] lipca 2019 r. znak: [...] Minister Inwestycji i Rozwoju (dalej jako organ/minister) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę [...] własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...],, [...]-Obszar Wiejski, obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, wydzielonej z działki nr [...], zajętej pod drogę publiczną nr [...] od dr. kraj. ([...]) – [...] – do dr. woj. ([...]), obecnie nr [...] (ul. [...] – od dr. krajowej nr [...] – gr. gminy), dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 872, ze zm., dalej jako ustawa) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocą prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie z ww. przepisem nabycie własności z mocy prawa następowało jeżeli na dzień 31 grudnia 1998 r. spełnione były łącznie trzy przesłanki:
- - nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego;
- - nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną;
- - nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego.
W zakresie pierwszej przesłanki organy ustaliły, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość, oznaczona przed podziałem jako działka nr [...], stanowiła własność K. P. – o czym świadczy akt własności ziemi z [...] czerwca 1974 r., nie stanowiła tym samym własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego.
W odniesieniu do drugiej z przesłanek, na podstawie dokumentacji geodezyjno-kartograficznej zewidencjonowanej w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym przez Starostę [...] organ przyjął, że działka nr [...] o pow. [...] ha, wydzielona z działki nr [...] była zajęta pod drogę nr [...] (obecnie nr [...]), co potwierdza również oświadczenie geodety uprawnionego G. H. z [...] czerwca 2019 r. Droga nr [...] na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych na terenie województwa [...] została zaliczona do kategorii dróg gminnych i zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dniem 1 stycznia 1999 r. pozostała drogą gminną.
W ocenie organu, udowodniony został również fakt sprawowania przez gminę władztwa publicznego nad przedmiotową nieruchomością na datę istotną w sprawie, o czym świadczy oświadczenie Burmistrza [...] oraz czterech mieszkańców wsi [...], jak również opis stanu zagospodarowania, zainwestowania i uzbrojenia działki nr [...] z [...] listopada 2016 r., z którego wynika, że na dzień 31 grudnia 1998 r. teren ww. działki zajęty był pod drogę o nawierzchni asfaltowej, wybudowanej w latach 1990-1991, pobocze gruntowe i rów przydrożny stanowiący element drogi, zaś zarząd sprawowany był przez Burmistrza [...], który w jego ramach wykonywał naprawę powierzchni asfaltowej, coroczne wykaszanie rowów odwadniających i naprawiania poboczy.
W konsekwencji, organy obu instancji uznały, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy, przez co należy stwierdzić nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] przedmiotowej nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 r.
Pismem z [...] sierpnia 2019 r. M. S. i W. S. (dalej jako skarżący) wnieśli skargę na powyższą decyzję. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1. art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa), polegające na braku ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie postępowania;
2. art. 68 w zw. z art. 78 § 1 kpa, art. 89 kpa i art. 136 kpa polegające na nieprzeprowadzeniu dowodu z przesłuchania stron, dowodów z dokumentów które należało pozyskać z zasobów kartograficznych oraz nieprzeprowadzeniu rozprawy administracyjnej;
3. art. 7 i art. 77 § 1 kpa, poprzez naruszenie zasady praworządności, w szczególności poprzez zaniechanie podjęcia przez organ wszelkich czynności mających na celu ustalenie stanu faktycznego w sprawie oraz załatwienie sprawy bez wyczerpującego zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Nieruchomość oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] nabyła nieodpłatnie na podstawie aktu własności ziemi nr [...] z [...] czerwca 1974 r. K. P. Wymieniona zmarła [...] lipca 1999 r., spadek po niej nabyły B. C., H. S. i S. P., każda w [...] części. H. S. zmarła [...] lipca 2014 r., spadek po niej nabyli A. S., E. M. i K. N. każde w [...]. Aktem notarialnym z [...] lipca 2016 r. B. C., S. P., A. S., E. M. i K. N. sprzedali wskazaną nieruchomość W. i M. S. Na tej podstawie organ uznał, że przedmiotowa nieruchomość na dzień 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego. Okoliczność ta nie była kwestionowana w postępowaniu, stąd też w ocenie Sądu należy uznać, że przesłanka z art. 73 ust. 1 ustawy została w tym zakresie spełniona.
W odniesieniu do przesłanki zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną Sąd zwraca uwagę, że przestrzenny zasięg działania art. 73 ust. 1 ustawy determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z 31 grudnia 1998 r. do definicji pasa drogowego zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2068, dalej jako ustawa o drogach publicznych) w brzmieniu obowiązującym w tej dacie, zaś o przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga stan jej urządzenia na dzień 31 grudnia 1998 r., bądź sposób korzystania z niej, gdzie w przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym. Sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" nie zostało zdefiniowane w ustawie, jednakże w orzecznictwie przyjmuje się, że oznacza to sytuację w której na nieruchomości urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych przed 1 stycznia 1999 r. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 513/00).
Zgodnie z ustawą o drogach publicznych również w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 1998r., drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której korzystać może każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych.
W aktach sprawy znajduje się mapa z projektem podziału nieruchomości, wraz z wykazem zmian gruntowych, sporządzona przez geodetę uprawnionego G. H., przyjęta do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] pod nr [...]. Z wykazu zmian gruntowych wynika, że z działki nr [...] o pow. [...] wyodrębniono następnie działki o nr [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha. Przy działce nr [...] jako rodzaj i klasa użytku widnieje oznaczenie "dr" (drogi) a ponadto pod pozycją uwagi wpisano, że działka ta w dniu 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę. Z mapy wynika zaś, że na datę istotną w sprawie obszar odpowiadający obecnie działce nr [...] znajduje się w pasie drogowym ul. [...]. Mapa ta zawiera adnotację, że została wykonana w trybie przepisów art. 73 ustawy. Informacja że działka nr [...] na datę istotną w sprawie była zajęta pod drogę publiczną znajduje się również w piśmie geodety uprawnionego do Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] czerwca 2019 r. Zauważyć w tym miejscu należy, że mapy i szkice sporządzone przez geodetę uprawnionego i przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego są dokumentami urzędowymi i zgodnie z art. 76 kpa stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
Dokumenty takie posiadają zatem szczególną moc dowodową i korzystają z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Wzruszenie mocy takiego dokumentu jest możliwe jedynie poprzez przeprowadzenie przeciwdowodu, czego w niniejszej sprawie nie wykonano. W takiej sytuacji nie ma podstaw aby odmówić mocy dowodowej dokumentowi sporządzonemu przez geodetę uprawnionego i włączonemu do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego, a zatem bezcelowym byłoby zbieranie dodatkowych dowodów potwierdzających fakt zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2013 r. sygn. I OSK 2/12). Zarówno fakt nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron jak i nieprzeprowadzenia rozprawy pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.
Uchwała Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych na terenie województwa [...] zalicza drogę nr [...] (obecnie nr [...]) - stanowiącą ulicę [...] do kategorii dróg gminnych, co oznacza że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 1998r. była ona drogą publiczną. Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie Sądu również druga z przesłanek art. 73 ust. 1 ustawy została w niniejszej sprawie spełniona.
Do spełnienia przesłanki władania publicznoprawnego nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu kodeksu cywilnego), a jedynie wykazanie faktycznego nią władania. Faktyczne władanie w rozumieniu art. 73 ust. 1 ustawy polega na wykonywaniu prac związanych m.in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1471/07).
Za dowód na fakt wykonywania przez gminę władztwa publicznego nad przedmiotową nieruchomością organy uznały oświadczenie Burmistrza [...] oraz czterech mieszkańców wsi [...], w tym byłego oraz obecnego (na dzień wydania oświadczenia) sołtysa a ponadto opis stanu zagospodarowania, zainwestowania i uzbrojenia działki nr [...] z [...] listopada 2016 r. Ze złożonych oświadczeń oraz opisu stanu zagospodarowania, zainwestowania i uzbrojenia działki wynika, że Gmina [...] w ramach zarządu sprawowanego nad ulicą [...] wykonywała prace polegające na wykaszaniu trawy, zbieraniu śmieci, naprawie nawierzchni i poboczy, odśnieżaniu i żwirowaniu.
W ocenie Sądu materiały te stanowią wystarczający dowód wykonywania przez gminę władztwa publicznego w stosunku do drogi znajdującej się na przedmiotowej nieruchomości. W szczególności należy zauważyć, że skarżący nie przedstawili żadnego dowodu na podstawie którego można zakwestionować ich treść. Samego przekonania o tym, że świadkowie w oświadczeniach mają na myśli nie działkę nr [...] a działkę nr [...] nie można uznać za dowód w sprawie. Przedstawione w odwołaniu zrzuty ekranu także nie podważają faktu wykonywania przez gminę władztwa publicznego w stosunku do działki nr [...], ponieważ fakt zajęcia tej właśnie działki pod drogę publiczną – ul. [...] jest potwierdzony w mapie sporządzonej przez geodetę uprawnionego. Nie ulega przy tym wątpliwości Sądu, że władztwo publiczne dotyczy całego odcinka drogi, na całej jego długości i szerokości (w granicach pasa drogowego), a nie poszczególnych działek gruntu. Ze wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego wynika bowiem, że służby drogowe wykonują czynności eksploatacyjne na całym odcinku drogi, a nie jedynie na poszczególnych działkach ewidencyjnych.
Reasumując, zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do uznania, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy i wydania zaskarżonej decyzji. Organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe i dokonały trafnej oceny zebranych w sprawie dowodów, nie naruszając przy tym przepisów postępowania administracyjnego, a zarzuty skarżących należy uznać za niezasadne.
Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Sąd skargę oddalił.