Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 3 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2087/12

Uzasadnienie

1. I. Stan faktyczny
2. 1. Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku F.P., odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r., nr [...] odmawiającą F. P. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez T. W. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości C., powiat [...], województwo [...]. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] uchylił w/w postanowienie i umorzył postępowanie organu I instancji w zakresie rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania.
3. 2. W dniu 12 maja 2012 r. F. P. złożyła do Ministra Skarbu Państwa wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W w/w piśmie strona dowodziła, iż nie była w stanie dotrzymać terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, ponieważ oczekiwała na wynik sprawy toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, co według strony wstrzymywało bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
4. 3. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa odmówił F. P. przywrócenia terminu do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r. W szczególności organ stwierdził, że wniosek z dnia 12 maja 2012 r. o przywrócenie terminu do wznowienia postępowania został przez skarżącą złożony z naruszeniem wymogu zawartego w art. 58 § 2 Kpa, co tym samym uniemożliwiło jego uwzględnienie.
5. 4. F. P. złożyła do Ministra Skarbu Państwa wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
6. 5. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] sierpnia 2012 r. W uzasadnieniu stwierdził, że w świetle art. 58 § 2 Kpa brak jest podstaw do przywrócenia terminu. Z akt sprawy wynika bowiem, że 13 grudnia 2010 r. C. P. – mąż skarżącej – odebrał decyzję Ministra Skarbu Państwa o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r. o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania skarżąca złożyła 12 maja 2012 r. Jako okoliczność uzasadniającą wniosek o przywrócenie terminu strona podała, iż nie była w stanie dotrzymać terminu do złożenia stosownego wniosku o wznowienie postępowania, ponieważ oczekiwała na wynik sprawy toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, co według strony, wstrzymywało bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Z adnotacji urzędowej umieszczonej na wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 280/11 wynika, iż w/w wyrok uprawomocnił się w dniu 8 października 2011 r. Zatem, zgodnie z art. 58 § 2 Kpa, 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania minął ostatecznie w dniu 15 października 2011 r. Przedmiotowy wniosek został natomiast przez skarżącą złożony dopiero pismem z dnia 12 maja 2012 r.
7. 7. Na powyższe postanowienie F. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie art. 7, art. 8 oraz art. 9 Kpa, a w konsekwencji naruszenie art. 21 ust. 1 i 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżąca stwierdziła, że w przedmiotowej sprawie organ przerzucił na stronę nie znającą się na procedurach, cały ciężar odpowiedzialności za dotychczasowe wadliwe działania i zaniechania, wykorzystując słabszą wobec organu pozycję strony, nie posiadającej środków na zatrudnienie adwokata. Organ poprzez zaniechanie pouczenia strony i udzielenia jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, doprowadził do poniesienia szkody z powodu nieznajomości prawa. Strona zarzuciła ponadto zaniechanie poinformowania o konsekwencji niezłożenia wniosku o wznowienie postępowania w trakcie trwania postępowania sądowego przed WSA, co doprowadziło do niezachowania przez stronę terminu.
8. 8. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie.
9. II. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

1. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując w tym zakresie zaskarżone postanowienie, uznać należy, że skarga jest oczywiście bezzasadna.

2. Zgodnie z art. 58 Kpa, w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W świetle poglądów prezentowanych zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku, wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji o braku winy można mówi tylko w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (tak m.in. B. Adamiak w Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2008, art. 58 Nb 4, wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r. sygn. akt I SA/Ka 1718/96). Absolutnie z taką przeszkodą nie może być utożsamiane oczekiwanie na uprawomocnienie się wyroku sądu. Powstaje zatem pytanie, czy w okresie od dnia 13 grudnia 2010 r. istniała jakakolwiek obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca skarżącej wystąpienie o wznowienie postępowania. Zdaniem Sądu, takiej przeszkody, nie mówiąc już o uprawdopodobnieniu braku winy, strona w ogóle nie wykazała. Przy tym w przedmiotowej sprawie istotą zagadnienia jest ustalenie, dlaczego skarżąca złożyła wniosek z naruszeniem terminu określonego w art. 148 Kpa.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej wskazać należy, że w okresie od dnia [...] grudnia 2010 r., kiedy to wydana została ostateczna decyzja Ministra Skarbu Państwa w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty, nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne. Tym samym organy nie naruszyły jakiegokolwiek przepisu, nie informując strony o możliwości wystąpienia o wznowienie postępowania.

3. Reasumując, zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie nie było jakichkolwiek podstaw do przywrócenia terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania. Dodatkowo należy zasygnalizować, że przywrócenie terminu i tak byłoby niedopuszczalne, ponieważ w ogóle niemożliwe jest wznowienie postępowania zakończonego powołaną decyzją Wojewody [...], z uwagi na treść art. 145 § 1 Kpa, który dopuszcza jedynie wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W przedmiotowej sprawie ostateczną decyzją w przedmiocie odmowy przyznania prawa do rekompensaty jest decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...]

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie wynagrodzenia adwokata za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu, orzeczono w oparciu o art. 250 P.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).