Uzasadnienie
Główny Geodeta Kraju postanowieniem z [...] lipca 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] maja 2020 r. nr [...] odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] lutego 2015 r. nr I[...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z [...] lipca 2014 r. nr [...] odmawiającą wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie geodezyjnym [...] gmina [...] polegającej na umieszczeniu na mapie ewidencyjnej działki nr [...] w miejsce działki nr [...].
Powyższe postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
A. T. pismem z 12 marca 2020 r. (data wpływu do organu) wystąpiła na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją Starosty [...] z [...] lipca 2014 r. podnosząc, że otrzymała 19 lutego 2020 r. w Urzędzie Gminy [...] nowe dokumenty dotyczące nr działki [...] o pow. [...] ha, tj.: 1) protokół z ustalenia posiadania gospodarstwa rolnego według stanu na dzień 4 listopada 1974 r., 2) Akt Własności Ziemi [...] z [...] kwietnia 1975 r., 3) wyrys do hipoteki wykonany na podstawie mapy i rejestru gruntów nr [...], 4) postanowienie Państwowego Biura Notarialnego w [...] z [...] maja 1980 r. zd nr [...], z których jej zdaniem wynikają nowe okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy. Do wniosku załączone zostały stosowne dokumenty. Strona wystąpiła jednocześnie z wnioskiem o włączenie do sprawy akt postępowania uwłaszczeniowego znajdujących się w zasobach geodezyjnych i w Urzędzie Gminy [...], zakończonego wydaniem przez Naczelnika Powiatu [...][...] kwietnia 1975 r. Aktu Własności Ziemi [...].
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego pismem z 8 maja 2020 r. wezwał pełnomocnika wnioskodawczyni - T. T. m.in. do wskazania konkretnego dnia, w którym dowiedziała się o nowych okolicznościach i dowodach stanowiących podstawę do wznowienia przedmiotowego postępowania.
W odpowiedzi na powyższe A. T., reprezentowana przez pełnomocnika, w piśmie z 13 maja 2020 r. wskazała, że nowe okoliczności to otrzymane dokumenty z Urzędu Gminy [...], które zostały przekazane jej przy piśmie z 12 lutego 2020 r. w odpowiedzi na jej wniosek z 28 stycznia 2020 r. w sprawie wydania kserokopii poświadczonych za zgodność z oryginałem aktu własności ziemi oraz protokołu stanu posiadania dla działki nr [...].
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, działając na podstawie art. 149 § 3 kpa postanowieniem z [...] maja 2020 r. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją z [...] lipca 2014 r. utrzymana w mocy decyzją z [...] lutego 2015 r. Organ uznał, że w sprawie nie został zachowany termin określony w art. 148 § 1 kpa. Jak podkreślono w uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołane we wniosku o wznowienie postępowania dokumenty, stanowiące w ocenie strony podstawę do wznowienia postępowania, były znane organom orzekającym w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] lutego 2015 r. Wiedzę o powyższych dokumentach dużo wcześniej niż wskazano we wniosku o wznowienie postępowania posiadała również strona. Wskazana we wniosku data, tj. 19 lutego 2020 r. nie jest zatem datą, w której strona dowiedziała się o nowych okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania.
A. T. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie.
Główny Geodeta Kraju rozpoznając sprawę stwierdził, że postanowienie organu pierwszej instancji jest zgodne z prawem. Organ przytoczył przepisy kpa dotyczące wznowienia postępowania i podkreślił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że dołączone przez stronę do wniosku o wznowienie postępowania dokumenty znajdowały się w aktach sprawy zakończonej decyzją Starosty [...] z [...] lipca 2014 r. utrzymaną w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] lutego 2015 r. i były znane organom obu instancji. Dokumenty te nie stanowią zatem dowodów nieznanych organowi, który wydał decyzję.
Organ drugiej instancji zaznaczył ponadto, że wnioskodawczyni mimo stosownego wezwania nie wskazała konkretnie kiedy dowiedziała się o nowych okolicznościach i dowodach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Zdaniem organu niewskazanie przez stronę konkretnej daty, sugeruje, że za datę tą strona uznaje datę otrzymania dokumentów, czyli podaną we wniosku o wznowienie postępowania datę 19 lutego 2020 r. Organ podkreślił, że przekazane przy wniosku o wznowienie postępowania dokumenty znane były stronie już w trakcie postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z [...] lipca 2014 r. Ze znajdującej się w aktach tej sprawy notatki służbowej z 22 maja 2014 r. wynika, że T. T., pełnomocnik A. T., zapoznała się 22 maja 2014 r. ze zgromadzonym materiałem dowodowym, przedkładając jednocześnie kserokopię postanowienia z [...] maja 1980 r. o urządzeniu zbioru dokumentów zd. nr [...] oraz kserokopię wyrysu działek sporządzoną do założenia tego zbioru.
Tym samym Główny Geodeta Kraju uznał, że podana przez stronę we wniosku o wznowienie postępowania data uzyskania dokumentów dołączonych do wniosku, tj. 19 lutego 2020 r., nie jest datą w której strona dowiedziała się o nowych okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Nie można zatem uznać, aby został zachowany jednomiesięczny termin, przewidziany w art. 148 kpa, do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest więc zgodne z prawem.
Odnosząc się do podnoszonego w zażaleniu zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia wniosku o włączenie do sprawy akt postępowania uwłaszczeniowego znajdujących się w zasobach geodezyjnych i w Urzędzie Gminy [...], zakończonego wydaniem przez Naczelnika Powiatu [...] [...] kwietnia 1975 r. Aktu Własności Ziemi [...] oraz przeprowadzenia tego dowodu przez organ, Główny Geodeta Kraju podkreślił, że w orzecznictwie przyjmuje się, że art. 145 § 1 pkt 5 kpa służy wznowieniu postępowania w sytuacji gdy nowy dowód istnieje i jest już w posiadaniu strony, a nie prowadzeniu postępowania mającego na celu zgromadzenie materiału dowodowego, który potwierdzić ma stawianą przez wnioskodawców tezę. Z tego powodu organ nie uwzględnił zarzutu i nie przeprowadził żądanego przez stronę dowodu.
A. T. wniosła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:
- 1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz uznanie istotnych dla sprawy okoliczności w oparciu o część zebranego materiału dowodowego; w szczególności dotyczy to nieprzeprowadzenia wnioskowanego dowodu o włączenie do sprawy akt postępowania uwłaszczeniowego znajdujących się w zasobach geodezyjnych i w Urzędzie Gminy [...], zakończonego wydaniem przez Naczelnika Powiatu [...] [...] kwietnia 1975 r. Aktu Własności Ziemi, na skutek czego organ bezzasadnie przyjął, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] lipca 2014 r.
- 2. art. 145 § 1 pkt 5 kpa wskutek niewznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] lipca 2014 r., w sytuacji, gdy strona wskazała nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody, z których wynika, że w ewidencji gruntów działka nr [...] była położona w innym jeszcze miejscu niż te, które było rozpatrywane i oceniane w dotychczasowym postępowaniu.
W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Główny Geodeta Kraju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wydane w sprawie postanowienia organów obu instancji nie naruszają prawa.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, w sytuacji gdy zaistnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 kpa, art. 145a § 1 kpa lub art. 145b § 1 kpa. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 kpa ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. W związku z czym w orzecznictwie podkreśla się, że przepisy dotyczące wznowienia postępowania wymagają rygorystycznego i ścisłego ich stosowania.
Zgodnie z art. 147 kpa wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony.
Podkreślić należy, że wniesienie przez stronę podania o wznowienie postępowania nie wszczyna postępowania wznowieniowego. Stosowny wniosek uruchamia postępowanie wstępne, którego celem jest ustalenie przez organ czy nie zachodzą przedmiotowe lub podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został wymóg terminowości podania. Właściwy organ zobligowany jest zatem do zbadania czy wniosek o wznowienie jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie określonych ww. przepisach oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów określonych w art. 148 kpa, a także czy pochodzi od strony. Zaznaczyć trzeba, że oprócz ustalenia czy nie zachodzi z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych niedopuszczalność wznowienia, we wstępnej fazie rozpatrywania wniosku, organ administracji ma prawo i obowiązek badać tylko kwestię zachowania jednomiesięcznego terminu. Nie wolno mu natomiast oceniać, czy przyczyny wznowienia wskazane przez stronę faktycznie wystąpiły. Kwestię tę organ administracji powinien rozważyć dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 kpa).
Zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 kpa).
Jak wskazano wyżej organ administracji zobowiązany jest z urzędu zbadać zachowanie terminu określonego w powołanym art. 148 kpa. Uchybienie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania jest zaś podstawą do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Przy czym podkreślić należy, że ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania. Strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, w sposób pozwalający organowi zweryfikować i ustalić, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Organ ma natomiast obowiązek dokonania weryfikacji twierdzeń strony i przedstawianych przez nią dowodów oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie dokonania oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.
Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że A. T. wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] lipca 2014 r. utrzymaną w mocy decyzją z [...] lutego 2015 r. pismem z 12 marca 2020 r. (data wpływu do organu). Jako przesłankę wznowienia wnioskodawczyni wskazała art. 145 § 1 pkt 5 kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jako nowe dowody w sprawie skarżąca powołała m.in. takie dokumenty jak protokół z ustalenia posiadania gospodarstwa rolnego według stanu na dzień 4 listopada 1974 r., Akt Własności Ziemi z [...] kwietnia 1975 r., wyrys do hipoteki wykonany na podstawie mapy i rejestru gruntów nr [...], postanowienie Państwowego Biura Notarialnego w [...] z [...] maja 1980 r. zd nr [...].
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że powołany art. 145 § 1 pkt 5 kpa może mieć zastosowanie, gdy spełnione zostaną łącznie następujące warunki – nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, są one istotne, zostały ujawnione po wydaniu decyzji i nie były znane organowi, który wydał decyzję.
Skoro skarżąca we wniosku o wznowienie postępowania powołała się na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, wskazując określone dokumenty, które – w jej ocenie - nie były znane organowi w dacie wydawania decyzji, stanowiące podstawę do wznowienia postępowania, to organ zobowiązany był ustalić w jakiej dacie wnioskodawczyni powzięła wiadomość o tej przesłance, a tym samym czy został zachowany termin do złożenia wniosku.
Jak wynika z analizy akt sprawy występując o wznowienie postępowania skarżąca wskazała, że wniosek został złożony w związku z otrzymaniem 19 lutego 2020 r. z Urzędu Gminy [...] opisanych wyżej dokumentów dotyczących działki nr [...]. W piśmie z 13 maja 2020 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu do wskazania konkretnego dnia kiedy strona dowiedziała się o okolicznościach i dowodach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, skarżąca ponownie przywołała otrzymaną 19 lutego 2020 r. z Urzędu Gminy [...] odpowiedź na jej wniosek z 28 stycznia 2020 r. dotyczący wydania kserokopii dokumentów, nie wskazując żadnej innej daty. Nie ulega jednak wątpliwości, że powołane we wniosku dokumenty znane były stronie już w trakcie postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z [...] lipca 2014 r. Przedmiotowe dokumenty znajdowały się w aktach sprawy nr [...]. Fakt posiadania przez stronę wiedzy o wskazanych dokumentach potwierdza m.in. treść notatki służbowej z 22 maja 2014 r., z której wynika, że T. T. - pełnomocnik A. T., zapoznała się w tym dniu ze zgromadzonym materiałem dowodowym, załączając jednocześnie kserokopię postanowienia z [...] maja 1980 r. o urządzeniu zbioru dokumentów zd. nr [...] oraz kserokopię wyrysu działek sporządzoną do założenia tego zbioru.
Okoliczność powyższą potwierdza również notatka służbowa z 26 maja 2014 r., z której wynika, że pełnomocnik skarżącej po raz drugi zapoznała z aktami sprawy. Przedmiotowe dokumenty istniały zatem w dniu wydania decyzji ostatecznej objętej wnioskiem o wznowienie i znane były zarówno stronie jak i organowi wydającemu decyzję.
Zdaniem Sądu słusznie zatem organy orzekające stwierdziły, że podana przez skarżącą we wniosku o wznowienie postępowania data uzyskania dokumentów dołączonych do wniosku, tj. 19 lutego 2020 r., nie jest datą, w której strona dowiedziała się o nowych dowodach i okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Jak wskazano wiedzę o tych dokumentach skarżąca uzyskała najpóźniej w dniu zapoznania się z aktami sprawy, co miało miejsce 24 i 26 maja 2014 r. Prawidłowo zatem organy orzekające uznały, że wniosek o wznowienie postępowania datowany na dzień 12 marca 2020 r. złożony został z przekroczeniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa, tj. po upływie miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Istotne też jest, że skoro dokumenty stanowiące podstawę wniosku znajdowały się w aktach sprawy nr [...] zakończonej decyzją z [...] lipca 2014 r. to nie można przyjąć, że były to nowe dowody, nieznane organowi, który wydał decyzję.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że organy orzekające słusznie uznały, że w sprawie zaistniały formalne i przedmiotowe przesłanki uzasadniające wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania. Odmawiając wznowienia postępowania organy obu instancji nie naruszyły zatem prawa. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się przy tym naruszenia powołanych w skardze przepisów kpa. Zdaniem Sądu postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami określonymi w kodeksie. Prawidłowo też organ uznał, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o włączenie do sprawy akt postępowania uwłaszczeniowego i przeprowadzenia żądanego przez stronę dowodu. Oczywiste jest, że dowód musi istnieć w dacie wydania decyzji, aby mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Dowód, którego przeprowadzenia lub pozyskania strona dopiero się domaga, nie sposób uznać za dowód istniejący w dacie wydania decyzji.
W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że wniesiona skarga jest bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 tej ustawy.