Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] Prezydent [...], na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 97 i art. 98 k.p.a. odmówił zawieszenia postępowania w sprawie wydania decyzji zobowiązującej R. O. do zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2010/2011 na rzecz W. i K. O. W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 6 kwietnia 2012 r. R. O. został zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2010/2011 na rzecz W. i K. O. W dniu [...] kwietnia 2012 r. do organu wpłynął wniosek strony z dnia 20 kwietnia 2012 r. o zawieszenie postępowania w tej sprawie w związku z tym, że przed Sądem Rejonowym dla [...] w [...] toczy się postępowanie sądowe w sprawie o sygn. akt [...] w przedmiocie obniżenia kwoty alimentów oraz o alimenty zaległe.
Ponadto, przed Sądem Rejonowym dla [...] toczy się postępowanie w sprawie o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, sprawa dotyczy alimentów. Organ odmawiając zawieszenia postępowania administracyjnego i powołując przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wskazał, że prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz dzieci K. i W. O. ustalone zostało na podstawie obowiązujących prawomocnych orzeczeń sądowych. Podał, że wydanie decyzji w sprawie zwrotu kwot wypłaconych z funduszu nie zależy od żadnego uprzedniego rozstrzygnięcia wstępnego przez inny organ lub sąd. W ocenie Prezydenta [...] brak jest podstaw do zawieszenia w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego.
Organ pouczył stronę, że na niniejsze postanowienie służy zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], które można wnieść w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia, za pośrednictwem Prezydenta [...].
R. O. wniósł zażalenie na postanowienie Prezydenta [...] o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji.
W uzasadnieniu SKO, powołując przepis art. 97 § 1 pkt 1-4 i art. 98 § 1 k.p.a., stwierdziło, że w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia organ I instancji błędnie zastosował wyżej wskazane przepisy k.p.a. SKO podniosło, że przepis art. 97 i art. 98 k.p.a. zawierają inne przesłanki zawieszenia postępowania i z tego powodu nie można ich razem zastosować. W ocenie SKO w [...] R. O. w piśmie z dnia 20 kwietnia 2012 r. poinformował jedynie o postępowaniu toczącym się przed Sądem Rejonowym dla [...] przed Sądem Rejonowym dla [...] w [...] i wskazał, że organ powinien z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesić postępowanie.
W ocenie SKO wniosku R. O. nie można było potraktować jako wniosku o zawieszenie postępowania. Organ stwierdził, że postanowienie Prezydenta [...] wydane zostało bez podstawy materialnoprawnej, stąd należało je uchylić w całości i umorzyć postępowanie organu I instancji.
Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. stało się przedmiotem skargi R. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podał, że zaskarża je w części dotyczącej umorzenia postępowania pierwszej instancji. Podniósł, że organ nie odniósł się do zarzutów zażalenia, tj. nie wypowiedział się w kwestii odmowy zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Podał, że uzasadnienie postanowienia SKO w [...] było nieprawidłowe. W ocenie skarżącego oba postępowania toczące się przed sądem powszechnym mają charakter prejudykatu w sprawie wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, powołując dotychczasowe ustalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlega uwzględnieniu, choć z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.
W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydane zostało z rażącym naruszeniem przepisu art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 101 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., wobec czego zaszła podstawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. skutkująca stwierdzeniem nieważności zaskarżonego postanowienia w całości.
Odnosząc się do sposobu zaskarżenia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], Sąd wskazuje, że postanowienie to wydane zostało w trybie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Oba elementy rozstrzygnięcia organu II instancji, tj. uchylenie postanowienia organu I instancji w całości i równoczesne umorzenie postępowania pierwszej instancji, mają charakter obligatoryjny i składają się na pełnię rozstrzygnięcia organu wymienioną w powołanym przepisie.
Zgodnie z przepisem art. 101 § 3 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r., na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania stronie służy zażalenie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego nie stanowi aktu administracyjnego podlegającego zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji. Oznacza to, że na postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2012 r. nie przysługiwało zażalenie. Prezydent [...] błędnie pouczył zatem stronę o prawie wniesienia zażalenie na to postanowienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], zaś organ II instancji nie dostrzegając powyższego, niewłaściwie zastosował przepis art. 101 § 3 k.p.a. i rozpoznał zażalenie rażąco naruszając tym przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W ocenie Sądu, obowiązkiem organu
II instancji – wobec wniesienia zażalenia na akt niepodlegający zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji – było wydanie, na podstawie przepisu art. 134 k.p.a., postanowienia o niedopuszczalności zażalenia (v. wyrok NSA z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt I OSK 2148/11, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przed datą wejścia w życie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), tj. przed dniem 11 kwietnia 2011 r., przepis art. 101 § 3 k.p.a. stanowił, że na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie. Na gruncie tego przepisu zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i w doktrynie zgodnie prezentowano pogląd, że zażalenie przysługuje na wszystkie postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania, a zatem na postanowienia o zawieszeniu lub odmowie zawieszenia postępowania, jak również na postanowienia w sprawie podjęcia lub odmowy podjęcia zawieszonego postępowania.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym, od dnia 11 kwietnia 2011 r. zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienie o zawieszeniu postępowania oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. Ustawodawca dokonując zmiany brzmienia przepisu art. 101 § 3 k.p.a. wykluczył możliwość złożenia zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania i postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania (v. wyrok NSA z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt I OSK 2148/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotą nowelizacji przepisu art. 101 § 3 k.p.a. było pozostawienie środka zaskarżenia na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne i jednocześnie wyłączenie możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego, a więc postanowienia o odmowie zawieszenia oraz o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego.
Zgodnie z zasadą szybkości postępowania – wynikającą z art. 12 k.p.a. – organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia w terminach określonych w art. 35 k.p.a.
W świetle powyższego, za w pełni uzasadnione uznać nalezy wyłączenie przez ustawodawcę możliwości odrębnego zaskarżania postanowień, które nie tamują biegu postępowania administracyjnego. Strona niezadowolona z rozstrzygnięcia, które nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia, nie zostaje pozbawiona możliwości jego kontroli, tj. oceny zasadności, czy trafności. Stosownie do treści art. 142 k.p.a., strona może kwestionować odmowę zawieszenia postępowania w odwołaniu od decyzji i ewentualnie w skardze do sądu administracyjnego na decyzję organu II instancji.
Wobec rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zażalenia na postanowienie, na które na gruncie obowiązujących przepisów k.p.a., ten środek zaskarżenia nie przysługuje, konieczne stało się wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, a to wobec rażącego naruszenia powołanych już wyżej przepisów. Ponownie rozpoznając sprawę SKO wyda postanowienie o niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.