Uzasadnienie
J. S. (dalej jako skarżący) pismem z 11 sierpnia 2020 r. (data prezentaty) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o:
- 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 5.000 zł,
- 2) przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego sumy pieniężnej stanowiącej połowę 10 - krotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim,
- 3) stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- 4) zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych
- - w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 czerwca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 26/18.
Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], oznaczoną jako działka nr [...], objętą księgą hipoteczną pod nazwą "[...] ", nr rej. hip. [...], o powierzchni [...] m2 - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 29 sierpnia 2018 r. Zatem trzymiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 29 listopada 2018 r.
Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wystosowania przez skarżącego wezwania do niezwłocznego wykonania powołanego wyroku, organ nie wykonał tego wyroku.
Dlatego też skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę - żądając wymierzenia organowi grzywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 października 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 981/19, wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2.000 złotych, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalił skargę w pozostałej części.
Ponieważ Prezydent [...] w dalszym ciągu nie rozpoznał przedmiotowego wniosku - pismem z 1 czerwca 2020 r. skarżący ponownie wezwał organ do niezwłocznego wykonania wyroku Sądu i rozpoznanie wniosku o odszkodowanie do dnia 30 czerwca 2020 r.
Następnie pismem z 11 sierpnia 2020 r. (data prezentaty) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że organ nie wykonał wyroku, pomimo iż termin wyznaczony przez Wojewodę i Sąd już upłynął. Dlatego też pismem z 1 czerwca 2020 r. poprosił Urząd [...] o rozpoznanie wniosku o odszkodowanie do 30 czerwca 2020 r. - mając na uwadze treść pisma Biura Spraw Dekretowych Urzędu [...] z 6 maja 2019 r. skierowanego do WSA, które uzasadnia wniosek, iż w tej sprawie został zebrany cały materiał dowodowy i jest on przez Urząd analizowany. Brak reakcji na pismo z 1 czerwca 2020 r. utwierdza go w przekonaniu, iż Urząd nie gromadzi więcej dowodów, a zapowiadana analiza materiału dowodowego w ciągu 6 miesięcy od zwrotu akt powinna być zakończona, nawet jeśli uwzględni się okres zawieszenia postępowania z powodu pandemii koronowirusa. Dodał, że do chwili sporządzenia skargi Prezydent nie wydał decyzji, nie poinformował go o przyczynach zwłoki, nie wskazał też nowego terminu zakończenia sprawy.
Zatem wniosek o przyznanie mu kwoty pieniężnej jest w pełni uzasadniony, gdyż grzywny wymierzane Prezydentowi [...] nie odnoszą żadnego skutku. Ponadto długotrwały stan bezczynności organu, obecnie już 15 letni, łączy się z poczuciem bezradności oraz brakiem jego wiary w sprawiedliwość i praworządność w sytuacji, gdy ma już ponad 90 lat i obawia się, iż nie doczeka zakończenia tego postępowania..
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że postępowanie w powyższej sprawie znajduje się na etapie gromadzenia dokumentacji mającej na celu określenie czy spełnia ona przesłanki wyznaczone w art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W celu uzupełnienia materiału dowodowego - w szczególności w zakresie ustalenia przeznaczenia gruntu oraz stanu jego władania w dniu 24 kwietnia 2019 r.- geodeta uprawniony wykonał opracowanie geodezyjne polegające na:
- - naniesieniu granic działek hipotecznych z rozliczeniem powierzchni w aktualnych działkach,
- - określeniu przeznaczenia terenu w planie miejscowym z 1931r., w szczególności określeniu czy działka i j p c d i stanowiła gospodarstwo rolne w latach 1945-1964r.
- - naniesieniu ewentualnych umów sprzedaży dotyczących tej nieruchomości, umów dzierżawy i decyzji odszkodowawczych,
- - określeniu dokładnej daty rozpoczęcia robót budowlanych na przedmiotowej nieruchomości i określeniu władających gruntem,
- - wskazaniu decyzji lokalizacyjnych, którymi została objęta ww. nieruchomość.
Pismem z 20 grudnia 2018 r. Ministerstwo Finansów potwierdziło - w odpowiedzi na zapytanie Biura Spraw Dekretowych - iż z posiadanej dokumentacji nie wynika, aby na podstawie międzynarodowych umów indemnizacyjnych ubiegano się lub przyznano odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość.
W dalszej części organ podniósł, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy a także z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 k.p.a.
Prezydent wskazał też na okoliczność, iż akta sprawy na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, co także znacząco utrudnia rozpoznawanie sprawy - bowiem nie jest możliwym prowadzenie przedmiotowych postępowań wyłącznie w oparciu o akta zastępcze.
Akta sprawy - z uwagi na skargę złożoną pismem z 14.12.2017 r. - zostały przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zwrócone przez WSA w dniu 29.08.2018 r.
Po zwrocie akt - jak wskazano powyżej - organ podjął czynności zmierzające do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego m. in: wystąpiono do Ministerstwa Finansów z zapytaniem czy za przedmiotową nieruchomość zostało wypłacone odszkodowanie na podstawie międzynarodowych umów indemnizacyjnych oraz zlecono opracowanie geodezyjne, które zostało sporządzone w dniu 24.04.2019 r.
Z uwagi na kolejną skargę w dniu 06.05.2019 r. przekazano akta ponownie do WSA, który zwrócił je w dniu 05.02.2020 r.
Obecnie organ jest na etapie analizy całości zebranego materiału dowodowego, zaś z uwagi na kolejną skargę - akta w przedmiotowej sprawie ponownie zostają przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Na marginesie wskazał, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane wagą tych spraw, ich złożonym charakterem oraz stopniem skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie ustalone w toku tych postępowań, co nie pozwala na dotrzymywanie terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.
Ponadto nieruchomość ozn. hip. "[...] " nr rej. hip. [...], w skład której wchodzi działka nr [...], składa się z także z pozostałych działek tj. działki nr: 1, 2, 3, 4, 5, 6 oraz i j p c d i, co do których toczą się oddzielne postępowania administracyjne i co również utrudnia prowadzenie niniejszego postępowania administracyjnego z uwagi na łączny charakter akt administracyjnych obejmujących całą nieruchomość hipoteczną "[...] " nr rej. hip. [...].
Na zakończenie Prezydent przytoczył fragment uzasadnienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do wyroku z 26 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 526/16 - stwierdzając, że wobec faktu podejmowania przez organ administracyjny kolejnych czynności mających na celu merytoryczne załatwienie sprawy, wnosi o oddalenie skargi.
Do dnia 9 kwietnia 2021 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny.
Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 czerwca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 26/18 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie, oznaczoną jako działka nr [...], objętą księgą hipoteczną pod nazwą "[...] ", nr rej. hip. [...], o powierzchni [...] m2 - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt.
Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 29 sierpnia 2018 r. - zatem trzymiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 29 listopada 2018 r.
Niekwestionowaną okolicznością jest również to, iż do dnia wniesienia skargi z 11 sierpnia 2020 r. (data prezentaty) - mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżącego do wykonania prawomocnego wyroku i mimo tego, że już wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 października 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 981/19, wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2.000 złotych - organ nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy.
W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, iż niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych – w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Skład orzekający ocenił, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 3.000 złotych (większa o 50 % od poprzedniej grzywny), która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd wziął pod uwagę także fakt, iż jest to już druga grzywna wymierzona przez Sąd, akta sprawy przez długi okres czasu były w dyspozycji Sądu a nie Prezydenta [...], ponadto sprawy prowadzone w trybie tzw. dekretu warszawskiego cechują się znacznym stopniem skomplikowania, co w połączeniu z okolicznością, że Prezydent [...] prowadzi jednocześnie znaczną ilość takich spraw może częściowo tłumaczyć niedochowanie terminów w sprawie
Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ - mimo wyroku Sądu stwierdzającego bezczynność Prezydenta [...] i mimo wyroku wymierzającego mu grzywnę - nie zakończył sprawy, choć upłynęły już ponad 2 lata od wyznaczonego terminu.
Art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Funkcją powyższego przepisu jest niewątpliwie zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to funkcja jedyna. Przepis ten ponadto ma kompensować doznaną przez stronę postępowania krzywdę z powodu bezczynności i przewlekłości organu.
Sąd uwzględnił wniosek skarżącego - uznając za słuszne jego żądanie przyznania od organu sumy pieniężnej, będącej swego rodzaju zadośćuczynieniem za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Przy czym Sąd stoi na stanowisku, że zasadne jest przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej tylko w kwocie 1.000 zł (jeden tysiąc), gdyż przyznanie wyższej kwoty jest niczym nie uzasadnione w okolicznościach niniejszej sprawy.
Sąd zasądził też na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 i 7 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.