Uzasadnienie
Minister Infrastruktury, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] sierpnia 2007 r., znak [...] zawieszające z urzędu postępowanie odwoławcze w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w O. przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], do czasu zakończenia toczącego się przed Sądem Rejonowym w O. postępowania w sprawie uzgodnienia treści księgi wieczystej KW nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli I.R., A.Ł., M.R., K.T., E.R. oraz H.R. podnosząc, że Minister Infrastruktury nie zbadał aktualnego stanu faktycznego i nie uwzględnił faktu przesłania przez nich postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 21 września 2007 r., sygn. akt [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie uzgodnienia treści księgi wieczystej KW nr [...]. Skarżący zarzucili ponadto, że organ pierwszej instancji prowadzący postępowanie w sprawie z wniosku o zwrot nieruchomości nie przestrzegał art. 6 - 9 kpa. W tej sytuacji wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję (postanowienie) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji (postanowienia). Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W ocenie Sądu skarga, choć nie z powodów podniesionych przez skarżących, jest uzasadniona, bowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Na wstępie podkreślić należy, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażona w art. 10 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z powołanej zasady wynika między innymi obowiązek organu ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu stanowi zaś przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa i uzasadnia uchylenie przez sąd administracyjny rozstrzygnięcia dotkniętego taką wadą.
Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że zaskarżone postanowienie z dnia [...] grudnia 2007 r. skierowane zostało między innymi do J.R.. Tymczasem w toku postępowania sądowego nadesłany został przez Urząd Stanu Cywilnego w O. odpis skrócony aktu zgonu, z którego wynika, że J.R. zmarła w dniu 3 grudnia 2007 r. Okoliczność śmierci wskazanej strony postępowania administracyjnego nie była co prawda znana organowi administracji publicznej w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia, została ona podniesiona przez jedną ze skarżących – E. R. w załączonym do skargi piśmie z dnia 14 stycznia 2008 r. Nie zmienia to jednak faktu, że rozstrzygnięcie organu drugiej instancji skierowane zostało do osoby nieżyjącej. Okoliczność ta ma istotne znaczenie, gdyż koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną.
Zdolność prawną należy oceniać według przepisów prawa cywilnego. Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Jeżeli zaś w trakcie postępowania administracyjnego strona utraciła zdolność prawną (zmarła), organ administracji publicznej zobowiązany jest podjąć stosowne czynności procesowe mające na celu ustalenie kręgu osób, które należy wezwać do udziału w sprawie, jako następców prawnych zmarłej strony.
W rozpoznawanej sprawie – w ocenie Sądu - uczestnikami postępowania i adresatami zaskarżonego postanowienia powinni być następcy prawni zmarłej J.R.. Rozpatrując zatem ponownie sprawę organ drugiej instancji prawidłowo ustali krąg stron postępowania, do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia.
Mając zaś na uwadze, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał tego postanowienia merytorycznie pod względem jego zgodności z prawem.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.