Uzasadnienie
W skardze na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] lipca 2011 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty D.O., reprezentowana w postępowaniu przez adwokata z wyboru, zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W wypełnionym na wezwanie formularzu PPF wnioskodawczyni podała, że nie posiada środków pozwalających jej na opłacenie kosztów sądowych. Przy czym z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i córką. Małżonkowie utrzymują się ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości [...] zł. Nie posiadają oszczędności. Deklarowane wydatki obejmują opłaty za: gaz - [...] zł (opłata półroczna), czynsz –[...] zł, energię elektryczną - [...] zł (opłata dwumiesięczna), telewizję – [...] zł, ubezpieczenie dodatkowe – [...] zł (opłata trzymiesięczna). Do wniosku skarżąca załączyła dowody opłacania rachunków odnoszących się do podanych wyżej zobowiązań.
Wobec wątpliwości odnoszących się do sytuacji materialnej skarżącej, zarządzeniem z 13 stycznia 2012 r. została ona wezwana do uzupełnienia złożonego wniosku, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270),dalej: p.p.s.a., w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem niewykazania przesłanek przyznania prawa pomocy, poprzez przedstawienie szczegółowych informacji źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów.
Wymienione wezwanie, doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 19 stycznia 2012 r. pozostało bez odpowiedzi, wobec czego postanowieniem z dnia 22 lutego 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy.
W dniu 8 marca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw D.O. od przedmiotowego postanowienia z dnia 22 lutego 2012 r., zatem straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Przy czym wnosząc sprzeciw strona podniosła, że w realiach niniejszej sprawy złożyła wszystkie i to wiarygodne dokumenty obrazujące jej obecne dochody i wydatki, a z dokumentów tych niespornie widać, iż jest ona osobą niezamożną, której nie stać na dalsze koszty sądowe w sprawie. Skarżąca jest już osoba starszą i nie ma środków na wpis sądowy zwłaszcza, że ma małe
Sygn. akt I SA/Wa 1967/11 świadczenie z ZUS. Jednocześnie nie można z góry zakładać, że adwokat dla skarżącej był bardzo drogim wydatkiem – nie można bowiem wykluczyć, iż adwokat w tej sprawie umówił się ze skarżącą na korzyść od wygranej dopiero sprawy, a nawet że świadczy pomoc skarżącej nieodpłatnie.
Zgodnie z art. 260 ustawy p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Wobec wątpliwości odnoszących się do sytuacji materialnej skarżącej Sąd na podstawie art. 255 ustawy p.p.s.a., zobowiązał D.O. do uzupełnienia - terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy - złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:
- - przedstawienie informacji, czy składająca wniosek oraz jej mąż, poza uzyskiwaniem świadczeń emerytalnych wskazanych w formularzu PPF, prowadzą jakąkolwiek działalność mającą na celu uzyskiwanie dochodów (np. prowadzenie działalności gospodarczej), w przypadku gdy taka działalność jest wykonywana udokumentowania wysokości aktualnie uzyskiwanych z niej dochodów,
- - odpisów wszystkich zeznań podatkowych skarżącej oraz osób wspólnie z nią prowadzących gospodarstwo domowe z ostatnich dwóch lat, jeżeli takie zeznania podatkowe były przez te osoby składane,
- - wyciągu ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych oraz lokat wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, w tym także należących do pozostałych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym,
- - oświadczenia o posiadanych przez wnioskodawczynię lub pozostałe osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym pojazdach mechanicznych (podanie ich marki, modelu, roku produkcji).
Powyższe wezwanie skarżąca otrzymała w dniu 26 marca 2012 r. i pozostawiła je bez odpowiedzi, wobec czego wezwanie ponowiono kierując je do pełnomocnika skarżącej adw. A.D., któremu zostało ono skutecznie doręczone w dniu w dniu 21 maja 2012 r. i który również pozostawił je bez odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Prawo pomocy zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek. Stosownie do art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 powołanej ustawy). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §1, §2 i § 3 ustawy).
W niniejszej sprawie stwierdzić należy, że wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zauważyć bowiem należy, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego i budzi wątpliwości strona jest obowiązana złożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy p.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie wezwano wnioskodawczynię do złożenia – w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dodatkowych dokumentów pozwalających na wyjaśnienie jej sytuacji materialnej, czyli ustalenia istnienia przesłanek do ewentualnego pozytywnego załatwienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednakże pomimo upływu wyznaczonego terminu strona nie złożyła stosownych oświadczeń ani nie nadesłała żądanych dokumentów. Natomiast z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, iż wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a zatem brak jest podstaw do uwzględniania złożonego w tym zakresie wniosku. Natomiast dopiero
Sygn. akt I SA/Wa 1967/11 pełne ustalenie sytuacji majątkowej D.O. umożliwi ocenę, czy rzeczywiście nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Zatem należy zauważyć, iż z powodu nie wykonania przez wnioskodawczynię wezwania Sądu z dnia 20 marca 2012 r. ponowionego pismem z dnia 16 maja 2012 r. nie była możliwa rzeczywista ocena jej sytuacji materialnej. Podkreślić natomiast należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym mającym na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym.
Zatem udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest rzeczywiście ciężka. Przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy nie stanowią zaś podnoszone we wniosku okoliczności dotyczące wieloletniego trwania postępowania w danej sprawie i poniesionych w związku z tym znacznych kosztów. Jak wyżej wskazano rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy ocenia się jedynie wykazaną we wniosku sytuację materialną wnioskodawcy.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.