Uzasadnienie
I SA/WA 1842/16
USAZADNIENIE
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr. [...] po rozpatrzeniu wniosku J. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] lipca 2016 r. nr. [...] utrzymał powyższą decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny sprawy:
Naczelnik Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 1975 r., przejął na własność Państwa, gospodarstwo rolne o pow. [...] ha (działki ewidencyjne nr: [...],[...],[...],[...]), położone we wsi [...], stanowiące byłą własność F. i Z. małż. J. Z wniosku o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji wystąpił spadkobierca byłych właścicieli przejętej nieruchomości – J. J. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] stwierdził, że zaskarżona decyzja Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1975 r. wydana została z naruszeniem prawa.
Pismem z dnia 8 sierpnia 2016 r. J. J. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1975 r. jest trzecią decyzją wydaną w jednej i tej samej sprawie, co stanowi rażące naruszenie prawa.
Rozpatrując ponownie sprawę organ podniósł, że materialną podstawę prawną decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1975 r. stanowił art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118).
Przeprowadzona przez organ nadzoru analiza archiwalnych akt sprawy wykazała, że w tożsamej sprawie wydane zostały przez Naczelnika Miasta i Gminy [...] trzy rozstrzygnięcia, a mianowicie:
- 1) Decyzja z dnia [...] kwietnia 1975 r. nr [...]
- 2) Decyzja z dnia [...] czerwca 1975 r., nr [...] oraz
- 3) Decyzja z dnia [...] sierpnia 1975 r., nr [...], tj. decyzja badana w tym postępowaniu.
Treść decyzji z dnia [...] sierpnia 1975 r., dotyczy tych samych nieruchomości co decyzje z dnia [...] czerwca 1975 r., i [...] kwietnia 1975 r. Ponadto z ich rozdzielników wynika, że zostały skierowane do tych samych podmiotów.
Zatem decyzja Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1975 r. była kolejnym rozstrzygnięciem w tożsamej sprawie, co stanowi zdaniem organu rażące naruszenie prawa. Zaistniała zatem przesłanka wskazana w art. 156 § 1 pkt 3 kpa.
Dokumentacja zgromadzona w toku postępowania nie wskazuje natomiast na zaistnienie pozostałych podstaw stwierdzenia nieważności decyzji przewidzianych w art. 156 § 1 kpa. W szczególności, badając materialne przesłanki przejęcia, określone w art. 9 ust. 1 powyższej ustawy pod kątem rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) organ uznał, że w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika Miasta i Gminy [...] takie naruszenie nie nastąpiło.
W archiwalnych aktach sprawy zachował się bowiem wniosek F. J. o przejęcie gospodarstwa na własność Państwa (pismo z dnia 16 kwietnia 1975 r.), małżonka rolnika – Z. J. spełniała kryterium wieku (ukończone 61 lat) i wyraziła zgodę na przejęcie gospodarstwa (oświadczenie bez określonej daty jego złożenia), a ponadto przedmiotem przekazania było całe gospodarstwo (o pow. [...] ha).
W związku z upływem ustawowego okresu 10 lat od dnia wydania i doręczenia stronom decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...], w sprawie znajduje zastosowanie art. 156 § 2 kpa (tj. obowiązek ograniczenia się do stwierdzenia wydania decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1975 r., z naruszeniem prawa).
Mając na uwadze, że decyzja nie wpływa na sytuację faktyczną i prawną podmiotów będących obecnymi właścicielami nieruchomości, które wchodziły w skład przyjętego gospodarstwa organ odstąpił od doręczenia im powyższej decyzji.
Na Decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2016 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. J. wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1975 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] czerwca 1975 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa oraz stwierdzenie nieważności decyzji tego organu z dnia [...] kwietnia 1975 r. wydanej z naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że każda z powyższych decyzji zawiera wady prawne tj. błędny, skreślenia, poprawione daty, brak rzetelnej wyceny gospodarstwa, brak biegłego przy wycenie. Zdaniem skarżącego została jego rodzicom wyrządzona szkoda, bo zostało utracone gospodarstwo, a jego ojciec nie otrzymał renty bo po wydaniu decyzji, a przed uprawomocnieniem się zmarł. Natomiast oświadczenie jego matki wyrażające zgodę na przejęcie gospodarstwa nie zawiera daty, dlatego zdaniem skarżącego ten dokument też jest nieważny. Zdaniem skarżącego organ administracji w tej sprawie prowadził postępowanie naruszając zasadę zaufania obywatela do organów Państwa.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 20102 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066).
Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 j.t.). Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola Sądu w przedmiotowej sprawie dotyczy decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydanej w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji, a mianowicie w trybie przewidzianym w art. 156 k.p.a. Poza sporem pozostaje okoliczność, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze prowadzone jest na podstawie art. 156-158 k.p.a. i podlega takim samym regułom procesowym jak zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z kwalifikowanymi wadami, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a.
W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie dokonuje się zatem – jak w postepowaniu zwykłym – oceny przysługujących stronie uprawnień lub ciążących na niej zobowiązań, a ocenia się legalność decyzji wydanej w ww. postępowaniu zwykłym. Ocena dokonywana przez organ administracji dotyczy wyłącznie zbadania, czy kwestionowana decyzja została dotknięta jedną z wad, określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Przedmiotem tego postępowania nie jest więc ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta kontrolowaną decyzją (vide: wyrok: Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2015 r., I OSK 1021/13, Lex nr 1655816).
Z uwagi na to, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Tym samym nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inna decyzją ostateczną. Tożsamość sprawy zachodzi w przypadku, gdy w prowadzonym postępowaniu występują te same podmioty, ten sam przedmiot i ten sam stan prawny w niezmienionym stanie faktycznym, w stosunku do postępowania już zakończonego decyzją ostateczną. Przy czym tożsamość przedmiotową należy rozumieć szerzej niż tylko jako przedmiot sprawy. Chodzi w tym wypadku zarówno o identyczny przedmiot nowej sprawy w stosunku do sprawy uprzednio ostatecznie rozstrzygniętej, jak i o tożsamość stanu prawnego tej sprawy przy niezmienionych okolicznościach faktycznych.
Analiza dokumentów znajdujących się w aktach rozpoznawanej sprawy potwierdza stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji, że w tożsamej sprawie dotyczącej przejęcia gospodarstwa rolnego w zamian za rentę zostały wydane przez ten sam organ Naczelnika Miasta i Gminy [...] trzy decyzje dotyczące tych samych podmiotów, tej samej nieruchomości (decyzje: z dnia [...] kwietnia 1975 r., [...] czerwca 1975 r i z dnia [...] sierpnia 1975 r.). Skarżący wystąpił do organu z wnioskami o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Sobótka z dnia [...] sierpnia 1975 r., która była trzecim rozstrzygnięciem w tożsamej sprawie. Słusznie zatem organ uznał, że stanowi to rażące naruszenie prawa spełniające przesłankę wynikającą z treści art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Prawidłowo także organ ze względu na upływ czasu od wydania i doręczenia stronom decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z [...] sierpnia 1975 r. (ponad 40 lat) zastosował art. 156 § 2 k.p.a. i ograniczył się do stwierdzenia wydania tej decyzji z naruszeniem prawa.
Organ badał także powyższą decyzję pod kątem naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia nieważności tej decyzji z przyczyn określonych w wyżej cyt. przepisie. Naczelnik Miasta i Gminy [...] wydając decyzję z dnia [...] sierpnia 1975 r. nie naruszył materialnych przesłanek przejęcia gospodarstwa rolnego w zamian za rentę od poprzedników prawnych skarżącego wynikającą z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. z 1974 r. Nr. 21, poz. 118). W aktach jest wniosek F. J. o przejściu gospodarstwa na własność państwa z dnia 16 kwietnia 1975 r., jego żona Z. J. spełniała kryterium wieku (ukończone 61 lat) i wyraziła zgodę na przejęcie gospodarstwa przez państwo (oświadczenie bez daty).
Natomiast błędy zawarte w decyzji organu z dnia [...] lipca 2016 r. dotyczące imienia i powierzchni gospodarstwa w jej uzasadnieniu zostały skorygowane postanowieniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] Dlatego też zarzuty dotyczące powyższych kwestii Sąd uznał za nieuzasadnione. Pozostałe zarzuty skargi również nie zasługują na uwzględnienie ponieważ wykraczają poza przedmiot rozpoznawanej sprawy.
Zdaniem Sądu organ prawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, w sposób właściwy zastosował i zinterpretował przepisy prawa na których oparł zaskarżoną decyzję, którą w sposób logiczny i zgodny z prawem uzasadnił.
Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji.