Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] lipca 2020 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (Minister) odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z (...)czerwca 2012 r.
Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia podał art. 149 § 3, art. 145 § 1 pkt 4 rt. 148 § 1 i § 2 oraz 150 § 1 k.p.a.
Postanowienie to wydane zostało przez organ po rozpoznaniu wniosków J. M., H. M., D. M., I. P., R. M., K. M. i M. M. (Skarżący) o wznowienie postępowania zakończonego opisaną wyżej decyzją Ministra Skarbu Państwa.
Decyzją z (...) czerwca 2012 r. Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2012 r., odmawiającą potwierdzenia J. M., H. M., H. M. s. J., D. M. i R. T. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez T. M. nieruchomości w miejscowości [...], gm. [...], powiat [...], woj. [...] oraz umarzył postępowanie wobec tychże osób.
Po otrzymaniu wniosku o wznowienie postępowania Minister zwrócił się do Skarżących o wskazanie, na jakiej podstawie żądają wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Skarbu Państwa oraz kiedy, to jest w jakiej dacie dowiedzieli się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania.
Skarżący wyjaśnili, że wnoszą o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. a o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania dowiedzieli się po dniu 9 października 2017 r., tj. po uzyskaniu informacji o uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OPS 3/17.
Minister uznał, że podniesienie przesłanki wznowieniowej polegającej na niezapewnieniu stronie udziału w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) dopuszczalne jest wyłącznie przez tę stronę, która nie brała udziału w postępowaniu. W przedmiotowej sprawie z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpiły osoby będące stronami postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] czerwca 2012 r. oraz spadkobiercy dwóch nieżyjących już adresatów tejże decyzji.
Zatem w ocenie organu wnioski te zostały złożone przez osoby nieposiadające legitymacji do ich złożenia.
Minister zwrócił również uwagę, że zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strono dowiedziała się o decyzji."
Organ nadzoru ustalił, że decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia (...) czerwca 2012 r., skierowana do Pani L. K. (działającej w imieniu Pana J. M., Pana H. M. s. M., Pana H. M. s. J., Pani D. M. i Pani R. T.) została doręczona [...] czerwca 2012 r. Zatem już w tym dniu strony dowiedziały się o ww. decyzji. Ewentualny termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. upłynął 27 lipca 2012 r. Zatem wnioski o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. zostały złożone po terminie określonym w art. 148 § 2 k.p.a., tj. po terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strony dowiedziały się o decyzji.
Odnosząc się do argumentów Skarżących z pism z [...] maja 2018 r. stanowiących uzupełnienie wniosków o wznowienie postępowania zgodnie z którymi o okoliczności stanowiącej podstawą wznowienia postępowania Skarżący dowiedzieli się z prasy po dniu 9 października 2017 r. tj. po informacji o uchwale NSA (uchwała NSA z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17) organ wyjaśnił, że wobec jednoznacznego brzmienia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 148 § 2 k.p.a. podstawą wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie jest powzięcie przez stronę postępowania informacji, np. o treści uchwały sądu, lecz fakt, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Skarżący wnieśli na powyższe postanowienie skargę zarzucając mu naruszenie art. 145 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że nie wystąpiły podstawy do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z [...] czerwca 2012 r. oraz art. 148 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie upłynął termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania.
Skarżący wskazali, że decyzją z [...] czerwca 2012 r. Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2012 r. i umorzył postępowanie, gdyż uznał, że skoro nie było wniosku uprawnionych do potwierdzenia prawa do rekompensaty, to brak było podstaw do wydania orzeczenia merytorycznego (brak żądania). Organ wskazał, że J. M., H. M., H. M. s. J., D. M. i R. T., nie wystąpili z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty.
Z powyższego wynika w ocenie Skarżących, że Minister Skarbu Państwa w decyzji z (...) czerwca 2012 r. uznał, że J. M., H. M., H. M. s. J., D. M. i R.T., nie mieli statusu strony, skoro nie złożyli wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty.
Z tych względów, nie sposób uznać w ocenie Skarżących, że postanowienie z dnia [...] lipca 2020 r. zostało wydane w sposób prawidłowy, skoro Minister uznał, że jednak wyżej wymienieni: J. M., H. M., H. M. s. J., D. M. i R.T., posiadali status strony. Stanowisko Ministra wyrażone w postanowieniu jest odmienne od stanowiska wyrażonego w decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. Ministra Skarbu Państwa, która stanowi decyzję ostateczną, funkcjonującą w obrocie prawnym i wiążącą organ w sprawie o wznowienie postępowania.
Skarżący wskazali, że skoro organ administracji publicznej w ostatecznej decyzji stwierdził, że pewna grupa osób nie złożyła wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego, a tym samym postępowanie było przedmiotowe, to nie można wyciągnąć dalej idącego wniosku, tj. że ta grupa osób miała status strony. Jeżeli ta grupa osób nie miała statusu strony z uwagi na brak wniosku, to obecnie ma prawo żądać wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 k.p.a., skoro w uchwale z dnia 9 października 2017 r., I OPS 3/17, NSA uznał, że złożenie wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty choćby przez jednego z uprawnionych, skutkuje wszczęciem postępowania wobec pozostałych uprawnionych.
W świetle uchwały NSA decyzja z dnia 18 czerwca 2012 r. została wydana błędnie, gdyż ww. powinni byli zostać wezwani do udziału w sprawie na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. W toku postępowania zarówno przed organem I instancji (Wojewoda (...)) jak i przed organem II instancji J. M., H. M., H.M. s. J., D. M. i R.T. nie zostali wezwani do udziału w sprawie i z tej przyczyny nie ze swej winy nie brali udziału w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Skarżący wnosili o wznowienie postępowania przywołując jako podstawę swojego wniosku art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Innymi słowy, Skarżący uznawali, że bez swojej winy nie brali udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...] czerwca 2012 r.
Stanowisko Skarżących jest oczywiście nieprawidłowe.
Decyzją z [...] czerwca 2012 r. Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody i umorzył postępowanie prowadzone przed organem pierwszej instancji.
Okolicznością niesporną jest, że powyższa decyzja doręczona została Skarżącym (lub poprzednikom prawnym Skarżących). Oznacza to, że osoby te brały udział w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...] czerwca 2012 r.
Co więcej, decyzja z [...] czerwca 2012 r. została zaskarżona do sądu administracyjnego przez J. M., H. M. s. M. (poprzednika prawnego R. M. M. M. i K. M.), D. M. i H. M. s. J.. Na skutek nieuzupełnienia braków formalnych skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił ją postanowieniem z 22 października 2012 r. I SA/WA 1533/12. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 21 grudnia 2012 r..
Rozpoznaniu podlegała natomiast skarga na decyzję z 18 czerwca 2012 r. wniesiona przez R. T. (poprzedniczkę prawną I. P.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 marca 2013 r. I SA/WA 1534/12 oddalił skargę. Skarga kasacyjna od tego wyroku nie została wniesiona.
Przesłanka wznowieniowa o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. dotyczy podmiotu, który bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej.
Skarżący twierdzą, że nie brali udziału w postępowaniu, bowiem organ drugiej instancji uznał, że nie złożyli w terminie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, co uzasadniało umorzenie postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do tego stanowiska wyjaśnić należy, że kwestia uznania przez organ, iż dany podmiot nie złożył w terminie wniosku, przez co nie jest możliwe potwierdzenie przysługiwania mu pewnych uprawnień nie może być utożsamione z pozbawieniem tego podmiotu przymiotu strony w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przepis ten ma za zasadnie chronić interesy osoby, której bez swojej winny, czyli na skutek pewnych uchybień organu, nie wiedziała o toczącym się postępowaniu a co za tym idzie, nie mogła bronić swoich interesów.
Skarżący (lub poprzednicy prawni Skarżących) brali udział zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, to jest przed Wojewodą (...), który decyzją z [...] kwietnia 2012 r. odmówił im potwierdzenia prawa do rekompensaty. Po otrzymaniu powyższej decyzji wywiedli od niej odwołanie, które rozpoznane zostało przez organ drugiej instancji. Decyzja tego organu, to jest decyzja z v czerwca 2012 r. została im doręczona. Następnie Skarżący wywiedli od niej skargę do tutejszego sądu.
Oznacza to, że Skarżący brali udział w całym postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...] czerwca 2012 r. Doręczane im były rozstrzygnięcia organów administracyjnych. Skarżący korzystali również aktywnie z możliwości obrony swoich praw składając odwołanie a następnie skargę do tutejszego sądu.
Z treści skargi wynika, że Skarżący kwestionują uznanie przez organ w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...] czerwca 2012 r., że nie złożyli w terminie wniosku o przyznanie im prawa do rekompensaty. Kwestia oceny prawnej stanu faktycznego ustalonego przez organ nie może być jednak podstawą do wywodzenia, że dana strona nie brała udziału w postępowaniu, skoro decyzja organu została jej doręczona i strona miała możliwość zakwestionowania przedstawionej przez organ wykładni w skardze do sądu administracyjnego.
Sąd zwraca uwagę w tym miejscu, że jak wynika z uzasadnienia wyroku tutejszego sądu z 3 marca 2013 r. I SA/Wa 1534/12, R. T. potwierdziła, że pismem z 14 grudnia 2010 r. wycofała żądanie wydania decyzji w sprawie potwierdzenia jej prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez jej rodziców J. i T. M.. Sąd uznał również w powyższym wyroku, że wniosek złożony przez L. K. był wnioskiem złożonym wyłącznie w jej imieniu i nie dotyczył innych osób.
Podnoszony w skardze zarzut, że organ powinien był w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...] czerwca 2012 r. powiadomić Skarżących o toczącym się postępowaniu celem umożliwienia im wzięcia w nim udziału jest również oczywiście niezasadny. Skarżący, jak już kilkakrotnie wskazano, brali udział w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] czerwca 2012 r. To na skutek dokonanych przez organ ustaleń faktycznych i ich oceny prawnej, Skarżący uznani zostali za osoby, które nie złożyły w terminie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty.
Oznacza to, że w realiach niniejszej sprawy Skarżący żądają wznowienia postępowania z innej przyczyny niż przesłanki wskazane w kodeksie postępowania administracyjnego. Skarżący powołują się bowiem w swoich pismach na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 r., I OPS 3/17 i wywodzą, że uwagi na treść tej uchwały powinni być powiadomieniu o postępowaniu i wezwani do wzięcia w nim udziału. Powtórzyć należy jednak po raz kolejny, że Skarżący byli jedynymi stronami postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] czerwca 2012 r., otrzymali decyzje wydane przez organy obu instancji oraz skorzystali z wniesienia skargi do tutejszego sądu.
Poza zakresem rozpoznania niniejszej sprawy pozostaje badanie, czy toczyło się inne postępowanie z wniosku innego spadkobiercy T. M. i czy w postępowaniu tym brali udział Skarżący czy też nie. W niniejszej sprawie Skarżący wskazali jasno w pismach z [...] maja 2018 r. stanowiących odpowiedź na wezwanie organu, że żądają wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] czerwca 2012 r.
Skoro wniosek Skarżących opiera się na innej podstawie niż wskazana w k.p.a. organ postąpił prawidłowo wydając na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
Skarżący kwestionowali przyjęcie przez Ministra, że złożyli wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu. Sąd wyjaśnia, że jeżeli podstawą wniosku o wznowienie postępowania są okoliczności o których mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., termin na złożenie wniosku wynosi 1 miesiąc od daty powzięcia przez stronę informacji o wydaniu decyzji.
Skarżący powoływali się na podstawę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Niesporne jest, że Skarżący w terminie 30 dni od daty doręczenia im decyzji złożyli nie wniosek o wznowienie postępowania a skargę do sądu administracyjnego. Skoro wniosek Skarżących o wznowienie postępowania oparty był na przesłance niewymienionej w k.p.a. nie można uznać, by naruszony został termin do wniesienia podania o wznowienie podania. W tym zakresie uzasadnienie postanowienia organu jest błędne, pozostaje to jednak bez wpływu na wynik sprawy.
Z powyższych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.