Uzasadnienie
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku A. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [...] z dnia [...] grudnia 1966 r. orzekającego o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości stanowiącej własność
A. G., położonej w gm. kat. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2 (1.p.4 orzeczenia) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.
Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1966 r. Urząd Spraw Wewnętrznych
Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem między innymi nieruchomości położonej w gm. kat. [...], wpisanej [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2 oraz działki wpisanej [...] oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, z których wywłaszczono po dokonanym podziale działkę nr [...] o pow. [...] m2, stanowiącej własność A. G. Pismem z dnia 20 marca 2007 r. A. S. – spadkobierca byłego właściciela nieruchomości - wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej podnosząc brak zapisu w orzeczeniu o dostępie do podzielonej na skutek wywłaszczenia nieruchomości. Następnie wniosek ten został przez wnioskodawcę uzupełniony w ten sposób, że wnioskodawca zarzucił ponadto brak udziału biegłego w rozprawie.
Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia.
Pismem z dnia 12 marca 2010 r. A. S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Minister Infrastruktury, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, stwierdził, iż wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zatem w aspekcie przytoczonej ustawy należy ocenić zaskarżoną decyzję.
Minister Infrastruktury, uzasadniając rozstrzygniecie sprawy, wskazał między innymi, iż rozprawa wywłaszczeniowa odbyła się w wyznaczonym terminie.
Na rozprawie był obecny również A. G. Rozprawa połączona była ze szczegółową wizją lokalną terenu, ponadto wysłuchano i spisano zeznania wszystkich właścicieli. Zarazem obecny na rozprawie A. G. wniósł o dokonanie zastrzeżenia w orzeczeniu o wywłaszczeniu drogi przejazdu/dostępu do dalszej części parceli.
Organ nadto wskazał, że zgodnie z art. 21 ustawy odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość powinno być ustalone na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu opinii biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie.
Minister Infrastruktury wyjaśnił, iż z protokołu rozprawy wywłaszczeniowo – odszkodowawczej przeprowadzonej w dniu [...] listopada 1966 r. wynika, iż w rozprawie nie brał udziału biegły powołany przez organ, jednakże braku biegłego na rozprawie nie można uznać za rażące naruszenie prawa, powodujące skutki niemożliwe do zaakceptowania z punku widzenia wymagań praworządności. Obecność biegłego na rozprawie na mogła mieć wpływu na wysokość przyznanego odszkodowania. Niemniej jednak biegły brał udział w postępowaniu wywłaszczeniowym poprzez sporządzenie operatu szacunkowego.
Zatem w dniu rozprawy organ dysponował stosownym operatem szacunkowym dla wywłaszczonej nieruchomości. Odszkodowanie zostało ustalone prawidłowo, to jest na podstawie szacunku nieruchomości, który miał charakter uproszczony i wynikał z przemnożenia powierzchni wywłaszczonej nieruchomości i stawki zwiększonej o 20% według obowiązujących tabel zgodnie z zarządzeniem Ministra Rolnictwa z dnia [...] września 1962 r. oraz uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] listopada 1962 r.
Minister Infrastruktury ostatecznie ocenił, iż zgromadzone w sprawie materiały dowodowe jednoznacznie wskazują, że orzeczenie o wywłaszczeniu oraz o odszkodowaniu nie narusza ówcześnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
Natomiast odnosząc się do zarzutu brak zapisu o ustanowieniu służebności gruntowej, organ uznał, iż kwestia ustanowienia służebności gruntowej uregulowana w przepisach kodeksu cywilnego należy do drogi cywilnoprawnej przed sądem powszechnym i nie mogła być rozstrzygana przez organ administracji publicznej w postępowaniu wywłaszczeniowym. Podniesiony zarzut jest więc bezzasadny.
A. S. wniósł skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2010 r. Zaskarżając tę decyzję w całości skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 107 § 1 i § 3 kodeksu postępowania administracyjnego oraz naruszenie przepisu prawa materialnego, to jest art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z powodu odmowy zastosowania tego przepisu w sprawie.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż przepis art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, obowiązujący w dacie orzekania o wywłaszczeniu, wyraźnie nakazywał organowi administracyjnemu, że w wypadkach, w których zachodzi potrzeba zapobieżenia niewygodom mającym powstać wskutek wywłaszczenia dla gruntów sąsiednich, decyzja o wywłaszczeniu ma zobowiązywać wnioskodawcę, aby we wskazanych miejscach zbudował w określonym terminie i utrzymywał mosty, drogi groble przejazdy rowy odpływowe i inne urządzenia. Orzeczenie o wywłaszczeniu i odszkodowaniu wydane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. w dniu [...] grudnia 1966 r. zobowiązania takiego nie nakłada na wnioskodawcę, co spowodowało, że interes prawny wywłaszczonego nie został prawnie zabezpieczony, mimo gwarancji płynących ze wskazanego przepisu art. 28 ust. 1 ustawy. Uchylając się od rozwiązania tego problemu i nie wskazując tego w uzasadnieniu obu decyzji, Minister Infrastruktury naruszył przepis art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu w sposób uzasadniający uchylenie wydanych w sprawie decyzji.
Skarżący twierdził, iż orzeczenie z dnia [...] grudnia 1966 r. w sposób rażący narusza prawa, to jest art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, co powinno być potwierdzone przez Ministra Infrastruktury w decyzja wydanych w postępowaniu nadzorczym.
Odnosząc się do przedstawionego stanowiska Sąd na wstępie zauważa, iż kwestia zobowiązania wnioskodawcy w decyzji o wywłaszczeniu do budowy mostów, dróg, grobli, przejazdów, rowów odpływowych i innych urządzeń w celu zapobieżenia niebezpieczeństwom, stratom i niewygodom mogącym powstać wskutek wywłaszczenia dla gruntów sąsiednich i zasobów wodnych, została ujęta – w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania przedmiotowego orzeczenia – w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1974 r., Nr 10 poz. 64 ze zm.; dalej:). Przedstawiona powyżej reguła została przeniesiona, w związku z opublikowaniem jednolitego tekst ustawy, do art. 28 ust. 1 ustawy. Stąd skarżący omyłkowo wymienia art. 28 ust. 1 ustawy, jako istotny dla oceny legalności orzeczenia z dnia [...] grudnia 1966 r.
Uwzględniając te wyjaśnienia Sąd wskazuje, że art. 27 ust. 1 ustawy stanowił: W wypadkach, w których zachodzi potrzeba zapobieżenia niebezpieczeństwom, stratom i niewygodom mogącym powstać wskutek wywłaszczenia dla gruntów sąsiednich i zasobów wodnych, decyzja o wywłaszczeniu zobowiąże wnioskodawcę, aby we wskazanych miejscach wybudował w określonym terminie i utrzymywał mosty, drogi, groble, przejazdy, rowy odpływowe i inne urządzenia.
Z przepisu ten wynika zatem konieczność nałożenia w decyzji na wnioskodawcę określonego obowiązku faktycznego, a więc budowy jednego z urządzeń niezbędnych dla zapobieżenia wymienionym negatywnym skutkom wywłaszczania.
Z treści skargi, a wcześniej wniosku z dnia 20 marca 2007 r., nie wynika, aby w dniu wydania decyzji istniała konieczność wybudowania któregokolwiek z urządzeń wymienionych w art. 27 ust. 1 ustawy. Zarzuty skarżącego sprowadzają się w istocie do kwestii ewentualnego braku dostępu do pozostałych, niewywłaszczonych gruntów.
Organ nadzorczy odmawiając stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] grudnia 1966 r. ocenił, iż nie doszło do rażącego naruszenia przepisów ustawy, gdyż rozwiązanie zagadnienia dostępu do gruntu, a więc ustanowienie odpowiedniej służebności, pozostawało poza zakresem czynności organu w postępowaniu wywłaszczeniowym i rozstrzygnięciem zawartym w orzeczeniu poddanym kontroli w postępowaniu nadzorczym. Stanowisko Ministra Infrastruktury jest zasadne w ramach rozpatrzenia sprawy w postępowaniu nadzorczym. Nie można bowiem uznać, iż organ orzekający o wywłaszczeniu był niewątpliwie zobowiązany do zawarcia w decyzji rozstrzygnięcia o ustanowieniu niezbędnych służebności skoro w art. 27 ust. 1 ustawy mowa jest wyłącznie o obowiązku budowy jednego z wyszczególnionych urządzeń, a więc określonego elementu infrastruktury technicznej.
Obowiązek ustanowienia niezbędnej służebności pojawił dopiero w sposób wyraźny w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.), co zostało powtórzone w art. 120 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.). Jeżeli zatem treść tych przepisów w sposób jednoznaczny odbiega – co do istnienia obowiązku ustanowienia niezbędnej służebności – od brzmienia art. 27 ust. 1 ustawy, który nie nakładał w sposób wyraźny takiego obowiązku, to nieuzasadnione byłoby uznanie, iż wydanie decyzji wywłaszczeniowej nastąpiło rażącym naruszeniem prawa z uwagi na pominięcie w tej decyzji kwestii dostępu do gruntów sąsiednich – ustanowienia odpowiedniej służebności.
Podsumowując Sąd stwierdza, iż Minister Infrastruktury prawidłowo ocenił, iż orzeczenie z dnia [...] grudnia 1966 r. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa, a w szczególności art. 27 ust. 1 ustawy. Nadto Minister Infrastruktury rozpatrzył sprawę w sposobu niezbędny do oceny orzeczenia w postępowaniu nadzorczym i przedstawił wyczerpujące stanowisko w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji.
Powyższe oznacza, iż zarzuty skarżącego nie są zasadne, a mając na uwadze, iż w toku postępowania sądowego nie stwierdzono, aby organ nadzorczy w inny sposób uchybił prawu, nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosków skarżącego ujętych w pkt 1 i 2 skargi. W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.