Uzasadnienie
Uczestnik postępowania J. T. wnioskiem z dnia 25 lutego 2011 r. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi Gminy O. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy J. T. wskazała, że stopień skomplikowania sprawy oraz specyfika materii, do których odnosi się prowadzone postępowanie powoduje, że jest ona w stanie samodzielnie prowadzić obrony swoich praw, zaś sytuacja materialna nie pozwala jej na opłacenie fachowego pełnomocnika. Wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, a ich źródłem utrzymania są dochody z emerytury w łącznej kwocie [...] złotych. Małżonkowie mają przyznany limit dopuszczalnego salda debetowego na wspólnym rachunku bankowym w kwocie [...] złotych. Posiadają ponadto nieruchomości rolne o pow. [...] ha. Z nieruchomości tych, według złożonych w toku postępowania wyjaśnień nie uzyskują oni obecnie żadnych dochodów. Jak wynika z nadesłanych przy piśmie z dnia 14 marca 2011 r. dokumentów, stałe miesięczne wydatki rodziny wynoszą ok. [...] złotych. Obejmują one: opłaty za usługi telekomunikacyjne ([...] złotych), opłaty mieszkaniowe ([...] złotych), opłaty za gaz ([...] złotych/2 mies.) i opłaty za energię elektryczną ([...] złotych/2 mies.). Zgodnie z oświadczeniem, wnioskodawczyni nie posiada oszczędności. Nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 24 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego podnosząc, iż nie ma obecnie usprawiedliwionych podstaw do przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie.
Pismem z dnia 11 kwietnia 2011 r. J. T. wniosła sprzeciw od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2011 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie Sądu z dnia 24 marca 2011 r. utraciło moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu.
W złożonym sprzeciwie z dnia 11 kwietnia 2011 r. J. T. podniosła, iż z mężem są osobami w podeszłym wieku, co powoduje konieczność ponoszenia wyższych niż przeciętne wydatków związanych z utrzymaniem się (w tym w szczególności kosztów lekarstw, leczenia i rehabilitacji). Ponadto podkreśliła, że nieruchomość rolna, którą posiadają wraz z mężem, nie przynosi żadnych dochodów, co więcej, nie mogą nią swobodnie dysponować, gdyż do 2018 r. znajduje się ona w dzierżawie. Nadto stwierdziła, że wobec obecnej sytuacji na rynku nieruchomości, jakiekolwiek próby jej sprzedaży są z góry skazane na niepowodzenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie należy wyjaśnić, iż stosownie do przepisu art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) od postanowienia referendarza sprzeciw wnosi się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego – w niniejszej sprawie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie.
Zgodnie z art. 260 powołanej ustawy w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W niniejszej sprawie taka sytuacja ma miejsce.
Stosownie do przepisu art. 245 § 1 ww. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 i § 3 powołanej ustawy).
Wniosek J. T. dotyczy ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, co oznacza, iż wnosi ona o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o którym mowa w art. 245 § 3 powołanej ustawy.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. (art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy).
J. T. wnioskując o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym wykazała, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, posiada mieszkanie własnościowe o pow. [...] m² oraz nieruchomości rolne o pow. [...] ha. Z nieruchomości tych, według złożonych w toku postępowania wyjaśnień nie uzyskują oni obecnie żadnych dochodów. Źródłem utrzymania dwuosobowego gospodarstwa domowego wnioskodawcy są dochody małżonków z tytułu otrzymywanych świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości [...] złotych (emerytura wnioskodawcy – [...] zł, emerytura jej męża [...] zł). Ponadto małżonkowie mają przyznany limit dopuszczalnego salda debetowego na wspólnym rachunku bankowym w kwocie [...] złotych.
Biorąc pod uwagę ustalony w sprawie stan faktyczny, co do sytuacji materialnej uczestnika postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, iż wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a zatem nie spełniła podstawowej przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy.
Przeciwnie, posiadane stałe dochody oraz przyznany limit dopuszczalnego salda debetowego na wspólnym rachunku bankowym wskazują, iż dysponuje ona środkami zezwalającymi na pokrycie ewentualnej profesjonalnej pomocy prawnej bez ryzyka wystąpienia uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i małżonka.
Sąd zauważa, iż instytucja prawa pomocy przewidziana ww. przepisami stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Zatem ubiegający się o taką pomoc powinien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały by się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Przy czym uczestnik postępowania musi wykazać brak możliwości zabezpieczenia środków niezbędnych do prowadzenia procesu przez własne oszczędności, oraz oszczędności osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym.
Skoro w przedmiotowej sprawie J. T. nie wykazała takiego braku możliwości jak również nie wykazała, by poniesienie kosztów postępowania sądowego mogło spowodować wspomniany wyżej uszczerbek w niezbędnych kosztach utrzymania siebie i rodziny, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego lub adwokata nie może być uwzględniony.
W tym stanie sprawy na podstawie art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w postanowieniu.