Uzasadnienie
Pismem z 12 września 2007 r. Agencja Nieruchomości Rolnych wypowiedziała [...] (Skarżący) dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa położonej w [...], Dzielnica [...], woj. [...] o pow. [...] ha, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], równocześnie proponując nową opłatę roczną w wysokości [...] złotych.
Skarżący złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (Kolegium) wniosek o uznanie, że podniesienie opłaty za użytkowanie wieczyste ww. nieruchomości jest nadmierne. Użytkownik wieczysty zakwestionował również wysokość przyjętej przez ANR stawki procentowej.
W dniu 20 lutego 2008 r. przed Kolegium odbyła się w przedmiotowej sprawie rozprawa. Natomiast w dniu 18 czerwca 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydało orzeczenie, którym ustaliło, że użytkownika wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w [...], Dzielnica [...], woj. [...] o pow. [...] ha, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] - obowiązuje od dnia 1 stycznia 2008 r. opłata roczna w wysokości [...] złotych.
Od ww. orzeczenia Agencja Nieruchomości Rolnych, w dniu 11 lipca 2008 r., wniosła sprzeciw do Sądu Okręgowego w [...].
W dniu 21 listopada 2011 r. do Kolegium wpłynął wniosek (z dnia 17 listopada 2011 r.) Skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uznanie, że podwyższenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego w/w nieruchomości Skarbu Państwa, w wysokości [...] złotych - jest nieuzasadnione.
Kolegium postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., odmówiło Skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku.
Po rozpoznaniu skargi wniesionej przez Skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/WA 1797/13 uchylił postanowienie Kolegium z [...] 2013 r.
Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium postanowieniem z [...] marca 2020 r. odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Kolegium przywołało art. art. 127 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r, poz. 570) oraz art. art. 59 § 2 k.p.a. w związku z art. 78 ust. 2 i art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204).
Kolegium wyjaśniło, że w jego ocenie wypowiedzenie zawierające wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty doręczone zostało prawidłowo, to jest na adres siedziby Skarżącego. Wskazało, że w Krajowym Rejestrze Sądowym jako adres siedziby podmiotu wskazany był adres w [...] ul. [...]. Pod tym samym adresem mieściła się [...]. Wspólną siedzibę obu tych podmiotów oraz ich ścisłe powiązanie potwierdzają również wystąpienie Stowarzyszenia [...] w [...] z wnioskiem o sprzedaż nieruchomości gruntowej z [...] z dnia 13.06.2007 r. oraz pismo [...] z dnia 07.09.2005 r. skierowane do Premiera RP - oba na papierze firmowym [...] podpisane przez członków zarządu Skarżącego. Również numery telefonów obu podmiotów były takie same, co wynika bezpośrednio z pieczątki [...]
W ocenie Kolegium, nie była zatem zasadny zarzut, iż odbierająca korespondencję K. S. ani żadna inna osoba nie miała upoważnienia czy też pełnomocnictwa do odbioru korespondencji w imieniu Stowarzyszenia. Powyższe świadczyłoby o tym, iż w siedzibie Stowarzyszenia nikt nie mógł odbierać korespondencji do niego adresowanej. Tymczasem fakt odbierania na przestrzeni kilku lat korespondencji kierowanej do [...] przez pracowników szkoły [...] świadczy o tym, iż Stowarzyszenie odbiór korespondencji w siedzibie wskazanej w KRS właśnie w taki sposób zorganizowało, co potwierdza wieloletnia praktyka i dowody znajdujące się w aktach sprawy. Z dokumentu potwierdzenia odbioru przesyłki września 2007 r. bezpośrednio wynika data odbioru korespondencji i nie ma w tym zakresie żadnych wątpliwości. Zarówno datownik przystawiony obok podpisu odbierającego, to jest K. S. jak i datownik przystawiony przez pocztę na odwrocie zwrotnego potwierdzenia odbioru wskazuje datę 18.09.2007 r. Nie może być zatem mowy o błędnym przystawieniu datownika przez osobę odbierającą korespondencję wypowiedzenia.
W konsekwencji w ocenie Kolegium również zarzut braku winy ze strony Skarżącego w uchybieniu terminowi z uwagi na fakt, iż nie może ono ponosić odpowiedzialności za działania osób, z którymi nie był w ogóle związany węzłem prawnym czy faktycznym nie zasługiwał na uwzględnienie.
Kolegium podniosło również, że z umowy między Rządem Republiki Federalnej Niemiec a Rządem Rzeczpospolitej Polskiej w sprawie założenia niemiecko - polskiej Szkoły [...] w [...] wynika, że Stowarzyszenie [...] Jest organem prowadzącym szkołę, mającym bardzo rozległy wpływ na jej działalność, ścisłe powiązanie Stowarzyszenia [...] ze szkołą [...] potwierdza również Statut [...]. Stowarzyszenie zorganizowało w taki sposób odbiór kierowanej do niego korespondencji, że odbioru tego dokonywały osoby odbierające również korespondencję [...]. Powyższy sposób odbioru korespondencji był zasadny z uwagi na siedzibę obu podmiotów pod tym samym adresem tj. [...].
Odnosząc się do zarzutu przekazania przez K. S. wypowiedzenia Agencji z dnia 12.09.2007 r. członkom zarządu Stowarzyszenia w dniu 19.09.2007 r. Kolegium wskazało, że nie jest istotne kiedy pismo zostało przekazane tym osobom. Zgodnie z art. 45 k.p.a. jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma \i’ lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. Z dokumentów znajdujących się w aktach niezbicie wynika, że pismo Agencji zostało doręczone do siedziby Stowarzyszenia tJ. na adres wynikający z KRS.
Kolegium wskazało również, że nie można uznać Pani S. za osobę nieuprawnioną do odbioru korespondencji. Świadczy o tym fakt, iż w latach 2008-2009 wielokrotnie odbierała ona korespondencję kierowana do [...]. Korespondencja kierowana na przestrzeni lat 2005-2009 zawsze była odbierana przez osoby, które na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przystawiały pieczątkę [...] ewentualnie [...]. Z powyższego wynika, że Skarżący w taki właśnie sposób zorganizował odbiór korespondencji do niego kierowanej. W świetle powyższego nie można zgodzić się z twierdzeniem Skarżącego, iż odbioru korespondencji dokonała osoba przypadkowa. Skoro [...] w taki sposób zorganizowała odbiór kierowanej do niego korespondencji, iż odbioru tego dokonywali pracownicy [...], to błąd popełniony przez osobę odbierającą pisma i wskazanie innej daty odbioru pisma niż rzeczywista obciąża użytkownika wieczystego. Nie znajduje uzasadnienia argumentacja, iż w tej sytuacji należy przyjąć datę dotarcia pisma do świadomości członków zarządu.
Podsumowując Kolegium wskazało, że brak jest podstaw do przywrócenia uchybionego terminu. Wyjaśniło, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Doręczenie wypowiedzenia dotychczasowej opłaty rocznej nastąpiło do rąk osoby uprawnionej do odbioru korespondencji, która kwitując odbiór przesyłki zobowiązała się do niezwłocznego poinformowania adresata o tym fakcie i przekazania mu przesyłki. Ewentualne zaniedbania ww. w tym zakresie obciążają adresata.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł skargę do tutejszego sądu podnosząc w niej zarzut naruszenia:
- 1) art. 58 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) na skutek przyjęcia, że Skarżącemu można przypisać najlżejszą chociaż postać winy w sytuacji, gdy zaniedbania w terminowym przekazaniu korespondencji wystąpiły wyłącznie po stronie osoby trzeciej tj. pracownika nie Stowarzyszenia a [...] [...] w [...], o czym świadczy pieczątka na potwierdzeniu odbioru korespondencji;
- 2) art. 45 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że K. S. była osobą uprawnioną przez skarżące Stowarzyszenie do odbioru korespondencji w imieniu Skarżącej, a w konsekwencji, że doręczenie nastąpiło skutecznie w dniu 18 września 2007 r. podczas gdy K. S. była pracownikiem szkoły [...] a nie Skarżącego o czym świadczy pieczątka szkoły na potwierdzeniu odbioru korespondencji
- 3) art. 45 k.p.a., poprzez błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, że wydanie przesyłki w sprawie nastąpiło osobie uprawnionej, oraz poprzez wadliwą wykładnię, polegającą na przyjęciu, że osobą uprawnioną, o której mowa w art. 45 k.p.a., może być w zasadzie każda osoba (w sprawie pracownik szkoły nie Stowarzyszenia), co już w samo w sobie przeczy twierdzeniu, że w ten sposób miałby zostać zagwarantowany właściwy obrót gospodarczy i funkcjonowanie Stowarzyszenia.
- 4) art. 45 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, iż doręczenie nastąpiło w dniu 18 września 2007 r., a nie 19 września 2007 r., gdy dotarło do wiadomości osób, które są upoważnione do biernej reprezentacji Stowarzyszenia.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Kolegium i zasądzenie kosztów postępowania oraz o rozpoznane skargi w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Sąd administracyjny nie jest jednak z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. związany zarzutami podniesionymi w skardze może zatem wyeliminować z obrotu akt administracyjny gdy stwierdzi inne niż podniesione w skardze naruszenie prawa.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że sprawa rozpoznawana była ponownie przez Kolegium na skutek uchylenia przez tutejszy sąd postanowienia z [...] 2013 r. Oznacza to, że z mocy art. 153 p.p.s.a. organ rozpoznając ponownie sprawę związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku tutejszego sądu z 8 kwietnia 2014 r. I SA/WA 1797/13.
W wyroku tym sąd wskazał, że pomimo zgłoszenia wniosku na etapie postępowania przed Sadem jego adresatem jest Kolegium. Do postępowania przed Kolegium stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a., m.in. o terminach, a zatem przepisy k.p.a. dotyczące przywrócenia terminu również. Stosownie zaś do treści przepisu art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Przy czym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Sąd podkreślił, że obowiązkiem organu było więc merytoryczne rozpoznanie wniosku poprzez wskazanie czy w ocenie Kolegium Skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Nadto wbrew wymogowi określonemu w § 2 art. 58 Kpa organ nie wyjaśnił czy w niniejszej sprawie został zachowany termin o wniesienie wniosku o przywrócenie terminu.
Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie Kolegium w ogóle nie odniosło się do treści art. 58 Kpa, poprzestając na powołaniu w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia art. 59 § 2 Kpa, którego treść odnosi się do właściwości organu postanawiającego w sprawie przywrócenia terminu oraz zażalenia na to postanowienie.
Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium nie zrealizowało wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku tutejszego sądu z 8 kwietnia 2014 r. W szczególności Kolegium nie wyjaśniło, czy w sprawie zachowany został termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, to jest Kolegium nie wyjaśniło kiedy ustała przyczyna uniemożliwiająca Skarżącemu dokonanie czynności to jest uniemożlwiająca Skarżącemu złożenie wniosku o uznanie, że podniesienie opłaty za użytkowanie wieczyste ww. nieruchomości jest nadmierne.
Sąd zwraca uwagę w tym miejscu, że jak wynika z samej treści postanowienia Kolegium, Skarżący złożył wniosek o uznanie, że podniesienie opłaty za użytkowanie wieczyste ww. nieruchomości jest nadmierne (w wypowiedzeniu wskazana wysokość nowej opłaty określona została na kwotę [...] złotych). Wobec złożenia tego wniosku przed Kolegium odbyła się rozprawa a następnie Kolegium wydało 18 czerwca 2008 r. orzeczenie, którym ustaliło, że użytkownika wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w [...], Dzielnica [...], woj. [...] o pow. [...] ha, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] - obowiązuje od dnia 1 stycznia 2008 r. opłata roczna w wysokości [...] złotych.
W świetle powyższych ustaleń faktycznych poczynionych przez Kolegium powstaje pytanie, czy w ogóle doszło do uchybienia terminu do złożenia wniosku. Jeżeli do uchybienia terminu nie doszło, wniosek o jego przywrócenie powinien zostać załatwiony odmownie, brak bowiem będzie podstaw do jego przywrócenia. Jeżeli natomiast do takiego uchybienia doszło, konieczne jest wyjaśnienia z jaką datą ustał stan uniemożliwiający Skarżącemu złożenie wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości.
Następnie Kolegium winno wyjaśnić, jak to już wskazywał tutejszy sąd w uzasadnieniu wyroku z 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/WA 1797/13, czy wniosek o przywrócenie terminu zostało złożony w terminie wskazanym w art. 58 § 2 k.p.a. i dopiero następnie rozważyć, czy przekroczenie terminu miało miejsce na skutek okoliczności zawinionych czy też niezawinionych przez Skarżącego.
W tej sytuacji odnoszenie się do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących skuteczności doręczenia wypowiedzenia jest przedwczesne.
W konsekwencji, uznając, że zaskarżone postanowienie naruszało art. 153 p.p.s.a. jak również art. 58 § 2 k.p.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. z uwagi na niewyjaśnienie czy doszło do uchybienia terminu a jeżeli tak to w jakiej dacie ustał stan uniemożliwiający złożenie wniosku w terminie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot uiszczonego wpisu w kwocie 100 złotych.