Uzasadnienie
Minister Skarbu Państwa, decyzją z [...] lipca 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. nr [...] odmawiająca T.B., R.W., C.W. i I.N. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Z ustaleń organu wynika, że wyżej wymienione osoby są spadkobiercami A. i S.W. i złożyli wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione przez spadkodawców w miejscowości T., poza obecnymi granicami państwa polskiego. Organ odwoławczy nie podzielił poglądu Wojewody [...] wyrażonego w decyzji tego organu, że znajdujące się w aktach wyroki: Sądu Wojewódzkiego w S. z [...] lutego 1989 r. oraz Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] sierpnia 2003 r. świadczą o tym, że A. i S.W. nie posiadali prawa własności nieruchomości pozostawionej na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej. Oddalenie przez sądy powództwa o ustalenie prawa własności do mienia zabużańskiego przez małżonków W. było uzasadnione nie posiadaniem przez powodów w dacie wydania tych orzeczeń interesu prawnego w dochodzeniu ustalenia prawa.
W ocenie organu odwoławczego z uzasadnienia wyroku z [...] lutego 1989 r. wynika, że A. i S.W. byli właścicielami [...]-hektarowego gospodarstwa rolnego i zabudowań pozostawionych w miejscowości T.. Z uzasadnień obu wyroków oraz z oświadczeń K.C. i J.P. wynika, zdaniem organu odwoławczego, że przed opuszczeniem przez współwłaścicieli mienia zabużańskiego nieruchomości stanowiące ich własność zostały przejęte przez kołchoz. W ocenie organu odwoławczego, mienie nieruchome objęte kolektywizacją przed momentem jego opuszczenia przez dotychczasowych właścicieli nie może być uznane za nieruchomości pozostawione.
W związku z tym, zdaniem organu odwoławczego, utrata przez A. i S. małż. W. tytułu własności do nieruchomości na skutek kolektywizacji uniemożliwia potwierdzenie prawa do rekompensaty według przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r.
W skardze na decyzję Ministra Skarbu Państwa T.B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa oraz art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest nieuzasadniona gdyż zaskarżone decyzje organów obu instancji odpowiadają prawu.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) ustawa określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 6 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, że do wniosku osoby ubiegającej się o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć m.in. dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości (pkt 1). Jakie to mogą być dowody określa ustawa w ust. 4 i 5 tego przepisu.
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawcy dołączyli do wniosku odpis wyroku Sądu Wojewódzkiego w S. z [...] lutego 1989 r. sygn. akt [...], którym zostało oddalone powództwo A.W. o ustalenie, że służyło jej prawo własności gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, położonego w T. oraz odpis wyroku Sądu Okręgowego w S. z [...] sierpnia 2003 r. sygn. akt [...], którym oddalono powództwo T.B. o ustalenie, że jej rodzice A. i S.W. w związku wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawili na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, w miejscowości T., nieruchomość rolną o łącznej powierzchni [...] ha wraz z zabudowaniami. Do wniosku zostały załączone także oświadczenia świadków: K.C. i J.P. złożone w dniu 2 marca 2011 r. przed organem prowadzącym postępowanie w I instancji. Organ I instancji, oceniając ten materiał dowodowy uznał, że brak jest podstaw do potwierdzenia wnioskodawcom prawa do rekompensaty.
Organ odwoławczy utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie organu I instancji jednakże uznał, że z uzasadnienia wyroku z [...] lutego 1989 r. wynika wprost, że A. i S.W. byli właścicielami [...]-hektarowego gospodarstwa rolnego i zabudowań pozostawionych w T. ale, że nieruchomości te zostały przejęte przez kołchoz nie można uznać, że zostały pozostawione przez właścicieli.
Oceniając materiał dowodowy Sąd podziela stanowisko organu I instancji, że brak jest w sprawie dowodów, które potwierdzałyby, że A. i S.W. posiadali tytuł własności do nieruchomości w miejscowości T.. Wprawdzie uzasadnienie organu, co do tej kwestii jest bardzo lakoniczne, to niemniej złożone przez wnioskodawców dowody nie pozwalają na przyjęcie, że ich rodzice pozostawili poza obecnymi granicami RP nieruchomości, które stanowiły ich własność. Podejmowane próby ustalenia przed sądami powszechnymi tej okoliczności nie powiodły się albowiem, co wynika z odpisów prawomocnych wyroków, powództwa zostały oddalone. Przepis art. 365 § 1 k.p.c. stanowi, że prawomocne orzeczenia sądu wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe, organy administracji, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przy czym należy podkreślić, że moc wiążącą mają tylko wyroki, a nie ich uzasadnienia.
Skoro sąd powszechny oddalił powództwa o ustalenie, że A. i S.W. w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawili na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, w miejscowości T., nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha wraz z zabudowaniami, to prawidłowo organ I instancji uznał, że wyroki te nie dają podstaw do potwierdzenia wnioskodawcom prawa do rekompensaty. Błędnie natomiast organ odwoławczy wyprowadza wniosek, że z uzasadnienia obu wyroków wynika, iż A. i S.W. posiadali tytuł własności do [...]-hektarowego gospodarstwa rolnego i zabudowań w miejscowości T., który następnie utracili na skutek kolektywizacji. Uzasadnienie wyroku żadnego prawa nie ustala i nie stanowi o tytule własności do nieruchomości.
Do wniosku zostały dołączone także oświadczenia dwóch świadków: K.C. i J.P.. Oświadczenia te spełniają wymogi określone w art. 6 ust. 5 ustawy z 8 lipca 2005 r. Jednakże oświadczenia te, tak jak każdy inny dowód w sprawie, podlegają ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wyrażoną w art. 80 kpa, który to przepis stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność został uprawdopodobniona. Organ I instancji uznał, że brak jest dowodów potwierdzających, iż małżonkowie A. i S.W. pozostawili poza obecnymi granicami RP nieruchomości stanowiące ich własność i należy stwierdzić, że oświadczenia powołanych świadków prawa własności nieruchomości nie potwierdzają. Ze znajdujących się w materiale dokumentacyjnym kserokopii dowodów osobistych tych świadków wynika, że urodzili się oni w 1942 r. W 1950 r. kiedy to, zgodnie z oświadczeniami świadków, gospodarstwo rolne małżonków W. zostało skolektywizowane świadkowie byli więc w wieku 8 lat.
Jest oczywiste, że dziecko w tym wieku nie interesuje się jakiej powierzchni gospodarstwo rolne jest własnością innych mieszkańców wsi, nawet jeśli są to rodzice kolegów szkolnych, ile w tym gospodarstwie jest lasu, w jakim wieku są drzewa rosnące w lesie sąsiadów i jakie powierzchnie mają zabudowania sąsiadów. Takie natomiast szczegółowe dane podają świadkowie w swoich oświadczeniach odnośnie gospodarstwa rolnego rodziców wnioskodawców. Zatem wiedza tych świadków, w tym zakresie, nie stanowi ich własnej wiedzy, co skutkuje uznaniem, że oświadczenia te nie dowodzą tytułu własności małżonków W. do nieruchomości położonej w T. Ponieważ wnioskodawcy nie wykazali, że ich rodzice pozostawili nieruchomość poza obecnymi granicami RP, które stanowiły ich własność, brak jest podstaw do potwierdzenia im prawa do rekompensaty, przewidzianego w ustawie z 8 lipca 2005 r.
Zaskarżone decyzje, którymi odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty są więc zgodne z prawem, co czyni zarzuty skargi bezzasadnymi.
Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.