Uzasadnienie
- I. Stan faktyczny
- 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 579/08, wyrokiem z 11 kwietnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1003/09 uchylił uprzednio wydaną w sprawie decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2007 r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że orzekające w sprawie organy administracji powinny zastosować pojęcie nieruchomości ziemskiej zgodnie z definicją zastosowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów z dnia 5 czerwca 2006r., sygn. akt I OPS 2/06.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2011 r. nr: [...] stwierdził, że zespół [...] oznaczony jako działki nr [...] położony w [...], gm [...], powiat [...] wchodzący w skład nieruchomości [..], stanowiący przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa własność E. L. - nie podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Od w/w decyzji Wojewody [...] odwołania wnieśli Województwo [...] oraz Gmina [...].
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Minister stwierdził, w uzasadnieniu że zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądowoadministracyjnym wykazanie związku funkcjonalnego zespołu [...] jest niezbędną przesłanką dla uznania, iż [...] nieruchomości ziemskiej przeszła na rzecz Państwa w myśl dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.).
Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, zespół [...] w dacie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa pełnił funkcję [...]. Nie był wykorzystywany do działalności w produkcji rolnej (co jest niezbędne do uznania go za nieruchomość ziemską), ani nie prowadzono z niego bezpośredniego zarządu doraźnymi pracami wykonywanymi w części gospodarczej (a więc nie występował tutaj w/w związek funkcjonalny).
Były właściciel nieruchomości nie zajmował się bezpośrednio administrowaniem i zarządzaniem nieruchomością ziemską. Miejscem skąd taki zarząd był prowadzony była rządcówka. Świadek A. L. zeznała, że właściciel – E. L. posiadał rządców urzędujących w budynku zwanym rządcówką, zlokalizowanym w części gospodarczej poza granicami zespołu [...]. Świadek R. L. zeznał, że były właściciel majątku w [...] nie zajmował się bezpośrednio prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a w tym celu zatrudniał rządców. Również z protokołu w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej sporządzonego w dniu [...] lutego 1945 r. wynika, że wraz z majątkiem [...] przejęta została murowana rządcówka.
Ponadto w trakcie przeprowadzania dowodu z oględzin w terenie zespołu [...] ustalono, że po drugiej stronie ulicy [...] (wyznaczającej granice zespołu [..]) na osobnej parceli znajdują się [...]. Koresponduje to ze szkicem sporządzonym przez świadka R. L. w trakcie jego przesłuchania na którym umiejscowił położenie rządcówki względem [...].
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że nie występuje związek funkcjonalny pomiędzy zespołem [...] a resztą przejętej nieruchomości ziemskiej. Zespół [...] służył głównie celom [...]. Zatem Wojewoda [...] słusznie uznał, że nieruchomość ta nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Minister uznał ponadto za bezzasadne zarzuty odwołujących się co do braku możliwości ustalenia tożsamości aktualnego na dzień wydania decyzji oznaczenia działek ewidencyjnych oraz naruszenia przepisów postępowania.
- 2. Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2013 r. stała się przedmiotem skargi Województwa [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Strona zarzuciła naruszenie:
- - art. 145 § 1 pkt 4 Kpa dające podstawę wznowienia postępowania;
- - art. 80, 84 w zw. z art. 107 Kpa.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Wskazał, że w toku postępowania administracyjnego został pominięty pełnomocnik skarżącego tj. radca prawny G. P. Brak udziału pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym jest równoznaczny z pominięciem strony postępowania administracyjnego i uzasadnia wznowienie postępowania. Ponadto organ II instancji nie wyjaśnił jak interpretuje pojęcie związku funkcjonalnego jaki powinien łączyć nieruchomość rolną z częścią nieruchomości o przeznaczeniu [...], aby uznać, że całość stanowi nieruchomość ziemską w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Dodatkowo skarżący podniósł, iż w sytuacji gdy organ w toku postępowania zlecił ocenę biegłemu dotyczącą ustalenia oznaczenia aktualnych numerów ewidencyjnych działek odpowiadającym dawnym parcelom katastralnym to nie powinien w uzasadnieniu ograniczyć się do powołania się na konkluzję zawartą w opinii biegłego, lecz był obowiązany sprawdzić na jakich przesłankach biegły swoją konkluzję oparł i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego. Błędne dokonanie pomiarów przez geodetę miałoby bowiem istotny wpływ na wynik postępowania.
- 3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ odnosząc się do zarzutu pominięcia pełnomocnika Województwa [...] wskazał, że radca prawny G. P. został ustanowiony pełnomocnikiem Województwa [...] na mocy pełnomocnictwa z dnia [...] grudnia 2010 r. Pełnomocnictwo to zostało załączone do pisma z dnia [..] marca 2011 r. będącego odwołaniem Województwa od decyzji Wojewody [...] z dnia [....] lutego 2011 r. Przy czym z akt sprawy wynika, ze w/w pełnomocnikowi zostało doręczone pismo z dnia [...] marca 2011 r. o przekazaniu odwołania Województwa [..] wraz z aktami sprawy oraz decyzja Ministra i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2013 r. (wysłana w dniu [...] lipca 2013 r.). Wprawdzie w toku postępowania odwoławczego kierowano pisma o przedłużeniu terminu do rozpoznania sprawy bezpośrednio do skarżącego z pominięciem pełnomocnika, jednakże pisma te nie miały wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, a jak można wnioskować z treści skargi ostatecznie i tak trafiły do radcy prawnego G. P., który jest pracownikiem Urzędu [...] Województwa [...].
- 4. Uczestnik postępowania J. L. wniósł o oddalenie skargi.
- II. Uzasadnienie prawne
Skarga jest całkowicie nieuzasadniona.
1. Wiążące w sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 579/08 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1003/09 wskazują jednoznacznie, że nie istniał związek funkcjonalny pomiędzy wpisanym do rejestru obiektów zabytkowych zespołem [...] a gospodarstwem rolnym. Dlatego też prawidłowo organy obu instancji na podstawie jednoznacznego materiału dowodowego uznały, że zespół [...], nie podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
2. W tym kontekście należy wskazać, że istotą sprawy jest potwierdzenie stanu zgodnego z prawem i niejako naprawienie niesprawiedliwości dziejowej wyrządzonej prawowitym właścicielom majątku, którego posiadanie zostało bezprawnie przejęte. Dlatego też powstaje pytanie czy zarzucane w skardze naruszenia prawa procesowego miały wpływ na wynik postępowania. Odnosząc się do zarzutu nieskierowania decyzji do pełnomocnika uczestnika – Województwa [...], wskazać należy, że nie można absolutnie mówić o pozbawieniu strony udziału w postępowaniu. Województwo uczestniczyło w każdym stadium postępowania, wniosło odwołanie i skargę do sądu administracyjnego. Nie było więc pozbawione obrony swoich praw.
3. Odnosząc się do zarzutu skarżącego o pominięciu w toku postępowania administracyjnego pełnomocnika skarżącego Województwa [...], tj. radcy prawnego G. P. zauważyć należy, że adres pełnomocnika i strony był taki sam. W tych okolicznościach uznać należy, iż wiedzę o toku postępowania w sprawie, w tym o wydaniu zaskarżonej decyzji, równocześnie ze skarżącym uzyskał także pełnomocnik skarżącego, będący pracownikiem Urzędu [...] Województwa [...]. Zatem w realiach przedmiotowej sprawy powyższe naruszenie nie miało jakiegokolwiek wpływu na wynik postępowania i nie spowodowało to dla strony żadnych negatywnych skutków. Inna sytuacja byłaby, kiedy adres pełnomocnika byłby inny niż adres strony. Zresztą organ i tak doręczył później decyzję pełnomocnikowi.
4. Powyższe okoliczności czynią zarzuty skargi nieusprawiedliwionymi, a co za tym idzie decyzje wydane w sprawie przez organ I i II instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego ani procesowego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Przy czym stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.