Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 25 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2028/13

Uzasadnienie

1. I. Stan faktyczny
2. 1. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Starosta [...], na podstawie art. 61a Kpa, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia i przyznania odszkodowania za pozbawienie własności [...] części nieruchomości położonej w J., oznaczonej jako [...] oznaczonej obecnie jako działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] w J. na rzecz B. K., E. K., E. M. i K. W. (dalej powoływani jako skarżący) przejętej aktem własności ziemi.
3. 2. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżących Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy powyższe postanowienie Starosty [...]. Wojewoda wskazał, że dnia [...] października 1975 r. Naczelnik Miasta J. wydał Akt Własności Ziemi, w którym orzekł, iż M. M. i W. M. z mocy samego prawa stali się właścicielami nieruchomości rolnej położonej we wsi [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha.

Przedmiotowy Akt Własności Ziemi wydany został na podstawie ustawy z dnia 27 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 r., Nr 27, poz. 250). Za argument szczególnej wagi, biorąc pod uwagę uzasadnienie podjętego przez organ drugiej instancji rozstrzygnięcia, należy przyjąć fakt, iż zgodnie z dyspozycją art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 stycznia 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1700 ze zm.) do ostatecznych decyzji, wydanych na podstawie ww. ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregułowaniu własności gospodarstw rolnych, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany, a wszczęte w tych sprawach postępowanie podlega umorzeniu.

1. 3. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie B. K., E. K., E. M. oraz K. W. zarzucili temu orzeczeniu:
2. - naruszenie przepisu art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 19 października 1990 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię uniemożliwiającą organowi wszczęcie i prowadzenie postępowania w przedmiocie ustalenia na rzecz skarżących stosownego odszkodowania za pozbawienie własności nieruchomości;
3. - naruszenie przepisu art. 61a Kpa poprzez brak wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie uprawnionej w rozumieniu przepisu art. 28 Kpa strony postępowania;
4. - obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, 8 i 77 § 1 i 4 Kpa przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego okoliczności sprawy, w tym brak wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego
5. 4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
6. II. Uzasadnienie prawne

1. 1. Skarga jest całkowicie nieuzasadniona.

W przedmiotowej sprawie skarżący de facto nie chcą wzruszenia aktu własności ziemi lecz przyznania odszkodowania za zawłaszczenie nieruchomości przez Skarb Państwa. Wykazują, że wydając akt własności ziemi Skarb Państwa niejako przejął nieruchomość stanowiącą własność skarżących i przekazał ją na własność innym osobom. Abstrakcyjne zarzucanie zawłaszczenia nieruchomości przez Skarb Państwa, niezależnie od ewentualnej zasadności podniesionej przez skarżących argumentacji, nie może być rozstrzygane w trybie postępowania administracyjnego. Nie istnieje żadna norma prawna, która statuowałaby taką sprawę administarcyjną. Zresztą również skarżący nie wskazali przepisu, z którego wynikałaby taka norma prawna. Podniesione w skardze naruszenie materialno–prawnego przepisu art. 16 ust. 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi jest w realiach niniejszej sprawy niezrozumiałe, bowiem przepis ten w ogóle nie dotyczy kwestii odszkodowawczych.

2. Roszczenie odszkodowawcze ze swej istoty posiada charakter cywilnoprawny i może być dochodzone w trybie administracyjnym tylko i wyłącznie, jeżeli istnieje norma dająca organowi administarcji publicznej władztwo do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania aktem administracyjnym (przykładowo art. 128 – 135 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /t.j.Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz, 651 ze zm./).

3. Dodatkowo, jak prawidłowo wskazał organ w zaskarżonym postanowieniu, art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w sposób jednoznaczny wskazuje na niedopuszczalność prowadzenia postępowań administracyjnych dotyczących aktów własności ziemi. Należy także zauważyć, iż na wprowadzenie w 1991 r. rozwiązania całkowitej niewzruszalności aktów własności ziemi, będących ostatecznymi decyzjami administracyjnymi patrzeć należy także z punktu widzenia obowiązujących wcześniej ograniczeń w tej materii, zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego. Tak więc również próba wzruszenia legalności aktu własności ziemi byłaby niedopuszczalna.

4. W przedstawionych okolicznościach sprawy trudno zarzucić organowi naruszenie art. 7, 8 i 77 § 1 i 4 Kpa skoro organ odmówił wszczęcia postępowania jako niedopuszczalnego. Można by się zastanawiać czy w przedmiotowej sprawie nie powinno się zwrócić wniosku na podstawie art. 66 § 3 Kpa, ale kwestia ta nie ma żadnego wpywu na rozstrzygnięcie sprawy dla strony.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.