Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym drogą elektroniczną [...] lipca 2019 r. o godzinie [...] E. S. (Skarżąca), wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko, tj. B. S. na okres 2019/2021.
Decyzją z [...] września 2019 r. nr [...] Prezydent [...] (Prezydent), odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.
W uzasadnieniu Prezydent wskazał, że zgodnie z art. 22 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. 2018 poz. 2134), powoływanej dalej jako "ustawa", w przypadku zbiegu prawa rodziców świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli natomiast opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka – świadczenie wychowawcze wypłaca się temu kto pierwszy złoży wniosek. Motywując swoją decyzję Prezydent wskazał, że [...] lipca 2019 r. o godz. [...], a więc przed Skarżącą wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na ww. dziecko złożył ojciec dziecka.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Skarżąca. W odwołaniu wskazała, że przeprowadzony na potrzeby niniejszego postępowania wywiad środowiskowy nie wskazał jak wygląda system sprawowania opieki nad córką. Nie została wzięta pod uwagę trwająca sprawa rozwodowa, która ze względu na eskalujący konflikt powoduje zmianę w faktycznej opiece nad córką. Zdaniem Skarżącej, organ nie ustalił faktycznego miejsca zamieszkania córki.
Rozpatrując powyższe odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (Kolegium) decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując w całości stanowisko organu I instancji.
Dodatkowo Kolegium wskazało, że organ administracji publicznej nie jest legitymowany do dokonania ustaleń przez kogo z rodziców jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem, gdyż leży to wyłącznie w gestii sądu powszechnego. Organ ten nie dokonuje też ustaleń w kwestii wysokości osiąganych przez rodziców dochodów ponieważ jest to bez znaczenia dla przedmiotu sprawy.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Skarżąca.
W uzasadnieniu wskazała, że Sąd Okręgowy [...] w W. [...] Wydział [...] postanowieniem z [...] października 2019 r., sygn. akt [...] w przedmiocie zabezpieczenia na czas trwającego postępowania rozwodowego – powierzył pieczę nad małoletnią córką naprzemiennie obojgu rodziców. Wskazała, że ww. postanowienie zostało w pełni zrealizowane i zgodnie ze stanem rzeczywistym córka naprzemiennie zamieszkuje przez 2 tygodnie u matki oraz u ojca. Pomimo tego tylko ojciec dziecka otrzymuje świadczenie wychowawcze.
Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie do ponownego rozpoznania bądź przyznanie świadczenia wychowawczego w połowie kwoty, tj. w wysokości [...] złotych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie [...] czerwca 2020 r. Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." postanowił dopuścić dowód z załączonego przez Skarżącą do skargi odpisu postanowienia Sądu Okręgowego [...] w Warszawie [...] wydział [...] z [...] października 2019 r., sygn. akt [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania Skarżącej świadczenia wychowawczego na córkę B. S. ze względu na okoliczność, że pierwszy z wnioskiem takim, na okres zasiłkowy 2019/2021, wystąpił ojciec dziecka.
Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, regulujące zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, którego celem jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.
Artykuł 5 ust. 1 ustawy stanowi, że świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości [...] zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Stosownie z kolei do treści art. 13 ust. 1 ustawy ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następuje odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka. Zgodnie zaś z art. 22 ustawy, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek.
W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że zarówno matka, jak i ojciec wystąpili z wnioskiem o wypłatę świadczenia wychowawczego na córkę (przy czym organ twierdzi, że pierwszy wniosek pochodził od ojca), jak również, że w dacie orzekania przez organy dzieci przebywały pod opieką obojga rodziców (co wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego [...] września 2019 r. oraz postanowienia z [...] października 2019 r. sygn. akt [...] Sądu Okręgowego [...] w W., którym udzielono ma czas trwania postępowania rozwodowego zabezpieczenia, ustalając sposób wykonywania opieki przez oboje rodziców).
Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest okoliczność, czy w sprawie zastosowanie znalazł przepis art. 22 ustawy, uprawniający organ do wypłaty świadczenia na rzecz rodzica, który pierwszy złożył wniosek, czy też jak chce tego Skarżąca – art. 5 ust. 2a ustawy, zgodnie z którym w przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.
Z postanowienia Sądu Okręgowego [...] w W. [...] Wydział [...] z [...] października 2019 r. sygn. akt [...] wynika bezspornie, że Sąd ten orzekł o opiece naprzemiennej nad małoletnią B. S. Powyższe postanowienie zapadło po wydaniu decyzji organu I instancji, a przed wydaniem zaskarżonej decyzji Kolegium.
Mając powyższe na uwadze oraz okoliczność, że świadczenie wychowawcze dotyczyło okresu zasiłkowego 2019/2021, koniecznym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta z [...] września 2019 r., odmawiającej przyznania Skarżącej świadczenia wychowawczego, jako naruszającej art. 5 ust. 2a ww. ustawy.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji zobligowany będzie do dokonania ponownej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, z uwzględnieniem treści ww. postanowienia z [...] października 2019 r. sygn. akt [...], oraz jego oceny dokonanej przez sąd w niniejszym uzasadnieniu, a następnie do wydania decyzji uwzględniającej fakt sprawowania nad dzieckiem opieki naprzemiennej przez oboje rodziców żyjących w rozłączeniu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji.