Uzasadnienie
J. P. (dalej jako skarżący) pismem z [...] stycznia 2020 r. (data prezentaty) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o:
- 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości stosownej do bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania,
- 2) na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty wymierzonej grzywny określonej w art. 154 § 6 tej ustawy,
- 3) zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego,
- 4) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym
- - w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 659/17.
Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lipca 2017 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...] Nr [...], nr rej. hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu [...] lipca 2018 r. Zatem trzymiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem [...] października 2018 r.
Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wystosowania przez skarżącego wezwania do wykonania powołanego wyroku, organ nie wykonał wskazanego powyżej wyroku.
Dlatego też skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę - żądając wymierzenia organowi grzywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/WA 245/19 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.000 złotych. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie.
Z uwagi na dalszą bezczynność organu skarżący pismem z [...] grudnia 2019 r. (data prezentaty) ponownie wezwał organ do niezwłocznego wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 659/17.
Następnie pismem z [...] stycznia 2020 r. (data prezentaty) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że organ nie wykonał wyroku, pomimo iż termin wyznaczony przez Sąd już upłynął. Dlatego też wezwał on organ do wykonania wyroku. Niemniej jednak wezwanie to okazało się bezskuteczne, gdyż skarżący nadal nie otrzymał rozstrzygnięcia w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że przedmiotowa nieruchomość położona w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" nr rej. hip. [...], znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu grunty nieruchomości w. - w tym grunt ww. nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz.130) - na własność Skarbu Państwa.
Przed Prezydentem [...] prowadzone jest - z wniosku spadkobiercy dawnego właściciela - postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.).
W toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej przez Prezydenta [...].
Do zakończenia postępowania w tej sprawie konieczne jest jeszcze uzupełnienie materiału dowodowego.
W dniu [...] r. zostało zlecone wykonanie opracowania geodezyjnego polegającego na wkreśleniu granic hipotecznych nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], w obecnych działkach ewidencyjnych, objęcie decyzjami lokalizacyjnymi i wskazania daty rozpoczęcia inwestycji na ww. nieruchomości.
Ponadto pismem z tego samego dnia zwrócono się do Wojskowego Biura Historycznego o przesłanie zdjęć lotniczych obejmujących ww. nieruchomość z 1958 roku - celem ustalenia daty utraty posiadania przedmiotowej nieruchomości przez byłego właściciela oraz wystąpiono do Archiwum Państwowego w W. Ekspozytura w M. o wydanie uwierzytelnionej kopii odpisu aktu notarialnego z [...] r., [...] kolejny [...] repertorium [...], na podstawie którego E. S. zbyła na rzecz W. S. nieruchomość położoną w W. przy ul. [...].
Równocześnie - działając na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. - wezwano pełnomocnika strony do złożenia do akt sprawy oryginału lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem dokumentu potwierdzającego, że w przeddzień wejścia w życie dekretu z dnia 26.10.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] tj. w dniu 20.11.1945 r., właścicielem przedmiotowej nieruchomości była W. S. (np. zaświadczenia hipotecznego, wyroku ustalającego), albowiem w aktach sprawy znajduje się odpis dokumentu z księgi hipotecznej pod nazwą "hip. [...] nr [...]" nr rej. [...] (wykaz hipoteczny działy I, II), wydany przez Sąd Rejonowy dla [...] VII Wydział Ksiąg Wieczystych, z którego wynika, że właścicielem nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] była E. S., zaś kopia aktu notarialnego z dnia [...] r., [...] kolejny [...] repertorium [...], nie stanowi dowodu, iż w przeddzień wejścia w życie dekretu W. S. była właścicielką tej nieruchomości. Jednocześnie poinformowano pełnomocnika strony o przyczynach zwłoki i wskazano nowy termin załatwienia sprawy.
Na zakończenie Prezydent przytoczył fragment uzasadnienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do wyroku z 26.08.2017 r., sygn. akt: I SAB/Wa 526/16: "W tej sytuacji - zdaniem Sądu- wystarczającą sankcją dla organu jest uznanie, że jego bezczynność w załatwieniu sprawy miała charakter rażący. Nałożenie na organ obowiązku zapłacenia grzywny lub sumy pieniężnej nie jest bowiem zasadniczym środkiem dyscyplinującym ten organ do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Przepisy p.p.s.a. dają Sądowi kompetencję do oceny zasadności zarówno nałożenia sankcji finansowej jak i miarkowania jej wysokości, co uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy. W odniesieniu do nich nie można pominąć także faktu znanego Sądowi z urzędu, że Prezydent [...] prowadzi kilka tysięcy spraw o odszkodowania za przejęcie nieruchomości w trybie tzw. dekretu warszawskiego, a zatem obiektywny osąd prowadzi do wniosku, że nakładanie na organ przez Sąd w każdej tego typu sprawie sankcji finansowych ze środków publicznych byłoby nieuzasadnione, a przede wszystkim nie spełniałoby roli wskazanej w przepisie prawa".
Dodatkowo wyjaśnił też, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane również m. in. dużą ilością wpływającej do tutejszego Biura korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem ww. dekretu. Waga tych spraw, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie ustalone w toku tych postępowań, nie pozwalają na dotrzymywanie terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.
Do dnia [...] czerwca 2020 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny.
Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej jako p.p.s.a.
Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 659/17, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lipca 2017 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...] Nr [...], nr rej. hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy
Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu [...] lipca 2018 r. - zatem trzymiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem [...] października 2018 r.
Niekwestionowaną okolicznością jest również to, iż do dnia wniesienia skargi z [...] stycznia 2020 r. (data prezentaty) - mimo uprzedniego dwukrotnego wezwania organu przez skarżącego do wykonania prawomocnego wyroku oraz mimo tego, że już wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.000 zł - organ w dalszym ciągu nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy. Nie rozpoznał także merytorycznie przedmiotowego wniosku do dnia rozprawy sądowej.
W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, iż niewykonywanie wyroków sądów – niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych – w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Skład orzekający ocenił, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 2.000 złotych (dwa razy większa niż poprzednia grzywna), która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze fakt, iż jest to już druga grzywna wymierzona przez Sąd. Sąd wziął też pod uwagę okoliczność, że Prezydent nie miał przez cały czas swobodnego dostępu do oryginału akt sprawy, gdyż akta te przez długi czas były w posiadaniu Sądu np. pierwsza skarga do Sądu o wymierzenie grzywny z [...] stycznia 2019 r., zwrot akt do organu w dniu [...] października 2019 r. i kolejna skarga z [...] stycznia 2020 r.
Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ - mimo wyroku Sądu stwierdzającego bezczynność Prezydenta [...] i mimo wyroku wymierzającego mu grzywnę - nie zakończył sprawy, choć upłynęło już ponad 1,5 roku od wyznaczonego terminu
Sąd oddalił skargę w zakresie przyznania od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego - na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a - sumy pieniężnej, uznając to żądanie za nieuzasadnione.
Wskazać należy, że ww. przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści tego art. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny.
Podkreślić też trzeba, że o ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma, jak już wskazano powyżej, charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować stronie skarżącej stratę, jaką poniosła na skutek nie wykonania przez organ wyroku sądu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona powinna nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością organu w zakresie wykonania wyroku sądu.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż z treści skargi wynika, że przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej będzie formą zadośćuczynienia za 2 - letnie oczekiwanie na rozpoznanie sprawy i zdyscyplinuje organ do załatwienia sprawy. Zatem z treści skargi nie wynika, aby skarżący doznał w związku z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować.
Jeszcze raz należy podkreślić, iż zakwalifikowanie działań organu jako bezczynności w wykonaniu wyroku nie oznacza automatycznie konieczności orzeczenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej - bowiem zasądzenie tej sumy nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności. Ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej.
Sąd zasądził też na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 151 i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.