Uzasadnienie
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] grudnia Wojewoda [...], po rozpoznaniu zażalenia J. K. i Z. K., utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] września 2005 r. zawieszające postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., pochodzącą z "[...]", ozn. jako "[...]" do czasu dostarczenia przez wnioskodawcę prawomocnego wyroku sądu ustalającego właściciela przedmiotowej nieruchomości w dacie 20 listopada 1945 r.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Prezydent W. uznał, że udowodnienie prawa własności przedmiotowej nieruchomości na dzień 20 listopada 1945 r., tj. na dzień przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), leży po stronie osób żądających ustalenia odszkodowania. Równocześnie organ zobowiązał wnioskodawców, zgodnie z art. 100 § 1 kpa, do wystąpienia do sądu w terminie do dnia 30 listopada 2005 r. o ustalenie właściciela przedmiotowej nieruchomości na dzień 20 listopada 1945 r. twierdząc, że jedynie wnioskodawcy mogą wystąpić do sądu o ustalenie stanu własności nieruchomości. Ustalenie to jest niezbędne dla wyjaśnienia, czy wnioskodawcy posiadają legitymację procesową do występowania w postępowaniu w charakterze strony.
W zażaleniu od postanowienia Prezydenta W. zakwestionowano zasadność zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie i podniesiono, że w dacie nabycia nieruchomości były przygotowane tabele likwidacyjne będące podstawą do założenia księgi wieczystej. W przypadku braku księgi wieczystej dla nieruchomości, która została sprzedana, sąd zakładał zbiór dokumentów. Brak zbioru dokumentów jest dowodem na to, że nieruchomość nie została sprzedana, wobec tego brak jest podstaw do ustalenia na drodze sądowej właścicieli nieruchomości.
Wojewoda [...], w wyniku rozpatrzenia zażalenia i zbadania akt sprawy, stwierdził, że nieruchomość położona w W., pochodząca z "[...]", ozn. jako "[...]" została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Aktem notarialnym Rep. Nr [...] z dnia 17 września 1928 r. L. K. nabył od K. K. część nieruchomości oznaczonej jako "[...]", pochodzącą z "[...]", o powierzchni [...] m2.
Z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za tę nieruchomość wystąpili następcy prawni L. K.: J. K. i Z. K. Z zaświadczenia Sądu Rejonowego w W. Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 14 lipca 2005 r. L. dz. [...] wynika, że w archiwum ksiąg dawnych brak jest księgi hipotecznej pod nazwą "[...]", wobec powyższego zaświadczenie o treści księgi nie może być wydane.
W związku z tym Wojewoda [...] uznał, że zachodzi konieczność ustalenia stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości przez sąd powszechny. Do czasu, więc dostarczenia przez wnioskodawców oryginału wyroku sądu ustalającego stan własności przedmiotowej nieruchomości w dniu 20 listopada 1945 r., żądanie odszkodowania za tę nieruchomość nie może być rozpatrzone.
W tej sytuacji organ drugiej instancji przyjął, że zawieszenie postępowania w rozpoznawanej sprawie – w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa – należy uznać za uzasadnione.
Skargę na to postanowienie wnieśli w terminie J. K. i Z. K. W skardze podniesiono, że z dołączonego do wniosku o odszkodowanie sprawozdania geodety wynika, że w Sądzie Rejonowym w W. w Wydziale Ksiąg Wieczystych znajduje się zbiór dokumentów nr [...], w którym, w przypadku sprzedaży nieruchomości przed 1945 r., zaewidencjonowana byłaby sprzedaż nieruchomości.
W zbiorze dokumentów nr [...] istnieje zaświadczenie hipoteczne z 1943 r. potwierdzające, że właścicielem nieruchomości jest L. K., który w dacie wydania tego zaświadczenia już nie żył. Postępowanie spadkowe po właścicielu nieruchomości zostało przeprowadzone w 1948 r., a więc trudno uznać, że przed 1945 r. istniała możliwość sprzedaży nieruchomości. W skardze zauważono, że po 1945 r., tj. po wejściu w życie dekretu, właściciele nieruchomości nie mogli założyć księgi wieczystej, a zbiór dokumentów był do niedawna podstawą do wydawania zaświadczeń potwierdzających własność nieruchomości. Organy orzekające w sprawie nie zażądały wydania zaświadczenia ze zbioru dokumentów nr [...] wydanego w 1943 r. Podniesiono dodatkowo, że wątpliwości co do własności przedmiotowej nieruchomości nie miał Urząd Skarbowy, który w 1948 r. określił wysokość podatku spadkowego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Należy podkreślić, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania administracyjnego, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).
Przedmiotem rozpoznania przez Wojewodę [...] było zażalenie J. K. i Z. K. na postanowienie Prezydenta W. zawieszające postępowanie w sprawie o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., pochodzącą z "[...]", ozn. jako "[...]".
Podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania określa art. 97 § 1 pkt 4 kpa, który stanowi, że organ administracji "zawiesza postępowanie". Oznacza to, iż w razie wystąpienia jednej ze wskazanych podstaw organ obowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie.
Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] września 2005 r. zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, tj. z powodu konieczności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny poprzez ustalenie właściciela przedmiotowej nieruchomości na dzień 20 listopada 1945 r., co zdaniem organu, jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy o wypłatę odszkodowania.
Tymczasem z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy w sposób bezsporny wynika, kto był właścicielem nieruchomości położonej w W. pochodzącej z "[...]", ozn. jako "[...]".
Akt notarialny Rep. nr [...] z dnia 17 września 1928 r. jest dowodem na to, że K. K. sprzedał L. K. z posiadanej przez siebie części osady włościańskiej uregulowanej w księdze wieczystej "[...]" działkę gruntu o powierzchni [...] m2. Zgodnie z postanowieniem Sądu Grodzkiego w B. z dnia [...] października 1948 r. spadek po zmarłym w dniu 8 sierpnia 1941 r. w M. L. K. nabyła jego żona A. K. oraz synowie J. K. i Z. K. Ze sporządzonego w dniu 10 marca 1948 r. zeznania do podatku od nieodpłatnego nabycia praw majątkowych pozostałych po L. K. wynika, że niezabudowana działka gruntu o powierzchni [...] metrów kwadratowych, z nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej "[...]" stanowiła prawo majątkowe, należące do spadku według stanu prawa w dniu jego nabycia, tj. w dniu otwarcia spadku. W aktach sprawy znajdują się także dokumenty dotyczące wymiaru podatku co do poszczególnych osób, którym przypadł spadek, a także nakaz płatniczy z 1948 r. na podatek spadkowy od spadku po zmarłym, z którego wynika, że w wartości ogólnej majątku spadkowego uwzględniona została przedmiotowa działka.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2000 r. Sąd Rejonowy w B., Wydział [...] Cywilny stwierdził nabycie spadku po A. K. przez J. K. i Z. K. Zatem, ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że w dniu 20 listopada 1945 r. własność działki gruntu o powierzchni [...] m2 pochodzącej z "[...]", ozn. jako "[...]" przysługiwała spadkobiercom L. K. Należy zauważyć, że organy orzekające w sprawie nie wzięły pod uwagę okoliczności, że przed dniem 1 stycznia 1947 r. nie było obowiązku urządzania ksiąg wieczystych dla nieruchomości, dlatego też wyłącznym dowodem nabycia wówczas nieruchomości może być akt notarialny.
Ze względu na to, że w niniejszej sprawie zagadnienie wstępne nie istnieje, a wszystko co niezbędne do rozpatrzenia sprawy przez organ administracji i wydania orzeczenia wynika z akt sprawy, organ nie miał podstaw do zawieszenia postępowania. Dlatego też Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji naruszyły przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1279 ze zm.) orzekł jak w sentencji.