Uzasadnienie
Pismem z dnia 12 grudnia 2017 r. A. P., A. P. i J. P. (dalej jako: skarżący), reprezentowani przez radcę prawnego D. G., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m. [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2015 r., Sygn. akt I SAB/Wa 442/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta m. [...] (dalej jako: organ/Prezydent) do rozpatrzenia wniosku z dnia 13 czerwca 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...][...],[...],[...],[...] i [...] oraz ulicy [...][...],[...],[...],[...] i [...], ozn. hip. nr [...][...], działki nr [...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Skarżący wskazali, że niniejsza skarga stanowi kolejną skargę na niewykonanie wyroku przez organ i Wojewódzki |Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 222/17 wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 2000 zł. Jednak pomimo upływu terminu wyznaczonego przez Sąd, wymierzenia organowi grzywny i ponownego wezwania organu do wykonania przedmiotowego wyroku Sądu skarżący nadal nie otrzymali rozstrzygnięcia w sprawie. Dodatkowo skarżący wskazali, iż Prezydent od kilku już lat dysponuje kompletną dokumentacją pozwalającą na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie.
Wobec powyższego skarżący wnieśli o: 1) wymierzenie Prezydentowi grzywny w maksymalnej wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów;
- 2) przyznanie każdemu ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie 5.000 zł w oparciu o art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302 ze zm., dalej powoływana jako ppsa);
- 3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Prezydent opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, że z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy a także z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 154 § 1 ppsa w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 ppsa).
Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 ppsa).
Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi z dnia 12 grudnia 2017 r. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 442/15, skarżący pismem z dnia 15 listopada 2017 r. wezwali Prezydenta do jego wykonania. Procesowy wymóg wniesienia skargi został zatem spełniony. Terminy do wniesienia skargi ustalone w art. 53 ppsa nie mają zastosowania do skargi wnoszonej na podstawie art. 154 § 1 ppsa, a w konsekwencji dopuszczalność jej wniesienia nie jest uwarunkowana upływem określonego czasu od dnia doręczenia organowi wezwania do wykonania wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2721/12, Lex nr 1248469).
Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111).
Dokonując oceny okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że do dnia wydania niniejszego wyroku Prezydent nie rozpoznał opisanego na wstępie wniosku o ustalenie odszkodowania. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie organowi grzywny Sąd uznał za uzasadniony. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w wysokości 3000 zł, której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd (termin ten upłynął w dniu 9 lutego 2016 r.). Przy czym wymierzając grzywnę w takiej kwocie Sąd wziął pod uwagę ponad trzyletni okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 4 września 2015 r., jak również to, że mimo wymierzenia organowi grzywny prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 11 maja 2017 r. Prezydent wciąż nie wydał decyzji odszkodowawczej.
Jednocześnie Sąd podkreśla, że niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 kpa oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 kpa. Natomiast wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych.
Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 ppsa Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia prawa. Przy dokonywaniu tej oceny Sąd wziął bowiem pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz fakt, że od dnia 31 sierpnia 2017 r., tj. od dnia wpływu do organu odpisu prawomocnego wyroku z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 222/17, Prezydent nie czynił działań mających odzwierciedlenie w aktach sprawy a zmierzających do rozpoznania wniosku odszkodowawczego.
Zdaniem Sądu brak jest obecnie wystraczająco usprawiedliwionych podstaw uzasadniających przyznanie na rzecz skarżących od organu tytułem zadośćuczynienia za zaistniałe opóźnienie ustalonej na podstawie art. 154 § 7 ppsa sumy pieniężnej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również treść skargi nie pozwalają bowiem na przyjęcie, by skarżący na skutek niewykonania powołanego wyroku z dnia 4 września 2015 r., a wobec czego nierozpoznania przez organ wskazanego wniosku odszkodowawczego w terminie zakreślonym w tym wyroku doznali uciążliwości wymagającej zadośćuczynienia poprzez przyznanie im sumy pieniężnej.
Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 zd. drugie ppsa, w pkt 3 - na podstawie art. 151 w zw. z art. 154 § 7 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).