Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2007 r., nr [...] zmieniającą decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] w ten sposób, że okres pobierania zasiłku rodzinnego na dzieci: D. G. i A. G. ustalono do 31 października 2006 r.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym sprawy:
Prezydent W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku A. G. z dnia 31 lipca 2006 r., przyznał mu zasiłek rodzinny na córki D. G. i A. G. po 64 zł na każdą z nich na okres od 1 września 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. oraz jednorazowe dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia nauki w kwocie po 100 zł. Z wniosku z dnia 31 lipca 2006 r. o przyznanie zasiłku rodzinnego wynikało, że rodzina składa się z czterech osób: wnioskującego, jego żony O. H., dwóch córek A. i D. Z załączonych do wniosku dokumentów wynikało, że w 2005 r. dochód z tytułu świadczenia pracy A. G. pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne oraz o podatek dochodowy wyniósł [...] zł, co po doliczeniu otrzymanych alimentów w kwocie [...] zł stanowiło kwotę [...] zł. Osiągnięty w 2005 r. uprawniał rodzinę do przyznania zasiłków rodzinnych na dzieci.
Decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] Prezydent W. zmienił decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] w ten sposób, że okres pobierania zasiłku rodzinnego na A. G. i D. G. ustalił do dnia 31 października 2006 r.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że z ustaleń Ośrodka Pomocy Społecznej wynika, że żona A. G. – O. H. z dniem 17 sierpnia 2006 r. podjęła zatrudnienie w firmie J. Dystrybucja SA, zaś A. G. w firmie H. Polska, uzyskując dochód netto w miesiącu wrześniu i październiku [...] zł., co w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł. i przekracza kryterium ustawowe ustalone w art.5 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. kwotę 504 zł. na osobę. W tej sytuacji od miesiąca listopada 2006 r. A. G. nie spełnia warunków do dalszego otrzymywania świadczeń rodzinnych.
Z akt OPS wynika, że wnioskiem z dnia 20 lipca 2007 r. A. G. wystąpił o przyznanie mu zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dwie córki D. G. (ur. 1 lipca 1996 r.) i A. G. (ur. 25 lipca 1997 r.). We wniosku podał jako członków rodziny cztery osoby tj. siebie, wymienione wyżej córki D. i A. oraz drugą żonę O. H. Z załączonego do wniosku wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] maja 2003 r. (sygn. II C [...]) wynika, że pierwszy związek małżeński A. G. z I. G. został rozwiązany przez rozwód z powierzeniem wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnimi córkami z tego związku – D. i A. ojcu dziecka A. G. i ustaleniem miejsca zamieszkania córek z ojcem z jednoczesnym ograniczeniem władzy rodzicielskiej matki I. G. W odwołaniu z dnia 29 października 2007 r. od powyższej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2007 r. A. G. podał, że w skład jego rodziny wchodzi pięć osób.
Jego żona O. H. ma córkę A. D. (ur.12.04.1995 r.), dziecko panieńskie, mieszkającą na stałe z dziadkami w U. i tam uczącą się, przebywającą w Polsce z matką w czasie ferii i wakacji. Odwołujący podniósł, iż mimo, że córka jego żony przebywa na stałe w U., nie ma obywatelstwa polskiego i co się z tym wiąże " nr PESEL", to nie zmienia faktu że wnioskujący o zasiłek wraz z żoną łożą na jej utrzymanie. Podał, że we wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych nie nadmienił o dziecku żony, gdyż pracownicy OPS-u poinformowali go, że skoro dziecko nie ma "peselu", to nie będzie uwzględnione przy ubieganiu się o zasiłek.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania A. G., decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2007 r.
Organ odwoławczy podał, że argumentacja odwołania nie odnosi się do przedmiotu rozstrzygnięcia decyzją organu pierwszej instancji. Zgodnie z art.30 ustawy o świadczeniach rodzinnych otrzymujący świadczenie obowiązany jest do bezzwłocznego poinformowania organu o wszelkich zmianach stanu rodzinnego i finansowego mogących mieć wpływ na prawo do świadczeń. Wnioskujący o świadczenia rodzinne tego obowiązku nie wykonał a ujawnienie faktycznych dochodów rodziny nastąpiło przy okazji składania wniosku w kolejnym okresie zasiłkowym 2007/2008. Dochody uzyskane w 2006 r. w wyniku podjęcia pracy przez wnioskującego i jego żonę skutkowały tym, że na osobę w tej rodzinie przypadło po [...] zł. a zatem od listopada 2006 r. nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego wynoszącego po 504 zł na osobę, uprawniającego do otrzymania świadczeń. Dlatego, w ocenie Kolegium, zasadne jest stwierdzenie w zaskarżonej decyzji, że czas pobierania zasiłku rodzinnego przyznanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. na okres zasiłkowy od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. podlega skróceniu i obejmuje tylko miesiące od 1 września 2006 r. do dnia 31 października 2006 r., w których nie miało miejsca przekroczenie kryterium dochodowego.
Ponadto nietrafne, zdaniem Kolegium, są argumenty odwołującego się, że dziecko jego żony nie przebywające na terenie Polski i nie mieszkające razem z odwołującym się powinno zostać uznane za członka rodziny. Fakt wysyłania środków na jego utrzymanie przez odwołującego się nie ma przesądzającego znaczenia, ponieważ rodzina oznacza osoby stale mieszkające razem i prowadzące wspólne gospodarstwo domowe. A. G. nie ma obowiązku łożenia na dziecko swej obecnej żony, jest to tylko jego dobra wola i dlatego fakt wysyłania pieniędzy nie ma znaczenia dla sprawy. Kryterium dochodowe nie jest ustalane na podstawie wydatków ponoszonych na różne cele, ale na podstawie uzyskiwanych przez rodzinę dochodów w odniesieniu do liczby jej członków.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. G., podnosząc że jego rodzina składa się z pięciu, a nie z czterech osób. Córka obecnej żony skarżącego A. D. mieszka podczas trwania roku szkolnego w U., gdyż nie ma w Polsce karty stałego pobytu. Żona skarżącego jest jedynym i pełnoprawnym opiekunem swej córki i przesyła pieniądze na jej utrzymanie osiągane ze wspólnych dochodów.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie wymaga podkreślenia, że zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga A. G. zasługuje na uwzględnienie, bowiem kontrola zaskarżonej decyzji wykazała naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zacząć należy od wskazania, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określa ustawa o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. tekst jedn. 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). Świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego (art. 2 pkt 1 ustawy). Zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują, o ile wnioskujący o te świadczenia ściśle spełnia kryteria ustawy, a wydawane w tych sprawach decyzje nie mają charakteru uznaniowego.
Podstawą prawną decyzji organu pierwszej instancji był art.32 ust.1 w zw. z art.5 ust.4a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis art.32 ust.1 wymienionej ustawy stanowi o uprawnieniu właściwego organu bez zgody strony do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny, mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Jak ustalił organ pierwszej instancji, na podstawie wniosku z 20 lipca 2007 r. i załączonych przez wnioskującego o przyznanie świadczeń rodzinnych dokumentów, przekroczenie kryterium dochodu przypadającego na członka rodzina nastąpiło w miesiącu październiku 2006 r., a zatem od miesiąca listopada 2006 r. świadczenia rodzinne już nie przysługują.
Stosownie do art.4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka;
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka;
- 3) osobie uczącej się. Według zaś art. 5 ust.1 wymienionej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust.2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł., przy czym dochód rodziny – oznacza przeciętny miesięczny dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania organ pierwszej instancji przyjął dochód osiągnięty przez A. G. i jego żonę w 2006 r., co pozostaje w sprzeczności z treścią art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, czyli dochód za 2005 r., a nie za 2006 r. Ponadto w odwołaniu skarżący słusznie zakwestionował przyjęcie do rozliczenia czterech zamiast pięciu członków rodziny, podając jednocześnie, że obecna żona ma dziecko, które na stałe mieszka z dziadkami w U., lecz z uwagi na to że skarżący wysyła pieniądze na jego utrzymanie, to dziecko obecnej żony powinno być uwzględnione, jako członek rodziny. Zasadniczą kwestią do rozstrzygnięcia jest zatem ocena prawidłowości decyzji organów orzekających w sprawie, które nie uznały dziecka obecnej żony skarżącego za członka rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Pod pojęciem rodziny należy rozumieć – według art.3 pkt 16 omawianej ustawy: "następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne: do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko." Z kolei pod pojęciem dziecka rozumieć należy: dziecko własne, małżonka, przysposobione oraz dziecko w sprawie, którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziecko znajdujące się pod opieką prawna (art. 3 pkt 4 ustawy). Pod pojęciem osób pozostających na utrzymaniu należy rozumieć członków rodziny utrzymujących się z połączonych dochodów tych osób.
Ustawodawca nie sformułował dodatkowych kryteriów, jak np. miejsce zamieszkania, stałego przebywania członka rodziny, od których zależałoby zaliczenie dziecka do członków rodziny. Analizując zagadnienie należy jedynie wspomnieć, że obecna żona wnioskującego i jej dziecko są cudzoziemcami, a stosownie do art.1 ust.2 wymienionej powyżej ustawy świadczenia rodzinne przysługują cudzoziemcom: a) do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczypospolitą Polską umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym, c) przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, zezwolenia na zamieszkanie w związku z okolicznością, o której mowa w art.53 ust.1 pkt 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, zgody na pobyt tolerowany lub w związku z uzyskaniem statusu uchodźcy, jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Świadczenia rodzinne przysługują osobom, o których mowa powyżej w ust.2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Jak wynika z treści odwołania skarżącego jego żona O. H. przebywa na terytorium Polski, uzyskała kartę stałego pobytu, zaś jej dziecko na stałe przebywa w U. u dziadków, natomiast u matki w Polsce tylko w okresie wakacji i ferii. Z dokumentów znajdujących się w aktach wynika, że żonie skarżącego udzielono zezwolenia na zamieszkanie w Polsce na czas oznaczony (kopia dowodu tożsamości O. H.), co koresponduje z treścią art. 53 ust.1 pkt 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. 2006 r., Nr 234, poz.1694). Z odpisu aktu urodzenia A. D. – córki żony skarżącego wynika, że jest obywatelką [...], urodziła się 28 kwietnia 1995 r., nie posiada zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce, zgodnie z przepisami art.53 i 54 ustawy o cudzoziemcach ani nie zamieszkuje w Polsce.
Nie byłoby zatem podstaw prawnych do uzyskania na to dziecko zasiłku rodzinnego. Jednakże w rozpoznawanej sprawie wnioskujący o przyznanie świadczeń nie wystąpił o przyznanie zasiłku rodzinnego na dziecko swej obecnej żony, lecz domagał się uwzględnienia tego dziecka jako członka rodziny dla potrzeb wyliczenia dochodu rodziny, a co do takiego zaliczenia ustawodawca nie przewidział wymogu zamieszkiwania z rodziną. W tej sytuacji organy orzekające w sprawie nie prawidłowo przyjęły, że dziecko cudzoziemca, które nie posiada zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce, ani tu nie zamieszkuje z zamiarem stałego pobytu, nie może być uznane za członka rodziny obywatela polskiego dla celów pomniejszenia dochodów rodziny w celu uzyskania świadczeń rodzinnych.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 ust.1lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002, Nr 153, poz.1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.