Uzasadnienie
A. K. (Skarżący), reprezentowany przez adwokata P. J., pismem z [...] sierpnia 2018 r. (data wpływu do Sądu [...] września 2018 r.) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie grzywny Prezydentowi [....] (Prezydent) w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 marca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 661/13.
Skarżący wyjaśnił, że 4 marca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 661/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z [...] lutego 2008 r. w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...][...] oznaczoną nr hip. [....], w terminie dwóch miesięcy, od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem Jednocześnie Sąd stwierdził, że Prezydent dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wobec powyższego wniósł o wymierzenie Prezydentowi grzywny z tytułu niewykonania ww. wyroku w wysokości [...] ([...] tysięcy) złotych wraz z stwierdzeniem, że bezczynność organu w wykonaniu wyroju miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wniósł również o przyznanie na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości [...] ([...] tysiące) złotych. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu wskazał, że od czasu otrzymania przez Prezydenta akt administracyjnych sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu upłynęło już ponad 4 lata. Wskazał również, że postępowanie było zawieszone postanowieniem Prezydenta z [...] stycznia 2017 r. nr [...] ale zostało ono następnie podjęte postanowieniem Prezydenta z[....] stycznia 2018 r. nr [...]. Zaznaczył, że pismem z [...] sierpnia 2018 r. wezwał Prezydenta do wykonania. ww. wyroku.
Zaznaczył, że wymierzenie organowi grzywny, będącemu państwową jednostką budżetową, w gruncie rzeczy nie jest dolegliwością finansową. W budżetach tych jednostek paragraf "kary" nie jest planowany. Zatem w przypadku wymierzenia organowi grzywny musi ona wystąpić do dysponenta budżetu o przyznanie mu kwoty pieniężnej w wysokości wymierzonej grzywny. Po uzyskaniu tej kwoty, organ uiszcza grzywnę na konto właściwego sądu administracyjnego, który jest także państwowa jednostką budżetową. Ta zaś z mocy prawa nie może mieć żadnych własnych dochodów. Powoduje to, że Sąd musi te pieniądze "zwrócić" budżetowi Państwa. Uznać zatem należy, że przedstawiony mechanizm, w określonych przypadkach istotnie obniża efektywność grzywny jako środka przymuszającego do wykonania prawomocnego wyroku Sądu. W odniesieniu do przyznania od organu na jego rzecz sumy pieniężnej wskazał, że doznaje on usprawiedliwionego poczucia bezsilności.
Przyznanie mu sumy pieniężnej ma bowiem uświadomić go, że nie jest on bezbronny, że Sąd widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich o doznaje na skutek przewlekłego prowadzenia jego sprawy i że obejmuje Skarżącego swoją ochroną.
Reasumując Skarżący wskazał, że biorąc pod uwagę okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku (ponad 4 lata), ważność sprawy dla Skarżącego będącego w podeszłym wieku z problemami zdrowotnymi (część stron postępowania już zmarła) oraz brak działań organu zmierzających do jej szybkiego zakończenia, najbardziej adekwatne na obecnym etapie postępowania będzie wymierzenie organowi grzywny w wysokości [...] ([...] tysięcy) złotych oraz przyznanie Skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości [...] ([...] tysięcy) złotych.
W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w związku z zarządzeniem z [...] grudnia 2016 r. nr [...] Prezydenta w sprawie wprowadzonej procedury postępowania w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, rozpatrzenie wniosku złożonego w trybie przepisów dekretu musi być poprzedzone zgromadzeniem dodatkowych wyjaśnień i dokumentów w sprawie, co jest aktualnie realizowane. Pismem z [...] maja 2018 r. organ wystąpił do Ministra Finansów o udzielenie informacji, czy przedmiotowa nieruchomość objęta jest umowami indemnizacyjnymi.
Jednocześnie Prezydent wskazał, że sprawy dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy są sprawami skomplikowanymi, a ich złożoność oraz okoliczności jakie powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwalają na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie.
Postanowieniem z 29 października 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1823/18 Sąd zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na śmierć Skarżącego w dniu [...] lutego 2019 r.
Pismem z [...] stycznia 2022 r. P. K., reprezentowany przez adwokata P. J., wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania sądowego, popierając skargę. Wraz z wnioskiem przedłożył prawomocne postanowienie z [...] grudnia 2021 r. Sądu Rejonowego dla [....]-[...] w [....] [...] Wydział [...], sygn. akt [...], którym stwierdzono, że spadek po Skarżącym na podstawie ustawy nabyli: żona E. K., córka B. G., syn P. K. oraz syn P. K. Jednocześnie P. K. wniósł o wymierzenie Prezydentowi grzywny z tytułu niewykonania ww. wyroku w wysokości [...] ([...] tysięcy) złotych wraz z stwierdzeniem, że bezczynność organu w wykonaniu wyroju miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wniósł również o przyznanie na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a., od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości [...] ([...] tysiące) złotych oraz w takiej samej wysokości na rzecz pozostałych skarżących. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Postanowieniem z 4 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1823/18 Sąd podjął zawieszanie postępowania sądowe.
Następnie Sąd pismami z [...] lutego 2022 r. zwrócił się do pozostałych następców prawnych zmarłego Skarżącego, tj.: do E. K., B. G. oraz do P. K. o udzielenie, w terminie 7 dni, informacji, czy jako następcy prawny popierają wniesioną skargę. Powyższe wezwania pozostały bez odpowiedz w związku z czym Sąd zarządzeniem z 16 marca 2022 r. uznał, że skarżącym w niniejszej sprawie jest jedynie P. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi grzywny.
Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 marca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 661/13, zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z [....] lutego 2008 r. w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...][...] oznaczoną nr hip. [...], w terminie dwóch miesięcy, od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu [...] czerwca 2014 r., zatem wyznaczony przez Sąd termin rozpoznania wniosku upłynął [...] sierpnia 2014 r. Okolicznością niesporną jest, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania organu przez poprzednika prawnego P. K., pismem z [...] sierpnia 2018 r. do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent nie rozstrzygnął sprawy objętej przedmiotowym wnioskiem.
Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 4 marca 2014 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Wobec powyższego uznać należało, że konieczne jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości [...] ([...] tysięcy) złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd, który w niniejszej sprawie wynosi łącznie już prawie 8 lat, a odliczając okres zawieszenia postępowania administracyjnego w okresie od [...] stycznia 2017 r. do [...] stycznia 2018 r. oraz okres zawieszenia postępowania sądowego od [...] października 2019 r. do [...] lutego 2022 r. z uwagi na śmierć Skarżącego to i tak organ nie wykonuje wyroku Sądu kilka lat.
Jednocześnie, w ocenie Sądu, obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 marca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 661/13, ma charakter rażącego naruszenia prawa. W sprawie niniejszej Sąd, oceniając charakter bezczynności Prezydenta, wziął pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do załatwienia sprawy, a w rezultacie nierespektowanie orzeczenia sądu.
Z tego też względu Sąd uznał, że wniosek o przyznanie od organu na rzecz P. K. sumy pieniężnej jest zasadny. Przy czym Sąd stoi na stanowisku, że przyznanie kwoty [...] ([...] tysiące) złotych uzasadniają szczególne okoliczności sprawy, tj. rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, co uzasadnia przyznanie stronie zadośćuczynienia z tego powodu. Podkreślić należy, że w niewykonanym wyroku Sąd wyznaczył Prezydentowi termin dwóch miesięcy na załatwienie sprawy, który upłynął [...] sierpnia 2014 r. Tymczasem, organ od kilku lat od daty wydania tego orzeczenia - nadal nie rozpoznał wniosku. Sąd wziął pod uwagę również fakt, że załatwienia wniosku z [...] lutego 2008 r. - nie dożył poprzednik prawny P. K., który wszczął postępowanie administracyjne w sprawie przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd uwzględnił wniosek P. K. o przyznanie na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. sumy pieniężnej, przyznając w pkt 3 sentencji wyroku na rzecz Skarżącego kwotę [...] ([...] tysiące) złotych. O kosztach postępowania (punkt 4 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. i 205 § 2 P.p.s.a. zasądzając na rzecz P. K. kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu i 480 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.