Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania P. P. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2019 r., nr [...].
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
W dniu [...] lipca 2019 r. do Wójta Gminy [...] wpłynęły po dwa wnioski matki i ojca o świadczenie wychowawcze na małoletnie dzieci O. i M. P. Decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił P. P. przyznania świadczeń wychowawczych na dzieci O. P. i M. P. W uzasadnieniu organ podkreślił, że zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (DZ. U. z 2018 r., poz. 2134, dalej jako ustawa) świadczenie wychowawcze wypłaca się temu z rodziców, który sprawuje faktyczną opiekę nad dziećmi. W przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek.
W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507), w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.
Podkreślono również, że w świetle art. 23 ust. 1 ustawy organ właściwy lub wojewoda odmawiają przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba ubiegająca się o to świadczenie uniemożliwi przeprowadzenie wywiadu, o którym mowa w art. 15 ust. 1, lub nie udzieli podczas tego wywiadu wyjaśnień co do okoliczności objętych wywiadem. Organ właściwy w przypadku wątpliwości dotyczących spełniania warunków do otrzymywania przyznanego świadczenia wychowawczego, w szczególności warunku zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 1 ust. 3, może wezwać osobę otrzymującą świadczenie wychowawcze do osobistego udzielenia, w wyznaczonym terminie, wyjaśnień oraz informacji co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.
W związku z powyższym, pismem z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] P.P. został wezwany do złożenia wyjaśnień w sprawie.
W dniu [...] sierpnia 2019r. M. P. po otrzymaniu wezwania zgłosiła się do Urzędu i wyjaśniła, że Sąd Okręgowy w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r., sygn. akt II C [...] udzielił zabezpieczenia w ten sposób, że zobowiązano pozwanego P. P. aby przyczyniał się do zaspokajania potrzeb rodziny przez łożenie na czas trwania procesu kwoty 1500 zł miesięcznie na każde dziecko, łącznie 3000 zł płatne do rąk matki M. P., co oznacza, że dzieci są pod stałą opieką matki do czasu wydania postanowienia stanowiącego inaczej. Podkreśliła, że nielogicznym byłoby wydanie przez Sąd postanowienia o zabezpieczeniu na rzecz matki w sytuacji pozostawania dzieci pod opieką ojca.
W dniu [...] sierpnia 2019r. M. P. oświadczyła, że wycofuje wniosek o przyznanie świadczenia ze względu na zmianę miejsca zamieszkania swojego jak i dzieci.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył P. P., wskazując że złożył wniosek pierwszy i to on powinien mieć wypłacane świadczenie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania P. P. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2019 r., nr [...].
W uzasadnieniu wskazano, że z akt sprawy a także z dokumentacji uzupełnionej na prośbę Kolegium nie wynika aby ojciec dzieci P. P. sprawował nad nimi faktyczną opiekę. Z dokumentów tych wynika, że dzieci przebywają z nim tylko w określone 2 dni w tygodniu oraz w co drugi weekend. Tym samym P. P., nie spełnia wymogów do przyznania mu świadczenia wychowawczego. Podkreślono, że w niniejszym postępowaniu, Skład Orzekający nie zajmuje się prawem M.P. - matki dzieci do świadczenia wychowawczego.
Wskazano ponadto, że z reguły, jeżeli rodzice opiekują się dziećmi naprzemiennie, sąd nie zasądza alimentów. Z postanowienia Sądu Okręgowego [...] II Wydział Cywilny sygn. akt II C [...] z dnia [...] lipca 2019r. w przedmiocie obu stron o zabezpieczenie, Sąd udzielił powódce M. P. zabezpieczenia w ten sposób, że zobowiązał ojca dzieci P. P. aby przyczyniał się do zaspokajania potrzeb rodziny poprzez łożenie na czas trwania procesu, kwoty po 1500, 00 zł na dziecko, czyli łącznie 3000, 00 zł miesięcznie płatne do rąk matki M. P. Dodatkowo, podkreślono, że P. P. ma zadłużenie z tego tytułu w wys. [...] zł.
Podkreślono także, że rodzice, którzy się rozwodzą, powinni się porozumieć co do kosztów utrzymania dzieci, mając na celu ich dobro i nie powinni traktować dzieci jak karty przetargowej. Trzeba bowiem pamiętać, że świadczenie wychowawcze, wprawdzie przyznawane jest rodzicom lub opiekunom dzieci, ale powinno być w całości przeznaczane na ich wychowywanie, co jednoznacznie określa art. 4 ust. 1 ustawy, stanowiąc, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] złożył P. P., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazał, że obecnie dzieci zamieszkują w domu rodzinnym z ojcem a nie z matką.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja naruszają prawo.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] września 2019 r..
Istotą rozpoznawanej sprawy było zatem ustalenie, czy skarżącemu P.P. przysługuje świadczenie wychowawcze na dzieci O. P. i M. P. Sąd uznał, że decyzja odmowna w przedmiotowej sprawie została wydana przedwcześnie. Wobec faktu cofnięcia przez matkę dzieci [...] sierpnia 2019 r. wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego podkreślić należy, że do rozpoznania pozostał jedynie wniosek skarżącego czyli ojca dzieci. Z uzasadnienia organu II instancji jasno wynika, że organ ten nie zajmował się prawem matki dzieci do świadczenia wychowawczego. Z art. 4 pkt 2 ww. ustawy wynika, że uprawnienie do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka.
Zatem, do chwili cofnięcia wniosku przez M. P., do rozstrzygnięcia sprawy konieczne było ustalenie kto sprawuje faktyczną opiekę nad dziećmi, bowiem zgodnie z przepisem art.22 ustawy doszło do zbiegu prawa do świadczeń. Organy jednak abstrahując od okoliczności cofnięcia wniosku przez matkę dzieci podjęły starania w celu ustalenia kto faktycznie sprawuje nad nimi opiekę. Tym niemniej, jedynie na marginesie oceniając działania organów podnieść należy, że nie sposób uznać sformułowań postanowienia Sądu Okręgowego [...] sygn. akt II C [...] w przedmiocie zabezpieczenia poprzez przyczynianie się przez skarżącego do zaspokajania potrzeb rodziny poprzez łożenie na czas trwania procesu rozwodowego kwoty po 1500 zł na dziecko do rąk ich matki za dowód na niesprawowanie przez skarżącego opieki nad dziećmi. Organ odwoławczy stwierdził jednocześnie, że skarżący zajmuje się dziećmi w dwa dni każdego tygodnia i w co drugi weekend.
Skarżący załączył przy tym do akt, jako uzupełnienie wywiadu środowiskowego postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] października 2019 r. sygn. akt III Nsm [...] o ustanowieniu kuratora dla małoletnich dzieci celem reprezentowania ich interesów w toczącym się w Prokuraturze Rejonowej w [...] postępowania w sprawie [...]. W aktach sprawy znajdują się również opinie ze Szkoły Podstawowej w [...] dotyczące dzieci O. i M. P., z których wynika dobry kontakt ich ojca ze szkołą. Ze skargi wynika nadto, że dzieci zamieszkują z ojcem w rodzinnym domu w [...] podczas gdy ich matka mieszka w [...].
Reasumując ojciec dziecka jest osobą uprawnioną do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego i z prawa tego skorzystał. Wobec cofnięcia wniosku o świadczenie wychowawcze przez matkę dzieci nie znalazł w sprawie zastosowania art. 22 ustawy. Podkreślić należy, że rozpatrując przedmiotową sprawę należy wziąć pod uwagę przede wszystkim cel tego świadczenia określony w art. 4pkt 1 ustawy - celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. W związku z powyższym - biorąc pod uwagę ww. cel oraz fakt, że wniosek może złożyć każde z rodziców - dlatego też w przypadku złożenia wniosku przez jedno z nich należy tak interpretować przepisy ustawy, aby nie doprowadzić do pokrzywdzenia dziecka. W innym przypadku cel ustawy nie zostanie osiągnięty.
Ponownie prowadząc postępowanie organ uwzględni przedstawione wyżej stanowisko Sądu i podejmie działania mające na celu prawidłowe zastosowanie zasad przyznawania i wypłacania świadczenia wychowawczego oraz uzasadni podjęte rozstrzygnięcie - zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.