Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] października 2004 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2004 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r., nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę L. z mocy prawa własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...] o powierzchni [...] m².
W uzasadnieniu decyzji przedstawiony został następujący stan sprawy.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2000 r. działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) stwierdził nabycie przez Gminę L. opisanej na wstępie nieruchomości. Decyzja ta stała się ostateczna. Z wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności wystąpił [...] SA zarzucając, że decyzja z dnia [...] listopada 2000 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa – art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powołanej decyzji komunalizacyjnej. Organ uznał, że wnioskodawca nie korzysta z przymiotu strony postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r., gdyż nie wykazał, że jego poprzednik prawny uzyskał prawo zarządu przedmiotowej nieruchomości.
[...] SA wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że nieruchomość przy ul. [...] w L. została przekazana na rzecz poprzednika prawnego w użytkowanie w dniu [...] stycznia 1949 r. i zgodnie z art. 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach tereny stanowiące własność Państwa będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu lub zarządzie jednostek państwowych, przechodzą w użytkowanie tych jednostek. Wobec tego wnioskodawca posiada interes prawny i powinien być uznany za stronę postępowania komunalizacyjnego tej nieruchomości.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2004 r. Twierdzenie, że poprzednik prawny wnioskodawcy legitymował się prawem zarządu przedmiotowej nieruchomości jest bezzasadne. Skarb Państwa nieruchomość przy ul. [...] w L. nabył w drodze zasiedzenia z dniem [...] stycznia 1976 r., a zatem nie mogła ona przejść w użytkowanie bądź zarząd Centrali [...] w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, gdyż w dniu sporządzenia protokółu zdawczo-odbiorczego z [...] stycznia 1949 r. ani w dniu wejścia w życie tej ustawy nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Wnioskodawca nie wykazał też, aby uzyskał prawo zarządu w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Oznacza to, że w dniu 27 maja 1990 r. sporna nieruchomość pozostawała tylko w faktycznym władaniu Centrali [...].
Wyłączenie nieruchomości z komunalizacji z powodu z powodu dysponowania nią przez przedsiębiorstwo, które nie podlegało organom stopnia podstawowego, musi być oparte na właściwym tytule prawnym. Stroną postępowania o nabycie mienia państwowego z mocy prawa jest Skarb Państwa i właściwa gmina. Użytkownik nieruchomości nawet prawnie nią władający nie jest stroną takiego postępowania, bowiem jego wynik nie dotyczy bezpośrednio jego praw.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] SA wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] lutego 2004 r. i [...] października 2004 r. z powodu naruszenia art. 28 k.p.a., art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowy oraz art. 77, 80 i 107 § 1 k.p.a. Twierdzenie o braku prawa zarządu wobec niewydania decyzji w trybie art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości lub na podstawie ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach jest bezpodstawne. Nieruchomość została przekazana w użytkowanie w dniu [...] stycznia 1949 r. i [...] kwietnia 1955 r. i zgodnie z art. 37 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach przeszła w użytkowanie. Komunalizacja nieruchomości w sposób bezpośredni wpływ na sferę prawną skarżącego powodując pozbawienie go tytułu prawnego – użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków.
Odpowiadając na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podnosząc m.in., że nieruchomość nie mogła przejść w użytkowanie bądź w zarząd [...] w trybie art. 37 ustawy z 1961 r., gdyż zarówno w dniu sporządzenia protokółu zdawczo-odbiorczego ([...] stycznia 1949 r., jak i w dniu wejścia w życie tej ustawy (14 lipca 1961 r.) nie stanowiła własności Skarbu Państwa, gdyż dopiero z dniem [...] stycznia 1976 r. nastąpiło nabycie tego prawa na podstawie zasiedzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest dokonywana pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny rozpoznając skargę na decyzję organu administracji publicznej bada, czy w toku postępowania organ nie naruszył prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 k.p.a.). Skarżący nie był stroną postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. w przedmiocie komunalizacji działki nr [...] przy ul. [...] w L. Aby żądać wszczęcia postępowania nadzorczego skarżący winien wykazać swój status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a więc wykazać, że postępowanie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku.
W literaturze i orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że stroną w postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych jest Skarb Państwa i właściwa gmina. Postępowanie to bowiem dotyczy przeniesienia własności nieruchomości ze Skarbu Państwa na gminę ze wszystkimi obciążeniami i prawami osób trzecich. Inny podmiot ma prawa strony, gdy wykaże swoje prawo własności do gruntu (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1993 r., sygn. I SA 1439/92; z 23 maja 1994 r., I SA 979/93 i z 7 maja 1999 r., I SA 1558/98).
Powołanie przez skarżącą Spółkę w uzasadnieniu skargi wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 1993 r., sygn. I SA 1497/92 (ONSA 1994, z. 2, poz.
79) jest nietrafne, bowiem orzeczenie to dotyczy postępowania komunalizacyjnego prowadzonego w trybie art. 5 ust. 4 ustawy z 10 maja 1990 r., a więc komunalizacji fakultatywnej, a nie następującej z mocy prawa w trybie art. 5 ust. 1 tej ustawy. Również w tym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że gdy chodzi o komunalizację z mocy prawa, to wówczas stronami postępowania są Skarb Państwa i właściwa gmina.
Wobec powyższego należy uznać, że zarówno w postępowaniu zwykłym jak i nadzorczym w sprawach dotyczących komunalizacji z mocy prawa jedynie te podmioty oraz podmiot, który wylegitymuje się prawem własności do nieruchomości mają status strony. Dlatego zarzut skarżącej co do naruszenia przez organ przepisu art. 28 k.p.a. jest nieuzasadniony. Istota postępowania komunalizacyjnego sprowadza się do przeniesienia własności między dwoma podmiotami władzy publicznej, to jest Państwa i gminy. Postępowanie komunalizacyjne nie może zatem naruszać i narusza uprawnień innych podmiotów, które zgłaszają swoje prawa do nieruchomości, inne niż prawo własności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2005 r., sygn. OSK 1037/04, niepubl.).
Nietrafny jest także zarzut skarżącej Spółki w przedmiocie naruszenia przez organ art. 77, 80 i 107 § 1 k.p.a. w tym w szczególności pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego i prawnego dokumentów dotyczących prawa zarządu Centrali [...]. Ocena ta została przedstawiona w uzasadnieniu decyzji. Organ prawidłowo stwierdził, że skoro Skarb Państwa nabył przedmiotową nieruchomość przez zasiedzenie z dniem [...] stycznia 1976 r., to nieruchomość nie mogła przejść w zarząd ani użytkowanie z dniem sporządzenia protokółu zdawczo-odbiorczego części nieruchomości z [...] stycznia 1949 r. i [...] kwietnia 1955 r. również co do części nieruchomości.
Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).