Uzasadnienie
Minister Administracji i Cyfryzacji postanowieniem z [...] sierpnia 2012 r., nr[...], utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] lutego 2012 r., nr[...], którym odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2005 r., nr[...], stwierdzającej nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie przez Gminę J. własności nieruchomości położonych we wsi J., Gmina J., obręb[...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki o numerach szczegółowo wymienionych w decyzji, uregulowanych w księdze wieczystej nr [...], opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr[..], w części dotyczącej działek nr [...] i [..].
Z ustaleń organu nadzoru wynika, że w dacie komunalizacji tj. 27 maja 1990 r. objęte decyzją komunalizacyjną działki gruntu stanowiły własność Skarbu Państwa. Działki nr [...] i [...] były zapisane jako własność Skarbu Państwa w księdze wieczystej Kw nr [...] na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Nabycie spornych nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło z dniem wejścia w życie przepisów powołanej ustawy tj. 1 października 1985 r.
Bez znaczenia, w ocenie organu, jest fakt, że wpis prawa własności w księdze wieczystej został dokonany później, gdyż ma on jedynie charakter deklaratoryjny.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, w części dotyczącej działek nr [...] i[...], wystąpiła A. W. kwestionując tytuł prawnorzeczowy przysługujący Skarbowi Państwa do przedmiotowych nieruchomości.
Organ nadzoru stwierdził, że organy administracji publicznej są związane domniemaniem prawnym z ksiąg wieczystych z art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece i nie mogą z własnej inicjatywy dokonywać ich obalenia. Wobec tego organ nadzoru uznał, że wnioskodawczyni nie legitymuje się tytułem prawnym do nieruchomości objętych decyzją komunalizacyjną zarówno obecnie jak również w dniu 27 maja 1990 r. i występując o stwierdzenie nieważności decyzji nie wykazała, że posiada legitymację do zainicjowania postępowania w trybie art. 156 kpa.
W skardze na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji A. W. zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- 1) obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 61 a. kpa wyrażającą się w utrzymaniu w mocy postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, w sytuacji, gdy zostało ono wydane z naruszeniem w stopniu istotnym przepisów postępowania, w tym art. 61 a. kpa wyrażające się w zawarciu przez organ odwoławczy stanowiska co do istoty sprawy, po uprzednim przeprowadzeniu procesu myślowego charakterystycznego dla merytorycznego jej rozstrzygnięcia, wykraczając poza ratio legis art. 61 a § 1 kpa oraz zaakceptowania merytorycznego rozstrzygnięcia pierwszej instancji mimo, że przedmiotowych okoliczności nie ustalono w wyniku czynności procesowych;
- 2) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 157 § 1 i § 2 kpa, która miało istotny wpływ na wynik sprawy, wyrażając się w odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy zachodziły także podstawy do wszczęcia postępowania z urzędu,
- 3) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6 kpa, art. 7 kpa., art. 77 kpa, art. 80 kpa i art. 107 § 3 kpa przez niewyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, w tym całkowite pominięcie dowodów przedłożonych przez stronę, a w konsekwencji nieuprawnione przyjęcie, że strona nie przedstawiła żadnych dokumentów;
- 4) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 28 kpa, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię polegającą na wyrażeniu poglądu, iż właściciel sąsiedniej nieruchomości wywodzący tytuł prawny z art. 140 k.c. nie posiada przymiotu strony w sytuacji, gdy skomunalizowanie nieruchomości w kształcie oraz o powierzchni wskazanej w decyzji komunalizacyjnej nie istniały w rzeczywistości, a pozostawienie w obrocie prawnym takiej decyzji pozbawia właściciela sąsiedniej nieruchomości dalszej prawnej możliwości uruchomienia stosownego postępowania cywilnego.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia z [...] lutego 2012 r. i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Minister Administracji i Cyfryzacji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny W Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 157 § 2 postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym od lat utrwalony jest pogląd, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji stroną jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji.
W rozpoznawanej sprawie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] maja 2005 r., w części dotyczącej działek nr [...] i[...], wystąpiła A. W. kwestionując tytuł własności Skarbu Państwa do tych działek i powołując się na to, że przedmiotowe działki wchodzą w skład nieruchomości sąsiedniej, która jest jej własnością.
Jest bezsporne, że wnioskodawczyni nie była stroną postępowania komunalizacyjnego zakończonego kwestionowaną decyzja.
Decyzja ta została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Stronami postępowania komunalizacyjnego sa Skarb Państwa i właściwa gmina a postępowanie to dotyczy przeniesienia własności nieruchomości ze Skarbu Państwa na własność gminy z dniem 27 maja 1990 r. Znaczenie ma zatem stan prawny nieruchomości istniejący w dniu, z którym ustawa wiąże powstanie skutku prawnego w postaci przejścia własności mienia ze Skarbu Państwa na gminę tj. 27 maja 1990 r. Skarżąca kwestionuje tytuł własności Skarbu Państwa w tym dniu do działek gruntu oznaczonych w decyzji komunalizacyjnej nr [...] i nr [...] twierdząc, że to jej w tej dacie przysługiwało prawo własności do tych działek. Jednakże skarżąca nie przedstawiła dokumentu potwierdzającego jej tytuł własności do tych działek.
Powołany przez nią akt notarialny z [...] kwietnia 1988 r., którym nabyła wymienione w nim działki gruntu nie odnosi się do działek nr [...] i[...]. Tytułem własności nie jest mapa geodezyjna. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej może więc skutecznie wystąpić podmiot, który legitymuje się tytułem własności do skomunalizowanej nieruchomości potwierdzającym, że wnioskodawcy na datę 27 maja 1990 r. ten tytuł przysługiwał. Natomiast przedmiotem postępowania niewaznościowego nie jest rozstrzyganie komu na datę 27 maja 1990 r. przysługiwał tytuł własności – Skarbowi Państwa czy też wnioskującemu o stwierdzenie nieważności decyzji. Rozstrzyganie sporów o własność należy do właściwość sądów powszechnych.
Również w postępowaniu rozgraniczeniowym ustala się dokąd na gruncie sięga prawo własności. Dlatego stanowisko organu nadzoru odsyłające skarżącą na drogę postępowania sądowego lub rozgraniczeniowego jest słuszne.
W sytuacji więc gdy skarżąca nie przedstawiła tytułu własności brak jest podstaw do uznania, ze przysługuje jej przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa, a co za tym idzie – legitymacja do żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego. W takiej sytuacji organ nadzoru wydaje postanowienie o jakim stanowi art. 61 a § 1 kpa, co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Ponieważ organ nadzoru wyjaśnił sprawę w sposób pozwalający na jej rozstrzygnięcie zaskarżonym postanowieniem nie naruszył przepisów postępowania powołanych w zarzutach skargi. Skarga jest więc niezasadna i Sąd na zasadzie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.