Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] września 2007 r., nr [...], mocą której uchylono decyzję z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] przyznającą S.S. zasiłek stały od dnia 1 listopada 2006 r. do dnia 31 października 2007 r. w kwocie 119,10 zł miesięcznie oraz odmówiono przyznania zasiłku stałego od dnia 1 września 2007 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. przyznano S.S. od dnia 1 listopada 2006 r. do dnia 31 października 2007 r. świadczenie w formie zasiłku stałego w wysokości 119,10 zł.
Następnie decyzją z dnia [...] września 2007 r. uchylono decyzję z dnia [...] listopada 2006 r. i odmówiono przyznania zasiłku stałego od dnia 1 września 2007 r. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że 12 września 2007 r. dokonano aktualizacji wywiadu środowiskowego i ustalono, że S.S. utrzymuje się wraz z matką z jej świadczenia emerytalnego i dodatku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł. Dochód na osobę w tej rodzinie wynosi więc [...] zł i przekracza kryterium dochodowe, określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, które dla dwuosobowej rodziny wynosi 702 zł, czyli po 351 zł na osobę. Przekroczenie kryterium dochodowego skutkowało odmową przyznania zasiłku stałego od 1 września 2007 r.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył S.S. podnosząc, że dodatek pielęgnacyjny otrzymywany przez matkę odwołującego w całości jest przeznaczony na zakup leków dla niej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę stwierdziło, że w przekazanych aktach brak jest wywiadu środowiskowego, który stał się podstawą przyznania stronie świadczenia w formie zasiłku stałego. Z tego powodu organ drugiej instancji nie mógł ustalić, czyje dochody i w jakiej wysokości wzięto pod uwagę wydając decyzję z dnia [...] listopada 2006 r. przyznającą zasiłek stały od dnia 1 listopada 2006 r. do dnia 31 października 2007 r.
Organ odwoławczy zaznaczył, że z treści aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, iż zmiana sytuacji rodzinnej S.S. spowodowana była wyprowadzeniem się w sierpniu 2007 r. wspólnie dotychczas mieszkającego brata strony.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. uchylenie w całości decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. spowodowałoby stan, w którym zainteresowany bez żadnego aktu administracyjnego otrzymywał przez okres od 1 listopada 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. świadczenie ze środków społecznych. Jeżeli zaistniały okoliczności wskazane w ustawie, to raczej należało dokonać zmiany decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. poprzez inne określenie okresu, w którym S.S. miał otrzymywać zasiłek stały.
Z podanych powodów, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., należało uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu uzupełnienia materiału dowodowego i w oparciu o ten materiał wydania prawidłowego rozstrzygnięcia.
Organ drugiej instancji przytoczył ponadto treść art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) podnosząc, że definicja dochodu zamieszczona w tej ustawie jest wiążąca dla organu ustalającego uprawnienie do zasiłku stałego.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S.S..
W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił swoją trudną sytuację życiową oraz podniósł, że wywiad środowiskowy dotyczący jego osoby wykonany był niedbale, a podane w nim fakty nie przystają do rzeczywistości. S.S. zaznaczył, że mimo, iż mieszka z matką w tym samym budynku, to nie ma z nią kontaktu i prowadzi oddzielne gospodarstwo.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2007 r. narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Przedmiotową decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., powołując art. 138 § 2 kpa, uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Podkreślić zatem należy, że w postępowaniu administracyjnym zasadą wynikającą z art. 138 kpa jest merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. Oznacza to, że organ odwoławczy w pierwszej kolejności powinien dążyć do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W tym celu, co wynika wyraźnie z treści art. 136 kpa, organ odwoławczy może na żądanie strony lub z urzędu przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego rodzaju postępowania organowi, który wydał decyzję.
Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji jest zaś wyjątkiem od powyższej zasady.
Zgodnie z art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Powołany przepis może więc mieć zastosowanie, gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub wprawdzie postępowanie takie przeprowadził, jednakże z rażącym naruszeniem przepisów prawa.
Zaznaczyć trzeba, że decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji nie może być podjęta w innych sytuacjach, niż te które zostały określone w art. 138 § 2 kpa i żadne inne wady decyzji pierwszej instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu. W orzecznictwie utrwalony został pogląd, że wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 kpa jest niedopuszczalna. Istotne jest również, że przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 kpa, powinny znaleźć jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 kpa).
W ocenie Sądu z zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2007 r. nie wynika, aby podstawą uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ była konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Organ odwoławczy uzasadnił swoje rozstrzygnięcie brakiem w aktach sprawy wywiadu środowiskowego, który stał się podstawą przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku stałego. Zdaniem Sądu powołana okoliczność nie stanowi przesłanki, o której mowa w art. 138 § 2 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchylając kwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia nie uzasadniło zatem w należyty sposób konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Oznacza to tym samym, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 107 § 3 kpa i art. 138 § 2 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jej uchylenie.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.