Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 19 stycznia 2017 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy obowiązujący w sądach powszechnych, w sprawach cywilnych.
Z tego względu, przy piśmie z dnia 21 lutego 2017 r. przesłano wnioskodawcy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, obowiązujący przed sądami administracyjnymi celem jego wypełnienia, podpisania i odesłania do Sądu w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W dniu 6 marca 2017 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynął wniosek na obowiązującym formularzu PPF, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
Z nadesłanego oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach wynika, że wnioskodawca samodzielne prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że z uzyskiwanego dochodu ponosi miesięczne zobowiązania stałe tj. czynsz w wysokości [...] zł, energię elektryczną w wysokości [...] zł, zakup leków – [...] zł, zakup żywności – [...] zł, zakup środków czystości i kosmetyków – [...] zł. Łącznie miesięczne wydatki wnioskodawcy wynoszą ok. [...] zł. Wnioskodawca dodał, że z uwagi na zużycie sprzętu AGD (pralka, lodówka) i RTV (telewizor) musi dokonać zakupu nowego sprzętu.
Wnioskodawca podał, że posiada mieszkanie o powierzchni[...] m ² o wartości około [...] zł oraz oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł. Innych nieruchomości, wierzytelności, papierów wartościowych, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł wnioskodawca oświadczył, że nie posiada.
W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje:
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona powinna wykazać, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Podkreślenia wymaga, iż instytucja ta została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że brak jest uzasadnionych powodów do przerzucenia kosztów sądowych na współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy. Wnioskodawca posiada bowiem stały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu emerytury z którego zaspokaja swoje potrzeby życiowe, w tym mieszkaniowe, żywieniowe, związane z zakupem lekarstw. Zauważyć należy, że ponoszone przez wnioskodawcę wydatki są kosztami ponoszonymi przez większość obywateli, a zatem nie mogą być traktowane w sposób specjalny. Zaznaczyć należy, iż wnioskodawca pomimo ponoszonych niezbędnych wydatków posiada zgromadzone na rachunku bankowym oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że nie można uznać wnioskodawcy za osobą ubogą.
Wyjaśnić należy, że prawo pomocy to inaczej prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć wnioskodawcy ze zgromadzonymi oszczędnościami w banku i miesięcznymi stałymi dochodami. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności zaś posiada zgromadzone oszczędności pieniężne, to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego.
Stwierdzono zatem, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy trudno uznać, że skarżący żyje na poziomie ubóstwa, skoro oprócz dochodów bieżących posiada jeszcze w rezerwie środki pieniężne w wysokości [...] zł, czyli niewspółmiernie większe od wszelkich możliwych wydatków, z którymi wiąże się wniesienie skargi w niniejszej sprawie.
Pomimo zrozumienia dla argumentacji skarżącego, że oszczędności te są przeznaczone na zakup koniecznego sprzętu AGD (pralka, lodówka) i RTV (telewizor), Sąd w takiej sytuacji nie jest uprawniony do pokrycia kosztów sądowych ze środków państwowych. Posiadanie zgromadzonych środków pieniężnych wyklucza możliwość przerzucenia na Skarb Państwa ciężaru finansowania procesu prowadzonego z inicjatywy skarżącego.
Podkreślić należy, że prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego też powinno być przyznawane wyłącznie, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe.
W niniejszej sprawie, możliwość taką dają skarżącemu zgromadzone przez niego na koncie bankowym środki pieniężne. Uznano zatem, że wnioskodawca posiadając stały dochód miesięczny oraz zgromadzone środki pieniężne w kwocie [...] zł nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć należy, że wnioskodawca dysponuje stałym miesięcznym dochodem, bez obciążeń. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, więc uzyskiwane środki pieniężne przeznacza tylko i wyłącznie na własne potrzeby. Poza tym dysponuje zgromadzonymi oszczędnościami więc poniesienie kosztów sądowych w sprawie, czy też kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru nie spowoduje utraty całości posiadanych przez wnioskodawcę środków finansowych, a tylko ich częściowe uszczuplenie.
Zaznaczyć przy tym należy, że wnioskodawca uiścił w niniejszej sprawie wpis sądowy od skargi wynoszący 100,00 zł i na obecnym etapie postępowania nie jest zobowiązany do poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych. Natomiast ewentualne przyszłe koszty sądowe, które mogą się w sprawie pojawić lub też nie wystąpić w ogóle, co też zależy od działań i wniosków samego wnioskodawcy, nie będą wyższe niż dotychczas poniesione.
Uznano zatem, że ze zgromadzonych oszczędności pieniężnych wnioskodawca jest w stanie samodzielnie ponieść ewentualne przyszłe koszty sądowe samodzielnie, jak również koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru, a stały miesięczny dochód jaki uzyskuje z tytułu emerytury zapewnia mu środki na bieżące utrzymanie siebie oraz mieszkania, ponoszenie opłat czy zakup lekarstw.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.