Uzasadnienie
Minister Edukacji (dalej jako "organ" lub" "Minister") postanowieniem z 28 maja 2026 r. nr DWST-WOOS.4021.30.2026.DP uchylił postanowienie Wielkopolskiego Kuratora Oświaty z 25 marca 2026 r. nr 110.3.103.2026 i pozytywnie zaopiniował zamiar likwidacji z dniem 31 sierpnia 2026 r. Szkoły Podstawowej w S., dla której organem prowadzącym jest Gmina [...] (dalej jako "gmina"). Postanowienie powyższe doręczono gminie w dniu 28 maja 2026 r.
P. K. (dalej jako "skarżąca") pismem z 15 czerwca 2026 r. (data wpływu do organu – 22 czerwca 2026 r.) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra z 28 maja 2026 r. wnosząc o jego uchylenie. Wyjaśniła jednocześnie, że jest rodzicem dziecka uczęszczającego do ww. szkoły podstawowej i swój interes prawny do zaskarżenia postanowienia Ministra wywodzi z art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2026 r. poz. 820), powoływanej dalej jako "Prawo oświatowe", który zagwarantował rodzicom udział w procedurze likwidacji szkoły, czego skutkiem jest uznanie, że jako rodzic dziecka, skarżąca jest stroną tego postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, ewentualnie o jej oddalenie. Wskazał, że skarżąca nie ma legitymacji procesowej do zaskarżenia postanowienia Ministra, bowiem sam fakt, że jest ona rodzicem ucznia ww. szkoły podstawowej nie stanowi źródła jej interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." Postępowanie prowadzone na podstawie art. 89 ust. 3 i ust. 4 Prawa oświatowego nie służy bowiem rozstrzyganiu o prawach lub obowiązkach rodziców uczniów ani nie prowadzi do bezpośredniego ukształtowania ich sytuacji prawnej. Przedmiotem tego postępowania jest wyłącznie dokonanie przez właściwego kuratora oświaty, a następnie – w postępowaniu zażaleniowym – przez Ministra, oceny zamiaru likwidacji szkoły z punktu widzenia przesłanek określonych przez ustawodawcę, w szczególności zapewnienia uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej.
Adresatem postanowienia wydawanego w tym postępowaniu pozostaje jednostka samorządu terytorialnego, jako organ prowadzący szkołę, natomiast postanowienie to nie kreuje, nie zmienia ani nie znosi praw lub obowiązków uczniów oraz ich rodziców. Organ zauważył, że powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w ugruntowanym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które przywołał.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi określa art. 50 § 1 i § 2 p.p.s.a., a zgodnie z którym uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do zbadania przez Sąd, czy skarżąca mogła skutecznie wnieść do sądu administracyjnego skargę na postanowienie Ministra z 28 maja 2026 r. wydane w przedmiocie opinii w sprawie zamiaru likwidacji szkoły podstawowej, a wobec tego, czy posiada legitymację prawną (interes prawny) do tej czynności i w konsekwencji do udziału w postępowaniu likwidacyjnym szkoły.
Zgodnie z doktryną oraz utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest osoba mająca w tym interes prawny. Legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego daje naruszenie interesu prawnego, nie zaś faktycznego. W uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 września 2003 r. sygn. akt II SA 2637/02 (LEX nr 3554070) podkreśla się, że interes prawny skarżącego musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego. Także w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 1997 r. sygn. akt OPS 9/96 (ONSA 1997, nr 3, poz. 102, s. 45-46) zauważono, że interes prawny legitymujący stronę postępowania wywodzi się z prawa materialnego i musi to być własny interes danego podmiotu.
Zatem stroną jest podmiot, którego własny interes prawny lub obowiązek podlega konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 1989 r. sygn. akt IV SA 1254/88, niepubl. – B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H Beck Warszawa 2004, s. 231).
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie skarżąca nie ma przymiotu strony, gdyż nie ma interesu prawnego zarówno w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania opinii w przedmiocie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w S., jak również nie ma interesu prawnego we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na postanowienie, które jej nie dotyczy, nie zostało jej doręczone oraz w żadnym zakresie nie dotyczy jej interesu prawnego i obowiązku. Decyzja o likwidacji szkoły dotyczy jedynie interesów faktycznych dzieci (a zatem i ich rodziców jako przedstawicieli ustawowych) uczęszczających do ww. szkoły podstawowej. Jak już natomiast zauważono powyżej, jednym z warunków formalnych skutecznego złożenia skargi jest jej wniesienie przez podmiot, któremu zgodnie z cytowanym art. 50 § 1 i § 2 p.p.s.a. przyznano legitymację do jej wniesienia, tj. która ma interes prawny w danym postępowaniu, nie zaś wyłącznie interes faktyczny.
Tutejszy Sąd w całości aprobuje i podziela linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą rodzicom uczniów szkoły objętej procedurą likwidacyjną nie przysługuje interes prawny uzasadniający dopuszczenie ich do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Podkreślenia wymaga, że żaden przepis ustawy - Prawo oświatowe, ani też innej ustawy nie gwarantuje w postępowaniu zmierzającym do wydania przez kuratora oświaty postanowienia w przedmiocie wyrażenia opinii o zamiarze likwidacji szkoły rodzicom przymiotu strony. Rodzice dzieci nie mają prawnie chronionego interesu, który obejmowałby prawo rodziców do domagania się wykonywania zadań oświatowych przez ściśle określoną szkołę. Siłą rzeczy rodzice dzieci nie mają też interesu prawnego we wniesieniu skargi na postanowienie kuratora oświaty w przedmiocie wyrażenia opinii o zamiarze likwidacji szkoły (art. 50 § 1 p.p.s.a.), ani też - w razie uruchomienia postępowania sądowoadministracyjnego przez legitymowany podmiot - nie mają w tym postępowaniu statusu uczestnika. Wynik postępowania sądowego nie dotyczy ich interesu prawnego w rozumieniu przepisów p.p.s.a. o uczestnikach na prawach strony (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2024 r. sygn. akt III OSK 750/23, LEX nr 3828513).
Stroną postępowania dotyczącego wyrażenia opinii przez kuratora oświaty jest gmina, która zamierza zlikwidować daną szkołę, nie natomiast rodzice dzieci uczęszczających do szkoły objętej procedurą likwidacji. W myśl art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2026 r. poz. 662), jeżeli prawo uzależnia ważność rozstrzygnięcia organu gminy od jego zatwierdzenia, uzgodnienia lub zaopiniowania przez inny organ, zajęcie stanowiska przez ten organ powinno nastąpić nie później niż w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego rozstrzygnięcia lub jego projektu, z zastrzeżeniem ust. 1a. Mając na uwadze powyższą regulację, uznać należy, że postanowienie kuratora przyjmuje charakter aktu nadzorczego, albowiem to jego treść decyduje o obowiązywaniu (ważności) uchwały w przedmiocie likwidacji szkoły.
W postępowaniu zmierzającym do wydania przez kuratora oświaty postanowienia w przedmiocie wyrażenia opinii o zamiarze likwidacji szkoły rodzice dzieci uczęszczających do takiej szkoły nie mają przymiotu strony. Tym samym, skoro rodzice dziecka nie mają interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały intencyjnej dotyczącej wszczęcia procedury likwidacji szkoły, będącej aktem prawa wewnętrznego, to także nie mają interesu prawnego we wniesieniu skargi na postanowienie właściwego ministra lub kuratora oświaty w przedmiocie wyrażenia opinii o zamiarze likwidacji szkoły. Nie mają też przymiotu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a w tym także uczestnika, o którym mowa w art. 33 p.p.s.a., albowiem wynik postępowania sądowego nie dotyczy ich interesu prawnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2025 r. sygn. akt III OSK 428/22, LEX nr 3857633).
Brak legitymacji procesowej po stronie rodzica ucznia skutkuje zaś uznaniem, że wniesiony przez taki podmiot środek zaskarżenia jest niedopuszczalny i powinien być odrzucony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2025 r. sygn. akt III OSK 428/22, LEX nr 3857633). Stwierdzić zatem należy, że skoro skarżąca nie była stroną postępowania administracyjnego, to skarga wniesiona została przez nieuprawniony podmiot pozbawiony legitymacji procesowej, co czyni ją niedopuszczalną i obliguje Sąd do jej odrzucenia.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.