Uzasadnienie
Wojewoda [...], decyzją z [...] lipca 2012 r. nr [...], uchylił decyzję Prezydenta W. z [...] maja 2012 r. nr [...] orzekającą o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2, zajętą pod drogę publiczną gminną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Z ustaleń organu wynika, że W.G., jako właściciel wyżej opisanej nieruchomości, wystąpił w dniu 18 sierpnia 2005 r. z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę – ul. [...] w W.. Aktem notarialnym z [...] marca 2006 r. W.G. sprzedał nieruchomość przy ul. [...] stanowiąca działkę nr [...] z obrębu [...] ma rzecz M. i A. małż. W.. Decyzją z [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę – Miasto W., z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntu zajętego pod część ulicy [...], oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...], o pow. [...] m2. Prezydent W., decyzją z [...] maja 2012 r. orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną uzasadniając rozstrzygnięcie tym, że wnioskodawca nie był uprawniony do wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie, ponieważ otrzymał ekwiwalent majątkowy w postaci ceny sprzedaży wobec czego jego strata jako właściciela nieruchomości została już zrekompensowana.
Z powyższym rozstrzygnięciem organu I instancji nie zgodził się organ odwoławczy rozpoznając odwołanie W.G.. Organ odwoławczy stwierdził, że z odpisu z księgi wieczystej KW nr [...] wynika, że jako właściciel przedmiotowego gruntu był w niej wpisany W.G.. Taka sytuacja miała miejsce również w dniu 31 grudnia 1998 r. Jest zatem oczywiste, że do dnia 31 grudnia 2005 r. przysługiwało mu z mocy art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. prawo do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania za ten grunt, które mógł realizować przez złożenie wniosku w tym przedmiocie do dnia 31 grudnia 2005 r. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że nabywcy nieruchomości aktem notarialnym z 2006 r. nie wystąpili z wnioskiem o odszkodowanie.
W ocenie organu odwoławczego W.G. był osobą uprawnioną do złożenia wniosku o odszkodowanie i w konsekwencji ustalenia na jego rzecz odszkodowania. Decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Takie zaś naruszenie prawa stanowi o wadliwości decyzji powodującej konieczność wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, co wypełnia przesłanki z art. 138 § 2 kpa rozstrzygnięcie sprawy wymaga bowiem przeprowadzenie ponownego postępowania wyjaśniającego w znacznej części.
W skardze na decyzję Wojewody [...] Miasto W. zaskarżonej decyzji zarzuciło:
- 1. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
- - art. 73 ust. 4 w zw. z ust. 1 i 3 art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną, zwanej dalej ustawą, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że osobą uprawnioną do odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną w rozumieniu w/w przepisu jest osoba, która była właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w dniu 1 stycznia 1999 r. w sytuacji, gdy po tej dacie, a przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy nieruchomość została zbyta, zbywca uzyskał ekwiwalent w postaci zapłaty ceny, a nabywcy nieruchomości zostali wpisani w księdze wieczystej jako jej właściciele;
- - art. 128 § 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że "osobą wywłaszczoną", na rzecz której należy ustalić i wypłacić odszkodowanie właścicielowi nieruchomości na datę 1 stycznia 1999 r. w sytuacji, gdy w dniu wydania przez Wojewodę [...] decyzji stwierdzającej, iż przedmiotowa nieruchomość stała się z mocy prawa własnością W. zgodnie z treścią księgi wieczystej właścicielem nieruchomości były inne osoby, w miejsce których W. zostało następnie ujawnione w księdze wieczystej,
- 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- - art. 6, art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, brak rozpatrzenia sprawy w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie, w szczególności poczynienie ustaleń i interpretacji sprzecznych ze stanem wpisów w księdze wieczystej.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest bezzasadna.
Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. W myśl ust. 2 tego artykułu odszkodowanie wypłaca gmina w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, a Skarb Państwa w odniesieniu do pozostałych dróg. Odszkodowanie zaś za tak przejęte nieruchomości zajęte pod drogi ustalone jest i wypłacane przez właściwego starostę na wniosek właściciela złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., po upływie tego okresu roszczenie wygasa, o czym stanowi ust. 4 powołanego przepisu.
W świetle przytoczonej regulacji ustawowej należy stwierdzić, że podmiotem uprawnionym do realizacji roszczenia odszkodowawczego za nieruchomości przejęte w trybie powołanego przepisu jest osoba, która w dniu 1 stycznia 1999 r. utraciła własność nieruchomości. Z wywłaszczeniem, które nastąpiło w tej dacie ustawa bowiem powiązała powstanie roszczenia odszkodowawczego, wynikającego z utraty prawa z tym tylko zastrzeżeniem, że realizacja tego roszczenia została odroczona i ograniczona w czasie oraz uzależniona od złożenia wniosku w ustawowym terminie do dnia 31 grudnia 2005 r. Artykuł 21 ust. 2 Konstytucji RP uzależnia dopuszczalność wywłaszczenia od spełnienia przesłanki słusznego odszkodowania. Zatem odjęcie prawa własności na podstawie powołanego art. 73, który przewiduje szczególny rodzaj wywłaszczenia, powinno być powiązane ze słusznym odszkodowaniem.
W przedmiotowej sprawie, z bezspornych w tym zakresie ustaleń faktycznych wynika, że właścicielem nieruchomości, która objęta jest deklaratoryjną decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 2009 r. stwierdzającą nabycie prawa własności ex lege, przed dniem 1 stycznia 1999 r. był W.G.. W ustawowym terminie złożył on wniosek o odszkodowanie. Mając na uwadze konstytucyjną zasadę, że za odjęcie własności należy się słuszne odszkodowanie i regulację zawartą w art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. należy uznać, że W.G. jest osoba uprawnioną do odszkodowania.
Prawidłowo więc organ odwoławczy, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, uchylił decyzję organu I instancji odmawiającą ustalenia i wypłacenia odszkodowania W.G. i wskazał go jako uprawnionego do odszkodowania.
Faktem bezspornym w sprawie jest, że W.G., aktem notarialnym z [...] marca 2006 r. sprzedał nieruchomość, w skład której wchodziła także nieruchomość zajęta pod drogę publiczną małż. W. i w dniu [...] marca 2006 r. nabywcy zostali ujawnieni w księdze wieczystej. Nie są oni jednak uprawnieni do odszkodowania chociażby z tego względu, że w ustawowym terminie nie wystąpili z wnioskiem o odszkodowanie. Wprawdzie NSA w wyroku z 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OPS 3/09 zawarł tezę, że uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej to teza ta nie ma odniesienia do stanu faktycznego niniejszej sprawy, gdyż wniosek o odszkodowanie przez nabywców nieruchomości nie został złożony w ustawowym terminie i nie mógł być złożony, gdyż akt notarialny został zawarty po dniu 31 grudnia 2005 r. Rozliczenia finansowe miedzy W.G. a nabywcami nieruchomości z aktu notarialnego nie mogą wyłączać obowiązku odszkodowawczego gminy, wynikającego z art. 73 ust. 2 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. o ile spełnione są pozostałe przesłanki określone w art. 73.
Zaskarżona decyzja jest więc zgodna z prawem, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny, dokonał właściwej wykładni przepisów prawa mających zastosowanie w tej sprawie i wyprowadził słuszne wnioski, co uzasadniało uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Wobec tego zarzuty skargi nie znajdują potwierdzenia i Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.