Uzasadnienie
rSygn. akt I SA/Wa 2078/05
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. G., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2005 r. nr [...] odmawiającą przyznania T. G. zasiłku celowego zwrotnego w wysokości [...] zł w miesiącu wrześniu 2000 r. – zwrotowi podlegałoby 10 % zasiłku - na zakup obuwia jesiennego i domowego w wysokości [...] zł, zakup części podręczników szkolnych w wysokości [...] zł i zakup biletu kwartalnego dla syna wnioskodawczyni w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że T. G. pozostaje pod opieką Ośrodka Pomocy Społecznej ze względu na złą sytuację materialną wywołaną brakiem pracy i długotrwałą chorobą, udzielana jej była pomoc w formie m.in. zasiłków celowych oraz obiadów dla niej i dla syna.
Po rozpatrzeniu kolejnego wniosku T. G., decyzją z dnia [...] września 2005 r. Prezydent [...] przyznał wnioskodawczyni zasiłek opisany w osnowie zaskarżonej decyzji, w uzasadnieniu twierdząc, że dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe umożliwiające przyznanie pomocy bezzwrotnej. Wysokość przyznanej pomocy uzasadniona jest środkami, którymi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej. Organ pierwszej instancji podał, że w sierpniu 2005 r. Ośrodek wydał na zasiłki celowe kwotę 316142 zł, z której skorzystało 1113 podmiotów, a zatem średnia wysokość zasiłku celowego wynosiła 284 zł. Zdaniem organu pierwszej instancji, gdy środki są ograniczone a potrzebujących jest wielu, konieczne jest dokonanie ich podziału na największą ilość potrzebujących. Wnioskodawczyni dysponuje własnym dochodem, w sierpniu otrzymała jednorazowy dodatek pieniężny [...] zł oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez syna L. w wysokości [...] zł. Z tytułu innych decyzji łączna pomoc dla T. G. we wrześniu 2005 r. przekroczy [...] zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że zasiłek celowy zwrotny przyznawany w ramach uznania administracyjnego, nie jest świadczeniem obowiązkowym z pomocy społecznej. Zasiłek celowy może być przyznany, ponieważ jest świadczeniem fakultatywnym, a nie "przysługuje" tak jak zasiłek okresowy. Jednakże, swoboda działania organu nie zwalnia go z obowiązku starannego działania i przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami kpa. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji oceniając możliwość przyznania pomocy musi również dokonać oceny, czy na przyznanie pomocy finansowej pozwalają możliwości finansowe gminy, z uwagi na konieczność zaspokojenia potrzeb innych osób.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało również, że organ pierwszej instancji nie naruszył granic uznania administracyjnego. Wnioskodawczyni jest pod stała opieką Ośrodka Pomocy Społecznej, który w miarę swoich możliwości finansowych udziela T. G. wsparcia w znacznej wysokości; w ciągu pierwszych siedmiu miesięcy 2005 r. wysokość tej pomocy przekroczyła [...] zł, a w sierpniu 2005 r. wnioskodawczyni otrzymała specjalny zasiłek celowy w wysokości [...] zł na wykup leków. Ponadto, organ stwierdził, że Ośrodek Pomocy Społecznej uwzględnił również potrzeby innych osób znajdujących się pod opieką Ośrodka.
W dniu [...] października 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w której skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację finansową, w szczególności pod opieką jakich lekarzy specjalistów stale przebywa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest przyznanie T. G. zasiłku celowego zwrotnego w miesiącu wrześniu 2005 r. w kwocie [...] zł – zwrotowi podlegałoby 10 % zasiłku - na zakup obuwia jesiennego i domowego w wysokości [...] zł, zakup części podręczników szkolnych w wysokości [...] zł i zakup biletu kwartalnego dla syna wnioskodawczyni w wysokości [...] zł.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, która ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, rodzaj, forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł.
Zgodnie z art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, lub zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.
Użyty w tym przepisie zwrot "może być przyznany" wskazuje, że decyzja organu pomocy społecznej przyznająca zasiłek podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję odnośnie jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił, z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącej, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącej zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa.
Jak zasadnie podkreślił organ drugiej instancji, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Oznacza to udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, ale nie obowiązek zaspokajania wszystkich potrzeb.
Kontrola decyzji uznaniowej dokonywanej przez sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania, i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych.
Organy orzekające w sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego.
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że organ pierwszej instrancji nie naruszył granic uznania administracyjnego. Skarżącej nie odmówiono przyznania świadczenia, lecz przyznano je w wysokości, która skarżącej nie usatysfakcjonowała, a oprócz tego, w ciągu pierwszych siedmiu miesięcy 2005 r. skarżąca otrzymała z Ośrodka Pomocy Społecznej w ramach pomocy – kwotę ponad [...] zł, skarżąca jest pod stałą opieką Ośrodka.
W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, granic uznania administracyjnego nie przekroczono, a o odmowie przyznania zasiłku celowego zadecydowały możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej.
W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego zwrotnego, i oceny tej dokonały prawidłowo. Motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji wyczerpująco wyjaśnione, co oznacza, że decyzjom tym nie można postawić zarzutu naruszenia prawa ani przekroczenia granic uznania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.