Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr: [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2018 r. orzekającą o zmianie decyzji z [...] października 2017 r.nr: [...].
Z ustaleń organu wynika, że M. J. jest ojcem czterech synów: B. i F. pochodzących z jego związku małżeńskiego z I. J. oraz I. i R. pochodzących z kolejnego związku małżeńskiego, który zawarł z M. S. Związek małżeński M. J. i I. J. został rozwiązany przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...].10.2012 r. sygn. akt [...]. W wyroku tym pozostawiono władzę rodzicielską obojgu rodzicom, ustalając miejsce zamieszkania dzieci w każdorazowym miejscu zamieszkania matki.
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. M. J. wniósł o przyznanie świadczenia wychowawczego na synów: F., I., R. na okres zasiłkowy od 1 października 2017 r do 30 września 2018 r.
Decyzją z dnia [...] października 2017 r. Prezydent. W. przyznał świadczenie wychowawcze na synów F. i I. Kolejną decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. Prezydent W., na wniosek M. J., orzekł o zmianie decyzji z [...] października 2017 r. poprzez przyznanie świadczenia wychowawczego na R. J. i pozostawiając ją w pozostałym zakresie bez zmian. Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. M. J. wniósł o zmianę decyzji z [...] października 2017 r. w zakresie dotyczącym syna F. Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. Prezydent W. zmienił rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z [...] października 2017 r. orzekając o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego na synów I. i F., a w pozostałym zakresie pozostawił decyzję bez zmian.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na uzyskaną informację o złożeniu wniosku o świadczenie wychowawcze na syna F. przez jego matkę I. J., która to świadczenie pobierała również w poprzednim okresie. Organ wskazał również na wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] października 2012 r., zgodnie z którym miejscem zamieszkania B. I F. jest każdorazowe miejsce zamieszkania ich matki. W ocenie organu I instancji B. i F. nie spełniają przesłanki przynależności do rodziny M. J. w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, gdyż nie mają z nim wspólnego miejsca zamieszkania.
W następstwie takiego uznania pierwszym dzieckiem w aktualnej rodzinie M. J. jest jego syn I. J., co wobec nieobjęcia świadczeniem pierwszego dziecka w rodzinie nie daje podstaw do przyznania świadczenia wychowawczego.
Organ odwoławczy podzielił ustalenia dokonane przez organ I instancji i ocenił jako słuszne uznanie przez organ I instancji, że uzyskanie przez ten organ informacji o pobieraniu świadczenia na F. przez jego matkę w okresie zasiłkowym 2016/2017 i złożeniu przez nią wniosku o przyznanie tego świadczenia w następnym okresie zasiłkowym za nową okoliczność, nieznaną organowi orzekającemu w momencie wydawania decyzji z [...] października 2017 r.
Weryfikując prawidłowości ustaleń organu I instancji SKO w W. uzupełniło postępowanie dowodowe o akta postępowań w sprawach wniosków I. J. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. Sposób sprawowania opieki nad synami B. i F. wynika ze znajdujących się w tych aktach wywiadów środowiskowych przeprowadzonych u I. J. w dniach [...] lipca 2017 r. i [...] lutego 2018 r. Taki sposób sprawowania opieki nad synami potwierdził w istocie M. J. w piśmie z dnia [...] lipca 2018 r. W ocenie organu odwoławczego dowody te jasno wskazują, że M. J. nie sprawuje opieki naprzemiennej nad synem F. Stanowisko takie uzasadnia również treść wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w W. w sprawie sygn. akt [...]. Z tego względu prawidłowe jest uznanie, że dzieci B. i F. nie pozostają pod opieką naprzemienną rodziców, a więc nie mogą być zaliczone w skład rodziny M. J. Uznanie takie prowadzi do konkluzji, że I. J. jest w rozumieniu ustawy pierwszym dzieckiem w rodzinie M. J., co wobec braku wniosku o przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko w rodzinie powoduje, iż w świetle ustawy skarżący jest uprawniony do uzyskania świadczenia wyłącznie na drugie dziecko w swojej rodzinie jakim jest R. J. Organ odwoławczy uznał także, że nie jest związany oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1964/16 z następujących powodów:
orzeczenie Sądu odnosi się do postępowania dotyczącego innego okresu zasiłkowego niż w zaskarżonej decyzji, w toku postępowania ujawniły się nowe okoliczności faktycznie mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nastąpiła zmiana stanu prawnego gdyż z dniem 1 sierpnia 2017 r. weszły w życie art. 15 pkt 1 i art. 19 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemem wsparcia rodziny, które muszą być stosowane przy ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego na okres rozpoczynający się od 1 października 2017 r.
W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. M. J. zarzucił:
- 1. Pobieżne i sprzeczne z rzeczywistością ustalenia faktyczne i ograniczenie ustaleń wyłącznie do czasu spędzanego przez dzieci z ojcem w tygodniu (ustalonego dodatkowo nierzetelnie), wyłączając święta, ferie, wakacje a także dodatkowe okresy- nie wynikające ze standardowego harmonogramu.
- 2. Zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów z przesłuchania skarżącego oraz jego żony M. S. na okoliczność faktycznego zakresu sprawowanej opieki.
- 3. Naruszenie art. 2 pkt. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez błędne uznanie (dalej jako "Ustawa"), iż członkami rodziny skarżącego są jedynie synowie I. i R. J., pochodzący z drugiego małżeństwa, podczas gdy w istocie synowie B. i F. J., jako pozostający pod opieką naprzemienną Skarżącego i ich matki, również powinni być zaliczeni do rodziny skarżącego, w rozumieniu Ustawy;
- 4. Błędne wysnucie z faktu, iż Skarżący nie domagał się przyznania świadczenia na F. J., wniosku iż oznacza to iż dziecko to, nie jest zaliczane do rodziny Skarżącego.
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji w zakresie w jakim odmawiają świadczenia wychowawczego na I. J. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Istota problemu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego czy skarżący M. J. sprawuje opiekę naprzemienną nad synami z pierwszego małżeństwa tj. nad B. i F. a więc czy, tym samym, wchodzą w skład jego aktualnej rodziny, a w konsekwencji czy dzieci z jego aktualnego związku małżeńskiego – I. i R. są kolejnymi dziećmi w jego aktualnej rodzinie i obu im przysługuje świadczenie wychowawcze.
Organy obu instancji uznały, iż skarżący nie sprawuje opieki naprzemiennej nad synami z pierwszego małżeństwa tj. nad B. i F. a wobec tego synowie z aktualnego związku tj. I. i R. są pierwszym i drugim dzieckiem w jego obecnej rodzinie a w związku z niezłożeniem wniosku o świadczenie na pierwsze dziecko tj. I. świadczenie przysługuje tylko na drugie dziecko w rodzinie tj. na R. i to świadczenie zostało przyznane.
Należy mieć na uwadze, że w sprawie opieki i jej charakteru M. J. nad synami B. i F. wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1964/16. Wyrok ten wprawdzie dotyczy poprzedniego okresu świadczeniowego ale Sąd zawarł w tym wyroku pogląd prawny co do tego jak należy rozumieć opiekę naprzemienną w sprawie o świadczenie wychowawcze, o które ubiega się skarżący w okolicznościach faktycznych jakie istnieją w rodzinie skarżącego.
Organ w niniejszej sprawie uznał, że nie jest tym wyrokiem związany analizując go w aspekcie art. 153 p.p.s.a. Jednakże należy zwrócić uwagę, że przepis art. 153 p.p.s.a nie ma zastosowania w tej sprawie gdyż przywoływany wyrok zapadł w innej sprawie.
Natomiast należy wskazać, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu, o której mowa w art. 170 p.p.s.a wyraża się w tym, że nie tylko sąd wydający rozstrzygnięcie, ale także inne sądy i inne organy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu.
Opisany stan związania ograniczony jest, co do zasady, tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji wyroku i nie obejmuje jego motywów, nie oznacza to jednak, że dla prawidłowego odczytania treści tej sentencji nie należy się kierować treścią uzasadnienia (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt I GSK 518/16).
Rozpoznając więc niniejszą sprawę należy mieć na uwadze stanowisko wyrażone w powołanym prawomocnym wyroku z dnia 14 lutego 2017 r. Na str. 6 uzasadnienia Sąd wskazał, że "(...) aby dokonać prawidłowej oceny, czy w danej sprawie mamy do czynienia z opieką naprzemienną organy powinny podjąć działania mające na celu ustalenie faktycznego zakresu opieki wykonywanej przez rodziców w czasie przebywania dzieci u każdego z nich. Nie można bowiem zakładać, że opieka naprzemienna ma miejsce jedynie wówczas, gdy czas sprawowania opieki przez matkę i ojca jest porównywalny, bez jednoznacznego wyjaśnienia jaki jest jej rzeczywisty zakres (...)".
W wyniku rozpoznania sprawy po tym wyroku i przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia faktycznego sposobu sprawowania opieki nad B. J. i F. J. przez skarżącego organ doszedł do wniosku, że opieka ta odpowiada instytucji opieki naprzemiennej i w konsekwencji uznał, że dzieci z aktualnego związku skarżącego – I. J. i R. J. są kolejnymi dziećmi w rodzinie skarżącego i przyznał świadczenie wychowawcze na rzecz obu tych synów.
Na rozprawie w dniu 30 stycznia 2019 r. M. J. oświadczył, że opieka nad B. i F. jest przez rodziców sprawowana odmiennie niż to ustalił Sąd w wyroku rozwodowym z dnia [...] października 2012 r. Oświadczył, że co najmniej od 2015 r. opieka jest sprawowana w sposób uzgodniony przez niego i matkę dzieci i taki sposób opieki funkcjonował i w dacie wydawania przez Sąd wyroku z dnia 14 lutego 2017 r. i w czasie wydawania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji.
Mając na uwadze, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie uwzględniły treści prawomocnego wyroku tutejszego Sądu z dnia 14 lutego 2017 r. należy uznać, że decyzje zapadły z naruszeniem art. 170 p.p.s.a co mogło mieć istotny wpływa na wynik sprawy a to uzasadnia uchylenie decyzji organów obu instancji w części jakiej dotyczą odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na I. J. Ponownie rozpoznając sprawę, organ mając na względzie wiążący go wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1964/16, ustali czy opieka nad synami B. J. i F. J. przez ich rodziców była sprawowana w taki sam sposób jak w czasie wydawania tego wyroku. W sytuacji gdy się to potwierdzi należy ocenić, że opieka ta była opieką naprzemienną i uwzględnić konsekwencje tego ustalenia dla rozpoznawanego wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia wychowawczego dla dziecka I. J. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.