Uzasadnienie
Prawomocnym postanowieniem z dnia 5 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 2065/07 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał M. M. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na uchwałę Rady Miasta S. z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie należytego wykonywania zadań dotyczących poboru opłaty z tytułu wieczystego użytkowania gruntów, w pozostałym zakresie referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 20 marca 2008 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 300 (trzysta) złotych, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi.
Pismem z dnia 2 kwietnia 2008 r. M. M. wniósł zażalenie na ww. zarządzenie Przewodniczącej Wydziału i wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzupełnieniu braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, w dniu 15 kwietnia 2008 r. skarżący złożył wniosek na urzędowym formularzu (druku PPF).
Powyższy wniosek rozpoznany został - wydanym przez referendarza sądowego - postanowieniem z dnia 9 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 2065/07.
W dniu 30 maja 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw M. M. złożony przez pełnomocnika adwokat A. H. na wyżej wskazane postanowienie z dnia 9 maja 2008 r., wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartym w obecnie złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z akt sprawy wynika, że M. M. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Zamieszkują oni w domu córki, która ustanowiła na rzecz skarżącego służebność osobistą w postaci prawa zamieszkiwania w jednym z pokoi znajdujących się we wspomnianym domu oraz współkorzystania z innych pomieszczeń budynku. Źródłem utrzymania skarżącego i jego małżonki są otrzymywane przez nich emerytury w kwotach: [...] złotych skarżący oraz [...] złotych jego żona.
Skarżący jest osobą schorowaną, w podeszłym wieku ([...] lat). Przedstawiając swoją sytuację ekonomiczną skarżący podał, że w miesiącu lutym 2008 r. przebywał wraz z żoną w sanatorium (on w ramach skierowania NFZ, żona zaś za pełną odpłatnością w kwocie [...] złotych). Łączne koszty poniesione w miesiącu lutym w związku z wyjazdem do sanatorium wyniosły ok. [...] złotych i obejmowały one prócz wspomnianej wyżej odpłatności za pobyt żony także koszty dojazdu (ok. [...] złotych), dopłaty skarżącego do sanatorium (ok. [...] złotych), drobne wydatki (ok. [...] złotych) leki ([...] złotych), wyżywienie przed wyjazdem do sanatorium (ok. [...] złotych). Skutkiem tych wydatków powstał u skarżącego debet w kwocie [...] złotych, którego nie spłacił z uwagi na wydatki świąteczne (święta wielkanocne). Oświadczył on ponadto, iż w miesiącu kwietniu będzie ponosił następujące wydatki: opłata za ogrzewanie ok. [...] złotych, wydatki na leki ok. [...] złotych, codzienne życie [...] złotych, spłata debetu [...] złotych.
Celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy referendarz sądowy pismem z dnia 22 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 2065/07 wezwał w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) M. M. do złożenia w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy wykazu i wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące poprzedzające datę złożenia wniosku oraz wyjaśnienie w powyższym terminie rozbieżności miedzy treścią składanego uprzednio wniosku, w którym informował, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a danymi zawartymi w we wniosku złożonym obecnie wskazującymi, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przy piśmie z dnia 2 maja 2008 r. przedłożył m.in. kopię faktury za gaz za okres od 1 lutego do 30 kwietnia 2008 r. opiewającą na kwotę [...] złotych, kopię dokumentu potwierdzającego opłacenie obowiązkowego ubezpieczenia OC w kwocie [...] złotych samochodu osobowego marki [...] rocznik [...], kopię faktury za pobyt leczniczy żony w uzdrowisku na kwotę [...] złotych, kopie rachunków za opłaty ponoszone w związku z własnym pobytem w sanatorium na łączną kwotę [...] złotych, kopie wyciągów z rachunków bankowych żony i własnego za trzymiesięczny okres poprzedzający datę złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Ponadto skarżący przedłożył kopie dokumentów potwierdzających zawarcie przez niego ponownego związku małżeńskiego w dniu [...], kopię aktu notarialnego o ustanowieniu na rzecz K. D. O. (żony) przez jej syna nieodpłatnie dożywotniej służebności osobistej polegającej na prawie korzystania z jednej izby w budynku mieszkalnym należącym do syna. W piśmie z dnia 2 maja 2008 r. skarżący wyjaśnił ponadto, iż na początku maja posiada on z żoną łącznie do dyspozycji ok. [...] złotych, z której to kwoty pokryć muszą wszelkie swoje wydatki (w tym opłacić gaz). Dodatkowo pod koniec maja skarżący spodziewa się zwiększonych wydatków związanych z przeglądem i przerejestrowaniem samochodu zwróconego mu po siedmiu latach przez córkę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Natomiast zgodnie z art. 245 § 1-3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części lub tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie do przepisu art. 246 § 1 tej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Należy podkreślić, że w sytuacji, gdy wniosek strony o przyznanie prawa pomocy został już prawomocnie rozpoznany (co miało miejsce w niniejszej sprawie), zmiana uprzednio zajętego w tym przedmiocie stanowiska uzależniona jest od wykazania przez stronę, że jej sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu. Przepisy powołanej ustawy dopuszczają bowiem możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy w danej sprawie, jednakże dla zmiany stanowiska Sądu, konieczna jest zmiana okoliczności, na podstawie których odmówiono uprzednio przyznania wnioskodawcy przedmiotowego prawa. Stosownie bowiem do art. 165 powołanej ustawy prawomocne postanowienia niekończące postępowania w sprawie, mogą być zmieniane jedynie wskutek zmiany okoliczności sprawy.
M. M., składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, wskazał wprawdzie na zmienione okoliczności związane z jego sytuacją rodzinną (zawarł ponowny związek małżeński) i ekonomiczną (poniósł znaczne wydatki w związku z pobytem w sanatorium) oraz wskazał, na czekające go wydatki związane z utrzymaniem zwróconego samochodu (koszty przeglądu i przerejestrowania) jednakże stwierdzić należy, że nie są to okoliczności, które by uzasadniały ocenę, że jego obecna sytuacja ekonomiczna i rodzinna ulegała pogorszeniu w stosunku do okoliczności które przesądziły o przyznaniu skarżącemu w dnia 5 lutego 2008 r. prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym.
Skarżący i jego żona posiadają stałe i regularne źródło dochodów w postaci emerytur w łącznej kwocie [...] złotych miesięcznie, a z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że na koniec kwietnia bieżącego roku stan ich rachunków wynosił odpowiednio [...] złote (skarżący) i [...] złote (żona). W tej sytuacji poniesienie kosztów postępowania sądowego (wynoszących obecnie 300 złotych tytułem należnego wpisu i ewentualnych opłat kancelaryjnych) nie zagraża powstaniem uszczerbku w niezbędnych kosztach utrzymania rodziny. Podnieść należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny.
Skarżący nie wykazał, że jest obecnie w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów prowadzonego postępowania sądowego, a to oznacza, że nie wykazano by spełniona została przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy.
Wobec powyższego brak jest podstaw do zmiany uprzednio podjętego w sprawie rozstrzygnięcia i rozszerzenia przyznanego już (w zakresie częściowym) prawa pomocy oraz zwolnienie obecnie skarżącego także z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.