Uzasadnienie
Decyzją z [...] maja 2017 roku Prezydent miasta W. (Prezydent) odmówił Skarżącej, I. Z., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem, F. S. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (SKO) decyzją z [...] listopada 2017 roku utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów obu instancji było ustalenie, że w stosunku do syna Skarżącej wydane zostało orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.
Powołując się na art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 roku (Dz. U. z 2016 roku, poz. 1518, dalej "ustawa o świadczeniach rodzinnych") organy wyjaśniły, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą, która legitymuje się jednym ze wskazanych w tym przepisie orzeczeń:
- - orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego rehabilitacji i edukacji, które wydawane jest w stosunku do osoby w wieku poniżej 16 lat albo
- - orzeczeniem o znacznym niepełnosprawności, które wydawane jest w stosunku do osób, które ukończyły 16 rok życia.
Uwzględniając zatem wiek syna Skarżącej (to jest ukończenie przez niego 16 lat) oraz fakty wydania w stosunku do niego orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności organy obu instancji uznały, że Skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła do tutejszego sądu skargę, wnosząc o uchylenie decyzji w całości i przyznanie jej bieżących i zaległych świadczeń oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wyrokiem Sądu z 23 marca 2017 roku syn Skarżącej został zaliczony do stopnia niepełnosprawności a we wskazaniu dotyczącym stałej lub długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji wpisano: "wymaga". Skarżąca podkreśliła, że jej syn z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie funkcjonować samodzielnie i potrzebuje stałej pomocy i obecności osoby dorosłej, która zapewni mu bezpieczeństwo. Wskazała, że syn został również uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do 31 lipca 2020 roku orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania, to jest art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie sąd wyjaśnia, że nie podziela stanowiska Skarżącej, co do wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym zakresie za prawidłowe należy uznać stanowisko przedstawione przez organy obu instancji.
Z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje m.in. matce która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Definicja pojęcia znacznego stopnia niepełnosprawności zawarta jest w art. 3 ust. 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z jego brzmieniem, ilekroć w ustawie mowa jest o znacznym stopniu niepełnosprawności - oznacza to:
- a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
- b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
- c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach,
- d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów,
- e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.
W punkcie 9 powołanego artykułu ustawodawca wyjaśnił, że ilekroć w ustawie mowa jest o niepełnosprawnym dziecku oznacza to dziecko w wieku do ukończenia 16. roku życia legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Oznacza to, że dla wyjaśnienia komu przysługuje świadczenie pielęgnacyjne sięgnąć należy do przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz. U. 2018, poz. 511, dalej "ustawa o rehabilitacji). Z jej art. 1 wynika, że rozróżnia ona pojęcie osób, których niepełnosprawność potwierdzona została orzeczeniem o zakwalifikowaniu do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub orzeczeniem o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, lub orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym przed ukończeniem 16 roku życia.
Zatem organy prawidłowo uznały, że orzeczenie o niepełnosprawności, bez wskazania jej stopnia dotyczy wyłącznie osób, które nie ukończyły 16 roku życia. W stosunku do osób, które ukończyły już 16 lat wydawane są na podstawie przepisów ustawy o rehabilitacji orzeczenia o zakwalifikowaniu do jednego z trzech stopni niepełnosprawności (znacznego, umiarkowanego lub lekkiego). W konsekwencji, art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych odczytywać należy, jako uprawniając do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego wskazane nim osoby, sprawujące opiekę nad dzieckiem do lat 16, legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo nad osobą mającą więcej niż 16 lat, legitymującą się orzeczeniem o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności.
W tym miejscu sąd sygnalizuje, że na równi z orzeczeniem zaliczającym do znacznego stopnia niepełnosprawności w rozumieniu przepisów ustawy o rehabilitacji, traktowane jest orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2, i niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji organów obu instancji, podstawą faktyczną rozstrzygnięcia było ustalenie, że syn Skarżącej, który ukończył już 16 lat nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności a jedynie orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.
Sąd powyższego ustalenia na obecnym etapie postępowanie nie może podzielić i przyjąć za podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
Z akt administracyjnych przedstawionych sądowi wynika, że Sąd Rejonowy dla [...] wyrokiem z 23 marca 2017 roku sygn. akt. [...] zmienił orzeczenie Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] października 2015 oku, znak [...] w ten sposób, że zaliczył F. S. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Jednocześnie, Sąd Rejonowy zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że we wskazaniach dotyczących koniecznością stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (punkt 7) wpisał "wymaga".
Innymi słowy, na skutek wyroku Sądu Rejonowego z 23 marca 2017 roku, syn Skarżącej został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, a jednocześnie uznane zostało, że wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Jak już wcześniej wskazano, pojęcia znacznej lub umiarkowanej niepełnosprawności zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych winny być rozumiane zgodnie z definicjami zawartymi w ustawie o rehabilitacji. Zgodnie art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Ze znajdującego się a aktach sprawy wyroku Sądu Rejonowego wynika, że syn skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Skarżąca podnosiła w toku całego postępowania administracyjnego, a następnie w skardze wniesionej do tutejszego sądu, że syn nie jest w stanie funkcjonować samodzielnie i wymaga jej stałej opieki i pomocy. Na etapie postępowania sądowego Skarżąca dołączyła do skargi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z [...] lipca 2017 roku zgodnie z którym syn Skarżącej został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do 31 lipca 2020 roku.
Jak już wcześniej wskazano, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2, i niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
Natomiast orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy wymienionej w pkt 1, jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.
W ocenie sądu rozpoznającego sprawę, w sytuacji w której syn Skarżącej zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego uznany został za osobę wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji jak również wobec twierdzeń Skarżącej, że jest on trwale niezdolny do pracy konieczne jest uzupełnienie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy zostało wydane w stosunku do niego orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o którym mowa w art. 5 ust. 1 punkt 1 ustawy o rehabilitacji, to jest orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2, i niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z orzeczenia dołączonego przez Skarżącą do skargi nie wynika bowiem na jakiej podstawie zostało ono wydane.
Jeżeli orzeczenie to jest orzeczeniem, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, to wówczas syn Skarżącej będzie mógł zostać uznany za osobę legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustalenie tej okoliczności ma zatem istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec powyższego, uznając, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja naruszają przepisy postępowania to jest art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.