Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...] Wojewoda [...], na skutek odwołania Prezydenta W., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] orzekającą o zwrocie na rzecz B. K. i T. K. nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] stanowiącej projektowaną działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m², będącej częścią dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu nr [...].
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z dnia [...] lutego 1981 r., nr [...] Naczelnik [...] W. wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] i [...], o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność B. i T. K. Zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji z dnia [...] grudnia 1976 r., nr [...], ww. nieruchomość przeznaczona została pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]".
W dniu 27 maja 1996 r. T. K. wystąpił z wnioskiem o zwrot niezagospodarowanej części nieruchomości, natomiast w dniu 28 lutego 1997 r. powyższy wniosek podtrzymany został przez B. K. Decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r., nr [...] Starosta Powiatu [...] orzekł o zwrocie działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...]. Decyzją z dnia [...] września 2000 r., nr [...] Wojewoda [...] umorzył postępowanie odwoławcze.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...] Starosta Powiatu [...] orzekł o zwrocie działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] o łącznej pow. [...] m2. Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2001 r., nr [...] Starosta Powiatu [...] zmienił za zgodą stron powyższą decyzję, wyłączając ze zwrotu część działki nr [...] o pow. [...] m2.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Starosta [...], działając jako organ wyznaczony z urzędu przez Wojewodę [...] do załatwienia sprawy, orzekł o zwrocie na rzecz byłych właścicieli, działki nr [...], zobowiązując ich do zwrotu na rzecz W. zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z uzyskanymi informacjami z Biura [...] W. linie rozgraniczające ulicy [...] zostały w 1995 r. opracowane na zlecenie Urzędu Gminy [...], zaopiniowane przez Zarząd Dróg Miejskich i zaakceptowane przez Głównego Architekta Gminy. Jak wynika natomiast z pisma Urzędu W. Biura [...] w [...] z dnia [...] października 2004 r., jak też z pisma M. SP. z o.o. z dnia [...] września 2004 r. linie rozgraniczające ul. [...], zostały w 1995 r. znacznie zawężone w stosunku do pierwotnie ustalonych dla potrzeb budowy zarówno [...], jaki i ul. [...].
Zawężenie to oraz fakt niezrealizowania na części działki nr [...] (projektowana działka nr [...]) jakiejkolwiek inwestycji (28 lat od daty wywłaszczenia) – co zostało potwierdzone przez Urząd W. Delegaturę Biura [...] w [...] w piśmie z dnia [...] stycznia 2007 r. oraz przez M. Sp. z o.o. w piśmie z dnia [...] września 2004 r. - uzasadnia uznanie części nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia. Powyższe potwierdziła również przeprowadzona w dniu 8 maja 2009 r. wizja w terenie, na której ustalono, że grunt nie jest zabudowany i zagospodarowany, jest porośnięty dzikorosnącymi drzewami, krzakami i trawą.
Na skutek odwołania Prezydenta W., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w niniejszej sprawie cel nabycia nieruchomości określony został jako budowa osiedla mieszkaniowego "[...]". Z akt sprawy wynika natomiast, że na projektowanej działce nr [...] o pow. [...]m2 nie zrealizowano celu wywłaszczenia, a ponadto ww. nieruchomość znajduje się poza liniami rozgraniczającymi ul. [...]. Fakt niezagospodarowania działki potwierdziło M. Sp. z o.o. oraz Urząd W., jak również wizja w terenie. Ustalenia organu I instancji korespondują zatem z oględzinami przedmiotowej nieruchomości przeprowadzonymi w dniu 15 września 2009 r. przez rzeczoznawcę majątkowego oraz znajdującym się w aktach sprawy materiałem fotograficznym. W związku z tym zasadnie Starosta [...] orzekł o zwrocie przedmiotowej działki, skoro nie została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Od decyzji Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prezydent W. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że decyzją z dnia [...] lutego 1981 r. wywłaszczono nieruchomość o pow. [...] m2 stanowiącą część dawnej działki nr [...] z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]", zgodnie z decyzją lokalizacyjną z dnia [...] grudnia 1976 r. Zdaniem skarżącego fakt późniejszego zawężenia linii ulicy nie ma znaczenia, istotne jest wykorzystanie nieruchomości zgodnie z pierwotnymi założeniami technicznymi.
Ponadto na przedmiotowej nieruchomości wybudowana została, zgodnie z decyzją lokalizacyjną z dnia [...] maja 1986 r., nr [...] I linia [...]. Projektowana działka nr [...] w całości zawiera się w nieruchomości należącej uprzednio do Generalnej Dyrekcji Budowy [...] w W. i określona jest jako I linia [...], odcinek [...], opisany w decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] marca 1992 r., z granicami realizacji inwestycji określonymi na mapie stanowiącej załącznik do ww. decyzji. Skarżący wskazał, że budowa [...] to nie tylko [...], ale także grunt wokół niego, a niezbędny do zabezpieczenia jego prawidłowego funkcjonowania. W tym zakresie nie poczyniono żadnych ustaleń z inwestorem, tj. M. Prace związane z realizacją "celu wywłaszczenia" to wszelkie przedsięwzięcia podejmowane w celu realizacji celu wywłaszczenia, a więc akty, czynności prawne, w tym przygotowanie planu realizacyjnego inwestycji, planu technicznego, pozwolenia na budowę, jaki i prace o charakterze technicznym, wykonawczym – zagospodarowanie placu budowy, roboty budowlane, urządzenie dróg itp. Tym samym na nieruchomości cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez wybudowanie I linii [...] oraz ul. [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Dokonując pod tym kątem oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja ta, jak również decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.
Zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uregulowane zostały w rozdziale 6 Działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm., powoływana dalej jako "ugn"). Zgodnie z art. 136 ust. 3 ugn poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stosownie natomiast do treści art. 137 ust. 1, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
- 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
- 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Dla oceny zbędności nieruchomości, determinującej dokonanie jej zwrotu byłemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu, konieczne jest ustalenie faktycznego sposobu jej użytkowania w aspekcie zgodności z celem, na jaki nieruchomość została wywłaszczona.
Jak wynika z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] grudnia 1976 r., nr [...] ustalono lokalizację osiedla mieszkaniowego "[...]".
W oparciu o powyższe decyzją z dnia [...] lutego 1981 r., nr [...] Naczelnik [...] W. wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] i [...], o pow. [...] ha, stanowiącej współwłasność B. i T. K., z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]".
Z powyższego wynika zatem, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło, zgodnie z lokalizacją szczegółową, w celu budowy zespołu mieszkaniowego "[...]".
Po rozpatrzeniu wniosku byłych właścicieli o zwrot przedmiotowej nieruchomości oraz przeanalizowaniu materiału dokumentacyjnego zebranego w sprawie, organy stanęły na stanowisku, że na przedmiotowej nieruchomości cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.
Sąd podziela stanowisko organu, iż przedmiotowa nieruchomość wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lutego 1981 r. dotychczas nie została wykorzystana na cele, dla których nastąpiło jej wywłaszczenie tj. pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Powyższe znajduje potwierdzenie w materiale zgromadzonym na potrzeby niniejszego postępowania. Zgodnie bowiem z pismem Biura [...] W. z dnia [...] września 2004 r., nr [...] linie rozgraniczające ul. [...] zostały opracowane na zlecenie Urzędu Gminy [...], zaopiniowane przez Zarząd Dróg Miejskich i zaakceptowane przez Głównego Architekta Gminy. Jak wskazano w powyższym piśmie podstawą merytoryczną do opracowania ww. linii były "Wytyczne komunikacyjne dla rejonu [...] – [...]" opracowane w 1995 r. na zlecenie Urzędu Gminy [...]. Jednak w piśmie z dnia [...] października 2004 r. Urząd W. Delegatura Biura [...] w [...] wskazał, iż linie rozgraniczające ul. [...] zostały zawężone w stosunku do pierwotnie ustalonych, zgodnie z danymi technicznymi Nr [...] z dnia [...] września 2001 r. W piśmie z dnia [...] września 2004 r. nr [...] M. Sp. z o.o. wskazało z kolei, że na przedmiotowym terenie nie wybudowano żadnych urządzeń, a korekta linii rozgraniczających dokonana została przez uprawniony organ, tj. Burmistrza Gminy W. Dodatkowo na przedmiotowej nieruchomości przeprowadzono w dniu 3 lipca 2009 r. wizję lokalną, z której wynika, że dz. ew. nr [...] (projektowana dz. nr [...]) stanowi w części teren porośnięty trawą, na którym posadowiony został ogródek piwny, natomiast w pozostałej części teren porośnięty jest trawą oraz wyłożony płytami betonowymi stanowiącymi tymczasowy dojazd do byłych terenów budów.
Powyższe potwierdziły również oględziny dokonane w dniu 15 września 2009 r. przez rzeczoznawcę majątkowego M. K. Zawężenie linii rozgraniczających ul. [...] oraz fakt niezrealizowania na części przedmiotowej nieruchomości jakiejkolwiek inwestycji, co potwierdził Urząd W. Delegatura Biura [...] w [...] w piśmie z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] oraz M. Sp. z o.o. w ww. piśmie z dnia [...] września 2004 r., uzasadnia uznanie części nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego. Organy trafnie zatem uznały, że niezrealizowanie celu, na który przejęto przedmiotową nieruchomość stanowi na podstawie art. 137 ust. 1 ugn podstawę do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz byłych właścicieli.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości istotne jest to, czy w określonym przedziale czasowym rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia lub, czy po upływie określonego czasu cel ten został zrealizowany. W rozpatrywanej sprawie z całości dokumentacji wynika, że na przedmiotowej działce również nie zrealizowano budowy obiektów towarzyszących I linii [...] w związku z powyższym zasadnym było orzeczenie o zwrocie byłym właścicielom wywłaszczonej nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzekł jak w sentencji.