Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu zażalenia H. W. na postanowienie Starosty [...] z [...] lipca 2013 r., nr [...] o rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu administracyjnym nr [...] sprawy o ustalenie odszkodowania za działkę nr ew. [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], gm. [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że decyzją z [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Wójt Gminy N. zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym [...] w gminie N., dla której Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...]. W wyniku niniejszego podziału powstały m. in. działki: nr [...] o pow. [...] m2 przeznaczona pod drogę wewnętrzną prywatną nr [...] o pow. [...] m2 teren rzeki oraz nr [...] o pow. [...] m2 przeznaczona na poszerzenie drogi gminnej.
H. i K. W. zwrócili się do Starostwa Powiatowego w P. o wydanie decyzji ustalającej wysokość odszkodowania za przejętą, na podstawie decyzji Wójta Gminy N. z [...].kwietnia 2009 r. na rzecz Gminy działkę przeznaczoną na poszerzenie drogi gminnej oznaczoną numerami [...],[...] i [...].
Postanowieniem z [...] lipca 2013 r., nr [...] Starosta [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania w trybie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102 poz. 651 ze zm. za działkę nr ew. [...] m2 oraz za działkę nr ew. [...] ze względu na nie spełnienie przesłanek z art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Postanowieniem z [...] lipca 2013 r., nr [...] Starosta [...] orzekł o rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu administracyjnym nr [...] sprawy o ustalenie w oparciu o art. 98 ust. 3 ustawy z dnia o gospodarce nieruchomościami odszkodowania za działkę nr ew. [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], gm. N., uregulowaną w księdze wieczystej Nr [...]. W uzasadnieniu stwierdził, że działka nr [...] została wydzielona pod poszerzenie drogi publicznej gminnej, zaś pozostałe działki wymienione we wniosku strony nie spełniają przesłanek z art. 98 ustawy. Uzasadnione jest zatem rozpatrzenie sprawy o ustalenie odszkodowania za działkę nr [...] w odrębnym postępowaniu.
H. W. złożył zażalenie na powyżej wskazane postanowienie.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia i zbadania akt sprawy Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem.
Z powyższej regulacji wynika, że przesłankami warunkującymi ustalenie w trybie administracyjnym odszkodowania jest uznanie, że działki gruntu przejęte zostały pod drogę publiczną a i w konsekwencji nastąpiło nabycie ich z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa. Przedmiotowe działki gruntu przechodzą z mocy prawa na własność danej jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja o zatwierdzeniu podziału stała się ostateczna.
Prawo do odszkodowania, na mocy art. 98 ust. 3 ustawy powstaje dopiero wówczas, gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stanie się ostateczna.
Z tą bowiem datą działki gruntu wydzielone na wniosek właściciela pod drogi publiczne przechodzą z mocy prawa na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządowych (art. 98 ust. 1 ustawy).
Organ wyjaśnił, że ustawowy obowiązek wypłaty odszkodowania może być realizowany w drodze cywilnoprawnej poprzez uzgodnienie wysokości odszkodowania między właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym a właściwym organem albo - gdy do takiego uzgodnienia nie dojdzie - w drodze administracyjnej przez wydanie decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania na zasadach i w trybie określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Wojewoda zaznaczył, że odszkodowanie w trybie art. 98 ustawy ustalane jest z tytułu wydzielenia decyzją zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości (dokonany na wniosek właściciela) działek gruntu pod drogi publiczne i ich przejścia z mocy prawa na własność jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa.
Zdaniem organu skoro na podstawie decyzji Wójta Gminy N. z [...] kwietnia 2009 r. zatwierdzającej podział nieruchomości tylko działka nr [...] została wydzielona pod drogę publiczną, to prawidłowym jest w stosunku do tej działki przeprowadzenie odrębnego postępowania administracyjnego.
Na postanowienie Wojewody [...] z [...] kwietnia 2014 r. skargę wniósł H. W. W treści skargi wskazał, że na skutek podziału pozbawiono go części nieruchomości pod drogę i pod teren rzeki. Skarżący domagał się wskazania odpowiedniej nieruchomości zamiennej.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej,,ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.
Jednakże wskazać trzeba, że żądanie skargi dotyczące wskazania nieruchomości zamiennej nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego, który kontroluje działalność administracji publicznej w sprawach określonych w art. 3 ppsa.
Jako podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie organ I instancji wskazał przepisy art. 61a kpa oraz art. 64 § 2 kpa.
W myśl art. 61a kpa, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie to służy zażalenie (art. 61a § 2 kpa). Natomiast zgodnie z art. 64 § 2 kpa, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Powołując się na wyżej wskazane podstawy prawne organ wydał rozstrzygnięcie o rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu sprawy o odszkodowanie za powstałą w wyniku podziału działkę nr [...].
Tymczasem żaden z wyżej wskazanych przepisów nie uprawnia do wydania takiego rozstrzygnięcia. Skierowanie sprawy do odrębnego postępowania nie następuje w formie postanowienia, lecz pisma informującego; ewentualnie informację taką organ może zawrzeć u uzasadnieniu rozstrzygnięć co do pozostałych działek, za które skarżący domagał się odszkodowania.
Natomiast wydanie postanowienia na podstawie art. 61a kpa i art. 64 § 2 kpa o rozpoznaniu sprawy w odrębnym postępowaniu rażąco narusza te przepisy. Z kolei utrzymanie w mocy rażąco wadliwego postanowienia organu I instancji przez Wojewodę [...] stanowi rażące naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 144 kpa. Wobec tego zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji są dotknięte wadą z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 126 kpa.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa oraz art. 152 ppsa.