Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] wydaną w przedmiocie umieszczenia M. S. w Domu Pomocy Społecznej w B. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych:
Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy dla W. orzekł o skierowaniu całkowicie ubezwłasnowolnionego M. S. do domu pomocy społecznej bez jego zgody. Następstwem tego, decyzją Prezydenta W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] orzeczono o skierowaniu w/w do domu pomocy społecznej dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie – na pobyt stały, nadając tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Obecnie zaś, decyzją Starosty P. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] umieszczono M. S. w Domu Pomocy Społecznej w B. Od powyższej decyzji odwołała się M. I. - matka i opiekun prawny strony. W odwołaniu podkreślała, że wystąpiła do Sądu o zmianę w/w postanowienia z dnia [...] października 2008 r. a także, że złożyła odwołanie od decyzji z dnia [...] marca 2009 r. o skierowaniu jej syna do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu odwołania wyjaśniono, iż matka strony przebywała w ubiegłym roku w szpitalu, co stało się przyczyną interwencji Sądu, lecz obecnie sytuacja się zmieniła, bo M. I. opuściła już szpital i może w pełni sprawować opiekę nad synem. Podkreślono też, że dobro M. S. wymaga obecnie, aby przebywał on w domu rodzinnym, a umieszczenie go domu pomocy społecznej może zrodzić trudne do odwrócenia, negatywne dla jego stanu psychicznego skutki.
Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło w pierwszej kolejności, że - zgodnie z art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) - decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej. W związku z tym, że Dom Pomocy Społecznej w B. znajduje się na terenie powiatu [...], z tego powodu organem właściwym do wydania decyzji o umieszczeniu osoby w tej placówce był Starosta Powiatu P. Ponadto podniesiono, iż skierowanie do domu pomocy społecznej następuje na pisemny wniosek osoby zainteresowanej - chyba, że podstawą skierowania jest orzeczenie sądu. W tym ostatnim przypadku – jak przyjmuje się w orzecznictwie - rola organów administracji sprowadza się jedynie do wykonania orzeczenia sądu.
Zgodnie bowiem z przepisami ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 ze zm.), osoba chora psychicznie lub upośledzona umysłowo (lub jej przedstawiciel ustawowy) musi wyrazić zgodę na pobyt w domu pomocy społecznej (art. 38). W przypadku zaś braku takiej zgody, przy występowaniu określonych ustawowo przesłanek, o takim pobycie orzeka sąd opiekuńczy, a nie organy administracji publicznej. W takiej sytuacji organy, wydając stosowne decyzje administracyjne, wykonują jedynie orzeczenie sądu (vide: wyrok NSA z dnia 2 grudnia 1998 r. sygn. akt I SA 1435/98).
Kolegium, przytaczając obszernie przepisy prawa dotyczące procedury umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej podkreśliło zatem, że fundamentalne znaczenie w niniejszej sprawie miało prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla W. w W. z dnia [...] października 2008 r. o skierowaniu M. S. do domu pomocy społecznej bez jego zgody. Postanowienie to było bowiem wiążące dla organów administracji.
Jednocześnie organ zaznaczył, że opiekun prawny strony mógł wystąpić do Sądu o zmianę orzeczenia o skierowaniu M. S. do domu pomocy społecznej. Nadmieniono, że wprawdzie w odwołaniu zostało podane, że M. I. wystąpiła z wnioskiem o zmianę przedmiotowego postanowienia, ale do odwołania nie dołączono żadnego dowodu potwierdzającego ten fakt.
Wyżej przedstawiona decyzja stała się przedmiotem skargi M. I. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 7 i 8 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wskutek braku podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli a także prowadzenie postępowania w taki sposób, że nie można było w tym przypadku mówić o pogłębianiu zaufania obywateli do organów Państwa oraz pogłębianiu świadomości i kultury prawnej.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że organ zbadał sprawę powierzchownie. Aktualnie bowiem, na skutek zmiany sytuacji, polegającej na opuszczeniu szpitala przez opiekunkę prawną M. S., wystąpiła ona do Sądu Rejonowego dla W. o zmianę postanowienia orzekającego o skierowaniu w/w do domu pomocy społecznej. W sprawie, wszczętej na skutek tego wniosku (sygn. akt [...]) Sąd w dniu 16 kwietnia 2009 r. dopuścił dowód z opinii lekarza psychiatry na okoliczność, czy zachodzą przesłanki do zmiany orzeczenia z dnia 1 października 2008 r. Jeśli zatem organ miał jakiekolwiek wątpliwości, co do okoliczności podniesionych w odwołaniu, to mógł podjąć szereg czynności służących weryfikacji tych okoliczności, czego zaniechano.
Do skargi dołączono kserokopię w/w postanowienia dowodowego z dnia 16 kwietnia 2009 r. a także – przy piśmie z dnia 25 maja 2009 r. opinię sądowo-psychiatryczną wydaną przez biegłego sądowego psychiatrę D. K. Następnie złożono kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] maja 2009 r. (sygn. akt [...]) o zabezpieczeniu wniosku poprzez zawieszenie postępowania wykonawczego prowadzonego w sprawie o umieszczenie M. S. w domu pomocy społecznej a w rezultacie nadesłano kserokopię prawomocnego postanowienia tegoż Sądu z dnia [...] listopada 2009 r. o zmianie orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej M. S. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie podnosząc, że do odwołania skarżąca nie dołączyła żadnego dowodu potwierdzającego fakt, że wystąpiła z wnioskiem o zmianę postanowienia Sądu z dnia [...] października 2008 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skargę należało uznać za zasadną, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 ze zm.), jeżeli osoba wymagająca skierowania do domu pomocy społecznej ze względu na swój stan psychiczny nie jest zdolna do wyrażenia na to zgody, o jej skierowaniu do domu pomocy społecznej orzeka sąd opiekuńczy. W takiej sytuacji, istotnie - jak prawidłowo Kolegium zauważyło - organ administracji publicznej jest obowiązany tego rodzaju postanowienie wykonać, bez wnikania w zasadność orzeczenia sądu.
W niniejszej sprawie jednak ustalenia faktyczne poczynione przez organ odwoławczy nie były w pełni dokładne. W odwołaniu bowiem skarżąca podniosła, że wystąpiła do Sądu Rejonowego dla W. o zmianę postanowienia z dnia [...] października 2008 r., będącego podstawą wydania decyzji o skierowaniu M. S. do domu pomocy społecznej a następnie - decyzji o umieszczeniu go w Domu Pomocy Społecznej w B. Wyjaśniła przy tym, że w roku ubiegłym przebywała w szpitalu, co stało się przyczyną interwencji Sądu, lecz obecnie szpital ten już opuściła i może w pełni sprawować pieczę nad synem, w tym zapewnić mu niezbędną całodobową opiekę. Wskazywała przy tym na dobro podopiecznego dla którego, z powodu jego stanu psychicznego, istotne było by przebywał w domu rodzinnym.
Organ natomiast pominął w swych ustaleniach powyższe treści, akcentując jedynie fakt istnienia prawomocnego postanowienia Sądu z dnia [...] października 2008 r. W części końcowej uzasadnienia swej decyzji Kolegium nawet pouczyło skarżącą, że może wystąpić do Sądu o zmianę w/w orzeczenia choć przecież skarżąca z takim właśnie wnioskiem już wcześniej wystąpiła.
Nic nie stało przy tym na przeszkodzie, by organ – mając w tym względzie wątpliwości - wezwał odwołującą się do wykazania, że przedmiotowy wniosek został do Sądu istotnie przez nią złożony.
Podkreślić w tym miejscu wypada, iż niniejsza sprawa dotyczyła osoby, jej godności i prawa do nieskrępowanego decydowania o swoim pobycie i zamieszkaniu. Takie postępowanie winno być zatem prowadzone w sposób bardzo wnikliwy i ze szczególnym uwzględnieniem słusznego interesu strony (art. 7 k.p.a.). Interes ten w tym przypadku sprowadzał się do prawa strony domagania się poszanowania, szeroko rozumianych, jej dóbr osobistych.
W sytuacji zatem, gdy odwołująca podnosiła w odwołaniu, że toczy się przed sądem opiekuńczym, z jej wniosku sprawa o zmianę postanowienia z dnia [...] października 2010 r., obowiązkiem organu było zobowiązać skarżącą do wykazania tego faktu a następnie należało zawiesić postępowanie administracyjne - na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - uznając orzeczenie, które zostanie wydane w postępowaniu opiekuńczym za zagadnienie wstępne w stosunku do postępowania o umieszczenie M. S. w domu pomocy społecznej.
Zwrócić w tym miejscu trzeba uwagę, że zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...] maja 2009 r. a już w dniu 28 maja 2009 r. został zabezpieczony wniosek M. I. poprzez zawieszenie postępowania wykonawczego zaś w dniu 22 lipca 2009 r. Sąd opiekuńczy zmienił postanowienie o skierowaniu M. S. do domu opieki społecznej.
Z uwagi zatem na powyższą zmianę stanu faktycznego obecnie nie ma potrzeby oczywiście by zawieszać postępowanie administracyjne zaś przy ponownym rozpoznaniu odwołania Kolegium winno mieć na uwadze owe, nowe fakty i orzec stosownie do zaistniałej aktualnie sytuacji.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie o kosztach z tytułu zastępstwa procesowego oparto na art. 200 w/w ustawy procesowej.