Uzasadnienie
Pismem z dnia 31 października 2017 r. M. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 358/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip [...] dz. [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organ nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W skardze skarżąca wniosła o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny z tytułu niewykonania ww. wyroku, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Z akt sprawy wynika, że akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 3 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 358/15, wpłynęły do Prezydenta [...] w dniu 30 września 2015 r. Termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny upłynął w dniu 30 listopada 2015 r. Z akt sprawy wynika również, że w sprawie zostały już wydane dwa wyroki w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] przytoczonego wyżej wyroku z dnia 3 lipca 2015 r. Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 424/16, Sąd wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 241/17, Sąd wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 zł i stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z akt sprawy wynika również, że pismem z dnia 27 września 2017 r. skarżąca ponownie wezwała Prezydenta [...] do wykonania wyroku z dnia 3 lipca 2015 r,. sygn. akt I SAB/Wa 358/15.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy [...], a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stał się własnością Skarbu Państwa.
Organ przyznał, że prowadzone jest – z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli - postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), dalej jako: "ugn"., w myśl którego, jedną z przesłanek badanych w postępowaniu odszkodowawczym w sprawie przedmiotowej nieruchomości jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką.
Organ podał, że istotnym w sprawie jest fakt, iż opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu [...]. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. W opinii organu, o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, że wniosek skarżącej jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie.
Na rozprawie w dniu 28 lutego 2018 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę rozszerzając ją o przyznanie sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącej uzasadniając, że pierwotny wniosek został złożony już w 1995 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 P.p.s.a sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku z dnia 3 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 358/15, po wyroku wydanym w dniu 27 kwietnia 2017 r. w przedmiocie niewykonania wyroku, skarżąca po raz kolejny pismem z dnia 27 września 2017 r. wezwała Prezydenta [...] do jego wykonania. Tym samym procesowy warunek wniesienia skargi został spełniony.
Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Odpis prawomocnego wyroku z dnia 3 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 358/15, zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o odszkodowania w terminie dwóch miesięcy wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczony został organowi w dniu 30 września 2015 r. Termin załatwienia sprawy upłynął bezskutecznie w dniu 30 listopada 2015 r. Z powodu niewykonania powyższego wyroku wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2016 r., i z dnia 27 kwietnia 2017 r. wymierzano już Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości odpowiednio 1000 zł i 3000 zł. Pomimo wydania wyroków wymierzających grzywnę do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie rozstrzygnął przedmiotowego wniosku o odszkodowanie.
Zatem, skoro Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem z dnia 3 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 358/15, nie załatwił sprawy to wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych, czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej i to mimo, że z tego tytułu organ był już – jak w rozpoznawanej sprawie - ukarany przez Sąd grzywną. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej.
Mając na względzie zasadność skargi, jak również okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 3 lipca 2015 r. (ponad dwadzieścia siedem miesięcy), Sąd uznał, że dla realizacji represyjno-dyscyplinującej funkcji, jak i w celu zmobilizowania organu do niezwłocznego załatwienia sprawy, adekwatna będzie grzywna w wysokości 6000 zł, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. Wymierzając grzywnę w takiej wysokość Sąd wziął pod uwagę również to, że pomimo wymierzenia organowi grzywny dwoma prawomocnymi wyrokami Prezydent [...] w wysokości odpowiednio 1000 zł i 3000 zł, nadal nie wydał decyzji odszkodowawczej.
W ocenie Sądu, bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 358/15, ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stwierdzeniem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz analiza akt sprawy wskazująca na brak jakichkolwiek czynności organu mających na celu zakończenie postępowania po otrzymaniu prawomocnego wyroku z dnia 3 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 358/15. Nie sposób nie zauważyć, że organu nie zmobilizowały do działania ani wezwania skarżącej do wykonania prawomocnego wyroku z dnia 3 lipca 2015 r., ani nakładane na niego grzywny dwoma kolejnymi wyrokami tut. Sądu.
Mając na względzie okoliczności niniejszej sprawy oraz fakt, że przedmiotem postępowania jest wniosek o odszkodowanie z 1995 r. Sąd uznał, że zasadny jest wniosek skarżącej o przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej, co skutkowało przyznaniem jej sumy pieniężnej w wysokości 3000 zł. Kwota ta stanowi formę rekompensaty dla skarżącej za zwłokę w załatwieniu sprawy.
Z powyższych względów w pkt 1, 2 i 3 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 i art. 154 § 7 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) (200 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego).