Uzasadnienie
Minister Infrastruktury, decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] po rozpoznaniu wniosku C.S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 1999 r., nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1998 r., nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w B. przy [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej współwłasność T.S. i C.S..
W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury wskazał, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 1998 r. orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w B. przy [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność T.S. i C.S..
Powyższa decyzja utrzymana została w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 1999 r.
Wyrokiem z dnia 25 lutego 2000 r., sygn. akt I SA 428/99 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił w/w decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 1999 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 1998 r. w części dotyczącej ustalenia wartości nieruchomości i odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, natomiast w pozostałej części skargę oddalił.
Pismem z dnia 14 grudnia 2009 r. C.S. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności powyższych decyzji z dnia [...] lutego 1999 r. i z dnia [...] października 1998 r., wskazując jako podstawę art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2010 r. odmówił stwierdzenia nieważności powołanych decyzji w części dotyczącej wywłaszczenia opisanej wyżej nieruchomości.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił C.S..
Rozpoznając ponownie sprawę Minister Infrastruktury wskazał, że rozstrzygnięcie wydane przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 1999 r. było przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zgodnie natomiast z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 kwietnia 2004 r., wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny lub organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Organ podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie nie stwierdził naruszenia prawa przez organy administracji, a tym bardziej jego kwalifikowanej formy, jakim byłoby rażące naruszenie prawa i wyrokiem z dnia 25 lutego 2000 r. oddalił skargę w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w B. przy [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha.
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w powyższym wyroku z dnia 25 lutego 2000 r., sygn. akt I SA 428/99 wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ponadto wyrok ten - jako prawomocny - wiąże nie tylko strony i sąd, który go wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.
Minister Infrastruktury przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne odnoszące się do powyższych kwestii, w tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1877/2007 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 700/08 i podkreślił, że obecnie żaden organ administracji publicznej ani też sąd administracyjny nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, zawartym w wyroku sądowym, a zobowiązany jest do podporządkowania się temu poglądowi w pełnym zakresie. Organ zaznaczył, że prawomocny wyrok sądu oddalający skargę ma powagę rzeczy osądzonej w odniesieniu do uznania zaskarżonej decyzji za akt legalny, a zatem niedotknięty żadną z wad opisanych w art. 156 kpa. Tym samym Minister Infrastruktury uznał, że decyzja z dnia [...] maja 2010 r. jest prawidłowa.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł C.S..
Skarżący zarzucił, że decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 1999 r. wydana została z rażącym naruszeniem art. 112 ust. 3, art. 134 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji i bez podstawy prawnej zgodnej z wymogami art. 107 § 3 kpa, a więc bezspornie dotknięta jest najcięższą wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zdaniem skarżącego Minister Infrastruktury nie uzasadnił należycie, że przedmiotowa decyzja nie jest dotknięta wadą nieważności wymienioną w powołanym art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W obszernym uzasadnieniu skargi C.S. wskazał zaś liczne nieprawidłowości i uchybienia, które – jego zdaniem - miały miejsce podczas rozpatrywania sprawy.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2010 r. nie narusza prawa.
Na wstępie podkreślić należy, że zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W myśl zaś art. 170 powołanej ustawy orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Stosownie natomiast do treści art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Przy czym zauważyć trzeba, że zastrzeżenie wyrażone w art. 100 powołanej ustawy dotyczy oceny prawnej wyrażonej w wydanych przed dniem 1 stycznia 2004 r. uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego i nie ma zastosowania w niniejszej w sprawie.
W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma fakt, że decyzje, których stwierdzenia nieważności domaga się skarżący, tj. decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 1999 r., nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1998 r., nr [...], orzekające o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w B. przy [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, były już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 lutego 2000 r., sygn. akt I SA 428/99, po rozpoznaniu skargi C.S., uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 1999 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 1998 r. w części dotyczącej ustalenia wartości nieruchomości i odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Jednocześnie Sąd oddalił skargę w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości, uznając, że przedmiotowe decyzje we wskazanej części nie naruszają prawa.
Podkreślić trzeba, że w dacie wydania powołanego wyroku z dnia 25 lutego 2000 r., sygn. akt I SA 428/99 postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym regulowały przepisy ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).
Zakres sprawowanej przez Sąd kontroli decyzji wyznaczał wówczas przepis art. 22 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Stosownie do treści art. 22 ust. 2 tej ustawy decyzja podlegała uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 22 ust. 2 pkt 1), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 22 ust. 2 pkt 2), bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 22 ust. 2 pkt 3.). W myśl zaś art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. Sąd stwierdzał nieważność decyzji, jeżeli zachodziły przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach.
Kognicja Sądu obejmowała zatem ocenę legalności zaskarżonej decyzji w pełnym, dozwolonym przez powołany przepis, zakresie. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, niezależnie od podniesionych w skardze zrzutów, Sąd badał zaskarżoną decyzję zarówno pod względem występowania wad kwalifikowanych powodujących stwierdzenie jej nieważności (art. 22 ust. 3), jak i pod względem innych naruszeń prawa skutkujących jej uchyleniem (art. 22 ust. 2).
W sytuacji zaś, gdy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności, wydawał wówczas wyrok oddalający skargę (art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r.).
Zaznaczyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony został pogląd, iż oddalenie przez sąd administracyjny skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu. Próby zaś stwierdzenia nieważności decyzji kontrolowanej już wcześniej przez sąd (wyrok oddalający skargę na niezgodność tej decyzji z prawem) są w istocie, w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 517/00, LEX nr 51228, wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2004 r., sygn. akt IV SA 1894/03, LEX nr 164517).
Sąd w obecnym składzie powyższy pogląd w pełni podziela.
Jak wyżej wskazano - Sąd z urzędu ustala, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji określone art. 156 § 1 kpa. Stwierdzenie nieważności decyzji po wyroku oddalającym skargę byłoby zatem niedopuszczalne. Przy czym podkreślić należy, że żadna z przyczyn nieważności określonych w art. 156 § 1 kpa nie może powstać po wydaniu decyzji przez organ administracyjny. Innymi słowy, jeżeli przyczyny nieważności decyzji nie występowały w chwili wydania decyzji, to nie mogły powstać również po jej wydaniu.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2010 r. jest zgodna z prawem. Organ nie mógł bowiem stwierdzić nieważności decyzji, która była już wcześniej przedmiotem kontroli sądu administracyjnego i w stosunku do której zapadł wyrok oddalający skargę. Prawidłowo zatem Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 1999 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1998 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.