Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 202/22

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach decyzją z 18 listopada 2021r., nr SKO.4000-1697/2021, utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] nr [...] z [...] października 2021 r., dotyczącą odmowy przyznania K. K. świadczenia w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 13 września 2021 r. K. K. złożyła wniosek o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka – E. K. ur. [...] lipca 2021 r.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku Burmistrz Miasta [...] decyzją nr [...] z [...] października 2021 r. odmówił K. K. przyznania świadczenia w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka – E. K. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego.

W uzasadnieniu zapadłego orzeczenia stwierdził, że zgodnie z art. 15b ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2020 r., poz. 111 ze zm. dalej jako ustawa), jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się żywego dziecka przysługuje w wysokości 1.000,00 zł na jedno dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.922,00 zł.

Natomiast art. 15b ust. 5 ustawy określa, że zapomoga przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Przy czym pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną - art. 15b ust. 5 ww. ustawy.

Następnie wskazał, że na podstawie zgromadzonych dowodów ustalił, iż dochód w rodzinie wnioskodawczyni, z uwzględnieniem dochodu uzyskanego w 2019 r., przewyższył obowiązujące kryterium dochodowe. Dodał, że w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku nie nastąpiła utrata dochodu.

Na podstawie zgromadzonych danych organ przyjął, że łączny dochód czteroosobowej rodziny w 2019 r. wyniósł 24.727,09 zł, tj. 2.060,59 zł miesięcznie. Miesięczny dochód na osobę w rodzinie w 2019 r., po uwzględnieniu dochodu uzyskanego przez K. K. w 2019 r. (po zakończonym urlopie wychowawczym) oraz przez jej męża A. K. w 2021 r. (uzyskanie zatrudnienia od [...] lutego 2021 r.) wyniósł 2.178,79 zł i przekroczył kryterium dochodowe wynoszące 1.922,00 zł - co skutkuje wydaniem decyzji odmownej.

Od powyższej decyzji K. K. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach - wnosząc o ponowne przeanalizowanie dochodu jej rodziny i przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Podniosła, że w 2019 r. przez 10 miesięcy przebywała na urlopie wychowawczym, a ponownie zatrudnienie podjęła od dnia [...] listopada 2019 r. na podstawie Porozumienia w sprawie przeniesienia pracownika samorządowego z Urzędu Gminy w [...] do Zarządu Dróg Powiatowych w [...]. Za krzywdzące uważa przyjęcie, że dochód, który uzyskała w ciągu tylko 2 miesięcy w 2019 r., jest do naliczenia świadczenia przyjmowany jako uzyskiwany przez 12 miesięcy.

Wyjaśniła też, iż mąż nadal pracuje w SPZOZ w [...] i Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w [...], zmieniła się jedynie jego forma zatrudnienia, zaś zakres wykonywanych obowiązków służbowych pozostał bez zmian. W roku 2019 był on zatrudniony na kontrakcie i umowie zlecenie - prowadząc jednoosobową działalność gospodarczą i nie osiągał takiego dochodu miesięcznego, jak w roku bieżącym, co również podwyższa dochód przyjęty do uzyskania świadczenia z tytułu urodzenia dziecka.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach decyzją z 18 listopada 2021r., nr SKO.4000-1697/2021, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta [...] nr [...] z [...] października 2021 r.

W uzasadnieniu przytoczyło treść 15b ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdzając, że podstawę przyznania przedmiotowego świadczenia, z jednej strony stanowi spełnienie przez rodzinę ustawowego kryterium dochodowego - art. 15b ust. 2 ustawy, a drugiej zaś spełnienie przez matkę dziecka warunków określonych w art. 15b ust. 5 i 6 ustawy.

Następnie stwierdziło, iż z akt sprawy wynika, że K. K. spełnia warunek określony w art. 15b ust. 5 i 6 ustawy - bowiem przedłożone przez nią zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza specjalistę położnictwa i ginekologii w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w [...] potwierdza, że pozostawała ona pod opieką medyczną od 6 tygodnia ciąży do porodu.

Dodało, że dla uzyskania świadczeń rodzinnych (do których zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy zalicza się też jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka) w okresie zasiłkowym trwającym od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r. istotny jest też dochód osiągnięty przez członków rodziny w roku 2019.

W myśl art. 15b ust. 2 ustawy jednorazowa zapomoga przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.922,00 zł.

Zgodnie z treścią art. 3 pkt 1 ustawy dochód to:

1. - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt I lit. a);
2. - dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (art. 3 pkt 1 lit. b);
3. - inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt l lit. c).

Zaś z art. 3 pkt 2 ustawy wynika, że poprzez pojęcie "dochód rodziny" rozumie się sumę dochodów członków rodziny.

W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (art. 5 ust. 4 ustawy).

W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4a ustawy).

W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiła uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4b ustawy).

Z kolei według art.3 pkt 23 ustawy "utrata dochodu" - oznacza utratę dochodu spowodowaną m.in. uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2019 r. poz. 299 i 303) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.).

Zaś zgodnie z art. 3 pkt 24 ustawy uzyskanie dochodu to m.in. zakończenie urlopu wychowawczego lub uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W niniejszej sprawie z przedłożonych akt sprawy wynika, że na dochód czteroosobowej rodziny K. K. w 2019 r. - przyjęty na potrzeby ustawy - składały się następujące składniki:

1. 1) dochód męża A. K.:
2. - z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 23.909,39 zł (po odliczeniu należnego podatku dochodowego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne), przy czym prowadzona przez niego działalność gospodarcza z dniem 1 lutego 2021 r. została zawieszona, co oznacza, że dochód z tytułu tej działalności w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. f) ustawy nie może być kwalifikowany jako dochód utracony;
3. - z tytułu zwrotu z organu podatkowego z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci kwoty 206,58 zł.

Zatem łączny dochód z powyższych tytułów wyniósł w 2019 r. kwotę 24.115,97 zł, tj. 2.009,66 zł miesięcznie (1/12).

1. 2) dochód K. K.:
2. - z tytułu zatrudnienia w Urzędzie Gminy w [...] (85,04 zł netto) oraz uzyskany w ramach jego trwania zasiłek z ubezpieczenia społecznego (tj. 611,12 zł netto), przy czym dochód ten, w związku z faktem, że w 2019 r. w okresie od 01.01.2019 r. do 04.11.2019 r. przebywała ona na urlopie wychowawczym, do którego prawo uzyskała będąc zatrudniona w Urzędzie Gminy [...], podlega utracie zgodnie z art. 3 pkt 23 lit a) ustawy;
3. - uzyskany w związku z zakończeniem urlopu wychowawczego z dniem 04.11.2019 r. i jednoczesnym podjęcia zatrudnienia u nowego pracodawcy od dnia 05.11.2019 r., tj. w Zarządzie Dróg Powiatowych w [...], gdzie na podstawie Porozumienia w sprawie przeniesienia pracownika samorządowego K. K. zawartego w dniu 30.10.2019 r. pomiędzy Gminą [...] a Zarządem Dróg Powiatowych w [...], została ona zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy.

Powyższe wskazuje, że nastąpiło uzyskanie dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 24 lit. a) i c) ustawy. Zatem, stosownie do powołanej wyżej regulacji zawartej w art. 5 ust. 4a ustawy, skoro dochód był uzyskiwany w Zarządzie Dróg Publicznych w [...] przez dwa miesiące, to dochód w wysokości 4.354,19 zł (netto po odliczeniu kosztów uzyskania, należnych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne) należało podzielić przez liczbę dwóch miesięcy. Uzyskany w ten sposób miesięczny dochód w 2019 roku wyniósł kwotę 2.177,10 zł.

W oparciu o powyższe Kolegium przyjęło, że dochód członków rodziny za 2019 rok (z uwzględnieniem dochodu utraconego i uzyskanego przez K. K. w 2019 r.) wyniósł kwotę 4.186,76 zł (tj. 2.009,66 zł + 2.177,10 zł) miesięcznie.

Jednocześnie uwzględniło, iż A. K. od 1 lutego 2021 r. podjął zatrudnienie Samodzielnym Publicznym Zespole Opieki Zdrowotnej w [...] i Powiatowej Stacji Sanitarno-epidemiologicznej w [...] na podstawie umów o pracę (stosunek pracy trwa nadal).

Zgodnie z art. 3 pkt 24 lit. c) nastąpiło zatem uzyskanie dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, które spowodowało konieczność zastosowania regulacji zawartej w art. 5 ust. 4b ustawy - zgodnie z którą dochód miesięczny rodziny z roku tzw. bazowego należy powiększyć o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, a więc za miesiąc marzec 2021 r.

W oświadczeniu z 23.09.2021 r. odwołująca podała, że jej mąż w marcu 2021 r. u wskazanych wyżej pracodawców, z tytułu zatrudnienia uzyskał dochód w wysokości 4.434,97 zł (netto).

Zatem, doliczając do wyżej obliczonego dochodu miesięcznego rodziny osiągniętego w 2019 r. (tj. 4.186,76 zł) wysokość dochodu uzyskanego przez męża odwołującej (tj. 4.434,97 zł) - miesięczny dochód rodziny na potrzeby ustawy o świadczeniach rodzinnych wyniósł kwotę 8.621,73 zł, czyli 2.155.43 zł miesięcznie na osobę w rodzinie (4 osoby). Tak obliczony przez Kolegium dochód miesięczny na jednego członka rodziny - z uwzględnieniem dochodu z roku bazowego 2019 r. oraz dochodów utraconych i uzyskanych, tak w roku bazowym jak i po nim - różni się od tego, jaki wskazał organ I instancji w zaskarżonej decyzji, z uwagi na fakt, iż organ I instancji nie uwzględnił jako dochodu utraconego przez odwołującą otrzymanego w 2019 r. z ZUS i Urzędu Gminy w [...], z powodu nabycia prawa do urlopu wychowawczego.

Zatem, miesięczna kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wymagana do ustalenia prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka została przekroczona o 233,43 zł (2.155,43 zł - 1.922,00 zł).

Podsumowując Kolegium uznało, iż niespełnienie kryterium dochodowego określonego w art. 15b ust. 2 ustawy powoduje, że nie powstało prawo do wnioskowanego świadczenia w postaci jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, o której mowa w art. 15b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Przy czym ustalona przez Kolegium wysokość dochodu na członka rodziny w kwocie niższej niż to uczynił organ I instancji (różnica o 23,36 zł) - pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji.

Wskazało też, iż ustawodawca w przypadku wnioskowanego świadczenia nie przewidział odstępstw ani możliwości zastosowania uznania administracyjnego.

W przypadku jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka nie znajdują również zastosowania regulacje zawarte w art. 5 ust. 3-3c ustawy, czyli tzw. mechanizm "złotówka za złotówkę".

Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach nie znalazło podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji Burmistrza Miasta [...].

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K. K. - zarzucając jej naruszenie przepisów, które miały wpływ na wynik sprawy:

1. a) art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w tym w szczególności nie podjęcie z urzędu czynności zmierzających do ustalenia faktycznych dochodów rodziny i wydanie decyzji jedynie na podstawie wydruków z programu informatycznego co doprowadziło do ustalenie błędnego dochodu rodziny;
2. b) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej w tym w szczególności dowodów, na podstawie których organ ustalił faktyczną wysokość dochodów rodziny;
3. c) art. 15a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jej niezastosowanie i nieprzyznanie wnioskodawczyni prawa do opisanego tam świadczenia co było konsekwencją naruszenia powyżej wskazanych przepisów postępowania i błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy;
4. d) art. 5 ust. 4 c ustawy poprzez jego niezastosowanie i uznanie dochodu A. K. z tytułu umowy o pracę jako uzyskanego i doliczenie do dochodu rodziny wynagrodzenia uzyskanego w marcu 2021 roku w sytuacji, gdy A. K. jako prowadzącego działalność gospodarczą przestała wiązać umowa cywilnoprawna i jednoczenie uzyskał dochód u tego samego pracodawcy (wcześniej zleceniodawcy) co powinno skutkować niezastosowaniem przepisów o dochodzie uzyskanym i tym samym ustalenie dochodu na niższym poziomie;
5. e) art. 138 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji dotkniętymi powyższym uchybieniami.

W uzasadnieniu skargi przytoczyła argumenty na poparcie swojego stanowiska. Podniosła, że przez cały 2019 rok jej mąż prowadził działalność gospodarczą i de facto w ramach samozatrudnienia współpracował tylko z jednym podmiotem. Następnie w 2021 roku rozwiązał umowę z jedynym zleceniodawcą i tym samym uzyskał u tego samego podmiotu zatrudnienia w oparciu o umowę o pracę. Zamiana ta została błędnie uznana jako uzyskanie zatrudnienia i tym samym do jego dochodu doliczony został dochód za marzec 2021 r. Zatem mając na uwadze fakt, że uprzednio jej mąż uzyskiwał dochód (w ramach prowadzonej działalności gospodarczej) u tego samego podmiotu (który był jego jedynym kontrahentem), a następnie zawarł z tym samym podmiotem umowę o pracę - to zastosowanie powinien mieć przepis art. 5 ust. 4c ustawy i tym samym dochód z umowy o pracę nie powinien być powiększony o wynagrodzenie z marca 2021 r. Dodała, że również dochód uzyskany przez nią przez dwa miesiące 2019 roku został błędnie uznany jako dochód, który uzyskiwała cały rok - a zatem w sposób całkowicie oderwany od faktycznego dochodu rodziny.

Na zakończenie stwierdziła, że w 2019 roku jej rodzina uzyskała faktyczny dochód w wysokości 24.115,97 zł (dochód męża z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej), zwrot podatku 206,58 zł, jej dochód z tytułu pracy z Urzędzie Gminy w [...] 85,04 zł, zasiłek w wysokości 611,12 zł (podlegający utracie), dochód z jej pracy na rzecz Zarządu Dróg Powiatowych w wysokości 4.354,19 zł - co daje łącznie sumę 29.412,9 zł tj. 2.451,08 zł miesięcznie czyli 612,77 zł na członka rodziny.

W związku z tym wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach i poprzedzającej jej decyzji Burmistrza Miasta [...], przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa świadczonego przez adwokata według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację.

Podniosło, że działalność gospodarcza A. K. z dniem 1 lutego 2021 r. została zawieszona a nie wykreślona. Zawieszenie tej działalności spowodowało, że od dnia 1 lutego 2021 r. ustał też obowiązek do odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Jednakże dochód uzyskany z tytułu tej działalności w 2019 r. - w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. f) ustawy - nie mógł być kwalifikowany jako dochód utracony, bowiem nie została ona wykreślona z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej. Natomiast zawieszenie jej wykonywania nie nastąpiło w rozumieniu art. 16b ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2021 r. poz. 266 ze zm.) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.) - tzn. w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Również dochód K. K. został wyliczony prawidłowo, gdyż z dniem 05.11.2019 r. - na podstawie Porozumienia w sprawie przeniesienia pracownika samorządowego - podjęła ona zatrudnienie u nowego pracodawcy tj. w Zarządzie Dróg Powiatowych w [...] na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy. Zmiana pracodawcy, o czym świadczy nr NIP, wskazywała, że w nastąpiło uzyskanie dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 24 lit. a) i c) ustawy.

Podsumowując Kolegium stwierdziło, że we wniesionej skardze nie podniesiono żadnych nowych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na weryfikację zaskarżonej decyzji. Dlatego za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. - bowiem Kolegium swoje stanowisko oparło ustaleniami faktycznymi w sprawie mającymi odzwierciedlenie w materiale dowodowym oraz regulacjami prawnymi dotyczącymi zakresu przedmiotowej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wniesiona skarga zasługiwała na uwzględnienie - aczkolwiek z innych względów niż wskazane w skardze.

W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach decyzją z 18 listopada 2021r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] października 2021 r., dotyczącą odmowy przyznania K. K. świadczenia w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka.

Istota zaistniałego sporu - między stronami niniejszego postępowania sądowego - sprowadza się w istocie do ustalenia, czy organ prawidłowo ustalił przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego.

Podstawę materialnoprawną orzeczeń wydanych w przedmiotowej sprawie stanowiły przypisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2020 r., poz. 111 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".

Zgodnie z art. 2 pkt 4 tej ustawy świadczeniem rodzinnym jest jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka. Natomiast art. 15 b stanowi, że z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1000 zł, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.922,00 zł.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, iż ustawodawca uzależnił prawo do świadczenia rodzinnego w postaci jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka od spełnienia kryterium dochodowego, które w przypadku rodziny stanowi dochód rodziny, tj. sumę przeciętnych miesięcznych dochodów członków rodziny osiągniętych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 w zw. z art. 2a ww. ustawy) w przeliczeniu na osobę.

Ustawową definicję dochodu zawiera art. 3 pkt. 1 lit. a powołanej ustawy.

Za dochód uważa się m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt I lit. a).

Jak wskazano, dochodem rodziny w świetle art. 3 pkt 2 ustawy, jest suma dochodów członków rodziny, tj. suma przeciętnych miesięcznych dochodów członków rodziny osiągniętych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem jednak sytuacji określonych w przepisach art. 5 ust. 4-4c.

Przepis art. 5 ust. 4 powołanej ustawy stanowi, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

Dochód utracony oznacza natomiast - w świetle art. 3 pkt 23 tej ustawy - utratę dochodu spowodowaną (..) f) wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2019 r. poz. 299 i 303) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.).

Skarżąca zarówno w odwołaniu jak i w skardze zakwestionowała zasadność doliczenia do dochodu rodziny wynagrodzenia uzyskanego przez jej męża w marcu 2021 roku z tytułu umowy o pracę - podnosząc, iż organy obu instancji powinny zastosować przepis art. 5 ust. 4 c ustawy, który stanowi, że przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wykreślenia z rejestru lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny, osoba ucząca się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy, lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą.

Zdaniem skarżącej ww. przepis ma zastosowanie w tej sprawie - gdyż jej mąż przez cały 2019 rok prowadził działalność gospodarczą i współpracował tylko z jednym podmiotem. Następnie w 2021 roku rozwiązał umowę z tym jedynym zleceniodawcą i uzyskał u tego samego podmiotu zatrudnienie w oparciu o umowę o pracę.

Zatem organy błędnie nie zastosowały ww. przepisu o dochodzie uzyskanym i tym samym ustaliły dochód rodziny na wyższym poziomie - co skutkowało przekroczeniem kryterium dochodowego.

Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd uznał, iż zarzuty skarżącej w zakresie dotyczącym obliczenia dochodu jej męża są zasadne - aczkolwiek z innego powodu.

Organy orzekające w sprawie uznały, że mąż skarżącej - zawieszając działalność gospodarczą i podejmując od 1 lutego 2021 r. zatrudnienie na podstawie umowy o pracę - uzyskał dochód (zgodnie z art. 3 pkt 24 lit. c) ustawy) po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, co spowodowało konieczność zastosowania regulacji zawartej w art. 5 ust. 4b ustawy - zgodnie z którą dochód miesięczny rodziny z roku tzw. bazowego należy powiększyć o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, a więc za miesiąc marzec 2021 roku.

Zdaniem Sądu - biorąc pod uwagę specyfikę rynku pracy w tym fakt, że mąż skarżącej zawiesił działalność gospodarczą i podjął zatrudnienie na podstawie umowy o pracę u tego samego podmiotu - nie można ograniczać wykładni przepisu art. 5 ust. 4 w zw. z art.3 pkt. 23 lit. f ustawy o świadczeniach rodzinnych wyłącznie do wykładni literalnej utraty dochodu - jako spowodowanej wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2019 r. poz. 299 i 303) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.).

Takie brzmienie przepisu art. 3 pkt. 23 lit. f ustawy nie oznacza, że nie należy za utratę dochodu uznawać utraty dochodu w sytuacji, gdy na skutek zawieszenia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej członek rodziny przestaje uzyskiwać dochody z tego tytułu.

Pewnych pojęć nie można bowiem interpretować w oderwaniu od rzeczywistych stosunków panujących na rynku pracy, należy uwzględnić realia gospodarcze i zastosować również wykładnię funkcjonalną i celowościową.

Za powyższym stanowiskiem przemawia zasada pomocniczości oraz solidarności, wynikająca z Konstytucji RP, a także treść art. 2 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r.(Dz. U z 2013, poz. 182 ze zm.). Ten ostatni przepis konstytuuje zasady i cele pomocy społecznej, a świadczenia, których odmówiono skarżącej, stanowią jeden z elementów tej pomocy. Wykładnia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych musi zatem uwzględniać powołane powyżej unormowania ustawy o pomocy społecznej.

Pominięcie zaś ww. okoliczności stanowiłoby przejaw nadmiernego rygoryzmu prawnego, którego skutki byłyby niemożliwe do zaakceptowania na gruncie dyrektyw demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP).

Jak z powyższego wynika, tylko zaprezentowana przez Sąd wykładania ustawowego pojęcia "dochodu utraconego" nie narusza przedmiotowych regulacji ustawy o pomocy społecznej i wskazanych zasad konstytucyjnych, wobec czego uznać należy, że organy orzekające w kontrolowanej przez Sąd sprawie - w następstwie wadliwej, ściśle literalnej wykładni omawianego unormowania - wydały niekorzystne dla skarżącej decyzje.

Analogiczne stanowisko zajął Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z 18 września 2014 r. w sprawie sygn. akt I SA/WA 2090/14.

Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 16 października 2019 r. w sprawie sygn. akt II SA/Po 244/19, LEX nr 2733983, uznał, że wprawdzie przepis art. 3 pkt 23 lit. f ustawy o świadczeniach rodzinnych uznaje za utratę dochodu utratę dochodu spowodowaną wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników lub art. 36aa ust. 1 u.s.u.s., to nie oznacza jednak, że nie należy za utratę dochodu uznawać utraty dochodu w sytuacji, gdy na skutek zawieszenia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej członek rodziny przestaje uzyskiwać dochody z tego tytułu.

Także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 20 grudnia 2017 r. w sprawie sygn. akt II SA/Ke 772/17, LEX nr 2428490, stwierdził, że poza przypadkiem wynikającym z art. 3 pkt 23 lit. f ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych dotyczącym utraty dochodu spowodowanej wyrejestrowaniem lub zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej, wobec tak ukształtowanej (jak w pkt 22) definicji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która mieści w sobie również prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, utratę dochodu - w rozumieniu art. 3 pkt 23 ww. ustawy - należy wiązać nie tylko z wyrejestrowaniem lub zawieszeniem pozarolniczej działalności gospodarczej, lecz także z utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, tj. z utratą możliwości wykonywania działalności gospodarczej, połączoną z utratą dochodów z tego źródła.

Prowadząc na nowo postępowanie organy ponownie wyliczą dochód rodziny K. K. - z uwzględnieniem powyższego stanowiska Sądu - a następnie dokonają oceny, czy w jej rodzinie przekroczone zostało kryterium dochodowe.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.