Uzasadnienie
S. K., K. K. i K. K. pismem z dnia 2 października 2012 r. wnieśli skargę na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.
W dniu 31 października 2012 r. (data prezentaty) wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek S. K. o przyznanie prawa pomocy, zaś w dniu 23 listopada 2012 r. (data prezentaty) złożyła ona urzędowy formularz PPF.
W oświadczeniu tym skarżąca wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z renty rodzinnej w wysokości [...] zł miesięcznie. Wnioskodawczyni wskazała, że większą cześć swojego dochodu przeznacza na opłacenie rachunków za gaz, prąd, telefon i inne ([...] zł miesięcznie) oraz na leczenie ok. [...] zł. miesięcznie. Z czego pozostaje jej na resztę wydatków kwota [...] zł miesięcznie
Referendarz sądowy celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego pismem z dnia 29 listopada 2012 r. wezwał wnioskodawczynię do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów i oświadczeń, pozwalających na pełne wyjaśnienie jej sytuacji majątkowej, w tym m.in. wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymanej renty rodzinnej, dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem i leczeniem, oświadczenia wskazującego, czy wnioskodawczyni posiada jakiekolwiek nieruchomości (np. dom, mieszkanie, nieruchomości rolne, inne) oraz zasoby pieniężne (oszczędności), a jeżeli tak to w jakiej wysokości.
Skarżąca nie wykonała zarządzenia Sądu, zaś pismem z dnia 20 grudnia 2012 r. ponownie wniosła o przyznanie pomocy prawnej i wskazała, że sytuacja majątkowa opisana została zgodnie z prawdą i stanem faktycznym.
Powyższy wniosek rozpoznany został, wydanym przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2012/12, odmawiającym S. K. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.
Powyższe postanowienie zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 11 stycznia 2013 r.
W złożonym w dniu 18 stycznia 2013 r. (data stempla pocztowego) sprzeciwie S. K. podniosła, że wydane postanowienia jest dla niej krzywdzące i niesprawiedliwe. Sąd zaś zmusza ją swoim działaniem do ponoszenia dodatkowych kosztów.
Zarządzeniem z dnia 7 lutego 2013 r. Sąd wezwał wnoszącą sprzeciw w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy do złożenia: dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej renty rodzinnej, wykazu i wyciągów z posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, dokumentów lub oświadczenia o wysokości miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym wnioskodawcy oraz wydatków ponoszonych na leczenie, oświadczenia w przedmiocie posiadania przez wnioskodawczynię majątku, w postaci nieruchomości np. domu, mieszkania, nieruchomości rolnych i innych oraz zasobów pieniężnych, a jeżeli tak to w jakiej wysokości.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca wniosła o zmianę wydanego, krzywdzącego i niesprawiedliwego zarządzenia z dnia 7 lutego 2013 r., gdyż jego wykonanie wiąże się z poniesieniem dodatkowych kosztów, na które jej nie stać. Jednocześnie oświadczyła, iż wszelkie wymagane przez Sąd dane dotyczące formularzy wniosków są zgodne z "całą prawdą i stanem faktycznym".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Zgodnie z art. 245 § 1 i 3 prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy).
W złożonym na urzędowym formularzu PPF wnioskodawczyni oświadczyła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródło jej utrzymania stanowi renta rodzinna w wysokości [...] zł miesięcznie. Dodatkowo wskazała, że większą cześć swojego dochodu przeznacza na opłacenie rachunków za gaz, prąd, telefon i inne ([...] zł miesięcznie) oraz na leczenie ok. [...] zł. miesięcznie. Z czego pozostaje jej na resztę wydatków kwota ok. [...] zł miesięcznie.
W tym miejscu należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy przewidziana w przepisach prawa stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Natomiast Sąd uznał, że w przypadku skarżącej taka sytuacja nie ma miejsca.
W niniejszej sprawie wnioskodawczyni, mimo dwóch wezwań Sądu o złożenie dodatkowych dokumentów obrazujących jej stan majątkowy - nie wykonała ich, przez co nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku dla swojego, koniecznego utrzymania. Wskazała jedynie, że złożone oświadczenia są prawdziwe, a wykonanie zarządzenia Sądu naraża ją na koszty, na które jej nie stać.
W tej sytuacji Sąd uznał, że złożone przez S. K. oświadczenia są niewystarczające i budzą wątpliwości. Wnioskodawczyni nie wykonała wezwań Sądu i nie nadesłała żądanych od niej dokumentów i oświadczeń. Przy czym ich brak uniemożliwia dokonanie rzeczywistej i pełnej oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych.
Nie jest prawdą twierdzenie skarżącej, że wezwania Sądu nie mogły zostać wypełnione przez wnioskodawczynię, z uwagi na konieczność poniesienia dodatkowych kosztów, bowiem dostarczenie żądanych dokumentów właściwie ograniczało się jedynie do opłacenia przesyłki pocztowej (np. złożenie oświadczenia), którą i tak skarżąca opłaciła i nadała do Sądu.
Przy czym podkreślić należy, że wnioskodawczyni została poinformowana, że niewykonanie zarządzenia Sądu skutkować będzie odmową przyznania prawa pomocy.
W tej sytuacji Sąd uznał, że nie wykazała ona, iż nie może ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika oraz nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.