Uzasadnienie
Pismem z 6 lipca 2022 r. B. P., W. P., L. P., K. P., Z. P., B. P., M. Z., Z. P., H. P., E. P., J. P., I. P., R. P. i I. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej też jako organ) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 365/18. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta m. st. Warszawy (dalej: "organ", "Prezydent") do rozpoznania wniosku z dnia 9 września 1948r. popartego pismem z dnia 20 marca 2012r. o przyznanie użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] ozn. hip. Nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały organowi 17 lipca 2019 r.
Wyrokiem z 16 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2416/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wobec niewykonywania wyroku z 15 kwietnia 2019 r., wymierzył Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 1 000 zl.
Następnie, wyrokiem z 23 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa, 2331/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wobec ponownego niewykonywania wyroku z 15 kwietnia 2019 r., wymierzył Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 3 000 zł, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W związku z dalszym niepodejmowaniem przez Prezydenta m. st. Warszawy rozstrzygnięcia w sprawie, skarżący - pismem z 5 lipca 2022 r. - ponownie wezwali organ do wykonania prawomocnego wyroku z 15 kwietnia 2019 r., a następnie wnieśli powołaną na wstępie skargę, W skardze domagają się: 1) wymierzenia Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny;
- 2) przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej zgodnie z art. 154 § 7 ppsa;
- 3) zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawnie przepisanych.
W motywach skargi wskazano, że pomimo wielokrotnych wezwań do wykonania wyroku przez organ, Prezydent nie wydał decyzji w sprawie. Prezydent zignorował także wyroki Sądu. Świadczy to jednoznacznie zdaniem skarżących o ich bagatelizowaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Prezydent wyjaśnił, że obecnie przedmiotowe postępowanie znajduje się na etapie gromadzenia materiału dowodowego i ustalania stron postępowania.
W związku z powzięciem przez organ informacji o śmierci S. P. będącego jedną ze stron postępowania - następcą prawnym dawnych właścicieli nieruchomości S. [...], organ pismem z dnia 26 lipca 2022 r. wystąpił do Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Waszyngtonie o przesłanie dokumentu potwierdzającego jego śmierć.
Wskazano, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 Kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, organ prowadzący postępowanie przyjął do akt postępowania sporządzone przez geodetę uprawionego opracowanie geodezyjne mające na celu rozliczenie dawnej nieruchomości hipotecznej w granicach obecnych działek ewidencyjnych.
Podkreślono, że precyzyjne określenie działek ewidencyjnych pochodzących z dawnej nieruchomości hipotecznej jest niezbędne w celu ustalenia stron postępowania.
Mając powyższe na uwadze wskazano, że do czasu ustalenia wszystkich stron organ nie ma możliwości zakończenia postępowania.
Ponadto zdaniem Prezydenta postępowania dot. nieruchomości warszawskich objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) należą do spraw niezwykle skomplikowanych, z uwagi na swój historyczny charakter i złożoną sytuację prawną gruntów [...]. Ustalenie stanu prawnego nieruchomości jest czasochłonne, wymaga podjęcia wielu czynności takich jak np. wystąpienie do sądów, archiwów oraz innych instytucji celem uzyskania odpowiedniej dokumentacji.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 15 listopada 2022r., sygn. akt I SA/Wa 1971/22 Sąd odrzucił skargę W. P., L. P., K. P., Z. P., B. P., M. Z., Z. P., H. P., E. P., J. P., I. P., R. P. i I. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Skarga z 6 lipca 2022 r. została wniesiona w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a."). Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do art. 154 § 6 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżących sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 15 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 365/18 zobowiązał Prezydenta m. st. Warszawy do rozpoznania wniosku z dnia 9 września 1948r. popartego pismem z dnia 20 marca 2012r. o przyznanie użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] ozn. hip. Nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 17 lipca 2019r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął swój bieg - wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana.
W konsekwencji, termin ten upłynął 17 września 2019 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powyższego wyroku, jak też wymierzenia Prezydentowi m. st. Warszawy grzywien, z tytułu zaistniałej zwłoki (wyrok z 16 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2416/19 i wyrok z 23 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2331/21,), organ zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął.
Powyższe oznacza, że od ponad trzech i pół roku organ pozostaje przy wykonywaniu wyroku z 15 kwietnia 2019 r. w stanie bezczynności, która w wyżej opisanych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, w tym przede wszystkim narusza w ten sposób art. 153 p.p.s.a. i art. 286 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 12 k.p.a. (pkt 2 wyroku). Nie sposób bowiem usprawiedliwić tak znacznej zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku (i to mimo wymierzenia już z tego tytułu organowi dwukrotnie grzywny), skomplikowanym charakterem zawisłej przed nim sprawy administracyjnej, ilością analogicznych spraw rozpoznawanych przez organ. To z kolei czyni zasadnym wymierzenie organowi kolejnej grzywny z tytułu niewykonywania prawomocnego wyroku, tym razem w wysokości 5 000 zł (pkt 1 wyroku).
Ponadto okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz skarżącej B. P. sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy, co jednocześnie powinno zdyscyplinować organ do jej załatwienia. Trwający stan bezczynności w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku o przyznanie odszkodowania, pomimo wydania wyroku stwierdzającego bezczynność w jego rozpoznaniu oraz dwóch kolejnych wyroków wymierzających grzywnę i stwierdzającego bezczynność w wykonaniu ww. wyroku z całą pewnością narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Okoliczności podnoszone przez Prezydenta nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niewykonania prawomocnego wyroku.
Sąd stanął na stanowisku, że zasadne jest przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 2 000 zł (pkt 3 wyroku). Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu niewykonania wyroku Sąd miał na uwadze rodzaj sprawy, w której nastąpiła bezczynność oraz czas trwania postępowania administracyjnego, które zostało zainicjowane ponad siedemdziesiąt lat temu, jak również fakt, że jest to trzeci z kolei wyrok stwierdzający bezczynność po wyroku w niniejszej sprawie.
Zdaniem Sądu, wymiar ww. sumy w powiązaniu z grzywną w wysokości 5 000 zł winien skłonić organ do zaniechania dalszego naruszania prawa i rozpoznania sprawy przed nim zawisłej, bez konieczności występowania przez stronę ubiegającą się o odszkodowanie z kolejną (czwartą) przewidzianą w art. 154 p.p.s.a. skargą.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.