Uzasadnienie
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosków G. S. oraz W. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości za odszkodowaniem.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w K. decyzją z dnia [...] września 1965 r. nr [...] orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa za odszkodowaniem nieruchomości położonej w G. pow. M. o powierzchni [...] m2, pgr. [...] niehipotekowane, stanowiącej własność spadkobierców W. C. G. S. wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. Następstwo prawne po byłym właścicielu zostało wykazane postanowieniem Sądu Rejonowego W. z dnia [...] lutego 1997 r. sygn. akt [...], postanowieniem Sądu Powiatowego w O. z dnia [...] maja 1970 r. sygn. akt [...], postanowieniem Sądu Rejonowego W. z dnia [...] listopada 1996 r. sygn. akt [...] oraz postanowieniem Sądu Rejonowego W. z dnia [...] kwietnia 2006 r. sygn. akt [...].
W uzasadnieniu wniosku zarzucono, iż organ wywłaszczający nie podał w treści decyzji przepisów, które stanowiły podstawę jej wydania.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2010, nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. G. S. i W. Z. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2010 r. zarzucając niedostateczne wyjaśnienie okoliczności stanowiących podstawę orzeczenia oraz wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego na wniosek organu nieuprawnionego.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Nieruchomość, stosownie do treści art. 3 ust 3 cytowanej ustawy, została wywłaszczona na potrzeby Kółka Rolniczego w G. w celu budowy szopy i garaży, zatem zaistniały przesłanki interesu społecznego uzasadniające wywłaszczenie. Organ wskazał, że wniosek z dnia 9 września 1964 r. o wywłaszczenie nieruchomości wniosła Powiatowa Rada Narodowa Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Referat Urządzeń Rolnych w M., a więc podmiot uprawniony w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy. Wniosek spełniał wymagania określone w art. 15 powołanej ustawy w szczególności określał nieruchomość podlegającą wywłaszczeniu, jej powierzchnię, cel wywłaszczenia, osobę właściciela oraz zawierał dołączoną decyzję lokalizacyjną z dnia [...] września 1964 r. nr [...].
Przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpiono do E. C., J. K. i R. Z. o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, na co spadkobiercy nie wyrazili zgody. W toku postępowania wywłaszczeniowego przeprowadzono rozprawę, o której prawidłowo zostali zawiadomieni E. C., J. K. i R. Z.. Nadto w decyzji wywłaszczeniowej prawidłowo ustalono odszkodowanie zgodnie z operatem szacunkowym z dnia 11 maja 1963 r. sporządzonym przez biegłego.
Biorąc pod uwagę powyższe, organ uznał, że nie ma jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiła którakolwiek z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. dających podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.
G. S. wniosła skargę na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że decyzja wywłaszczeniowa nie jest dotknięta wadami z art. 156 k.p.a. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżąca wyjaśniła, że decyzja wywłaszczeniowa została wydana na wniosek Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Referatu Urządzeń Rolnych w M., który jej zdaniem, był podmiotem nieuprawnionym, albowiem z niniejszym wnioskiem powinien wystąpić wojewódzki związek kółek rolniczych. Skarżąca zarzuciła nadto niedookreślenie w decyzji wywłaszczeniowej przedmiotu wywłaszczenia, brak podania podstawy prawnej wywłaszczenia oraz dokonanie wywłaszczenia nieruchomości o nieustalonym prawie własności. W skardze zarzucono także, iż organ ponownie rozpatrując sprawę nie odniósł się do zarzutów wniosku, a mianowicie: naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez brak danych osoby upoważnionej do podpisania decyzji i wydanie decyzji przez osobę nieuprawnioną, brak uczestniczenia biegłego w rozprawie i niezawiadomienie stron o czynnościach procesowych oraz niezapewnienie właścicielom działek czynnego udziału w postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Minister Infrastruktury prawidłowo uznał, że kontrolowana decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w K. z dnia [...] września 1965 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Państwa za odszkodowaniem nieruchomości położonej w G. pow. M. o powierzchni [...] m2, pgr. [...] niehipotekowane, stanowiącej własność spadkobierców W. C., nie narusza rażąco prawa.
Podstawę prawną do wydania, badanej w trybie nadzoru, decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu stanowiła ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Z decyzji z dnia [...] września 1965 r. wynika, że w podstawie prawnej wskazano stosowne przepisy tej ustawy. A zatem Minister Infrastruktury prawidłowo uznał, że zarzut strony co do braku podstawy prawnej wydania decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu jest bezpodstawny.
Badając dopuszczalność wywłaszczenia Minister prawidłowo uznał, że spełnione zostały wymogi przewidziane w art. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Wywłaszczenie nastąpiło bowiem na rzecz Państwa na wniosek Prezydium Powiatowej Rady Narodowej – Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa – Referat Urządzeń Rolnych w M. Zgodnie z art. 3 ust. 3 cytowanej ustawy na obszarze miasta, osiedla lub gromady może być wywłaszczona nieruchomość lub kompleks nieruchomości z przeznaczeniem dla organizacji spółdzielczej i dla organizacji kółek rolniczych, o ile to jest uzasadnione interesem społecznym lub państwowym. O wywłaszczenie dla tych organizacji może ubiegać się właściwy organ administracji prezydium wojewódzkiej lub powiatowej (miejskiej) rady narodowej na wniosek właściwej statutowo wojewódzkiej lub centralnej organizacji spółdzielczej, a na potrzeby organizacji kółek rolniczych - na wniosek wojewódzkiego związku kółek rolniczych.
Z akt sprawy wynika, że celem wywłaszczenia była budowa szopy i garaży na urządzenia rolnicze dla Kółka Rolniczego w G., co potwierdza decyzja o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] września 1964 nr [...]. Cel wywłaszczenia mieścił się zatem w katalogu określonym w art. 3 powołanej ustawy wywłaszczeniowej i jego realizacja upoważniała do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.
W aktach sprawy, tak jak zauważa skarżąca, brak jest wniosku wojewódzkiego związku kółek rolniczych. Jednakże z faktu braku tego dokumentu w zachowanych aktach sprawy nie można przesądzać, że takiego wniosku w ogóle nie było. Poza tym złożenie wniosku przez wojewódzki związek kółek rolniczych poprzedza postępowanie wywłaszczeniowe, którego wszczęcie następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie zgłoszony organowi do spraw wewnętrznych prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o wywłaszczenie dla organizacji kółek rolniczych mógł ubiegać się właściwy organ administracji prezydium wojewódzkiej lub powiatowej (miejskiej) rady narodowej. W rozpoznawanej sprawie wniosek o wywłaszczenie z dnia 9 września 1964 r. zgłosiło Prezydium Powiatowej Rady Narodowej – Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa – Referat Urządzeń Rolnych w M., a zatem organ uprawniony.
W ocenie Sądu brak powyżej wskazanego dokumentu nie może przesądzać o wydaniu decyzji o wywłaszczeniu z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wady wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a. mają charakter materialnoprawny – tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego podmiotowego, w jego przedmiot lub też podstawę prawną. Nie są to wady ze swej istoty o charakterze proceduralnym, gdyż usuwanie takich wad odbywa się na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania. Ocenie podlega sama decyzja i jej skutki prawne, a poprzedzające ją postępowanie bywać może tylko elementem prowadzącym do tej oceny (komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2006, s. 720). Z tego powodu badanie legalności decyzji z dnia [...] września 1965 r. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu ograniczyć się musiało do zbadania, czy decyzja została obarczona wadami materialnoprawnymi spowodowanymi naruszeniem przepisów postępowania wywłaszczeniowego.
Postępowanie to wszczynał, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., wniosek właściwego organu administracji prezydium wojewódzkiej lub powiatowej (miejskiej) rady narodowej, a nie wniosek wojewódzkiego związku kółek rolniczych.
Prawidłowe zatem pozostaje stanowisko Ministra Infrastruktury, pomimo braku ustosunkowania się do tego zarzutu w uzasadnieniu decyzji, że wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
Wskazać należy, że wniosek o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości z dnia 9 września 1964 r. skierowany do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Spraw Wewnętrznych Oddział Wywłaszczeń w M. zawierał wszystkie konieczne załączniki, w tym zaświadczenie o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej nr[...], plan sytuacyjny nr [...] przedmiotowej działki w 2 egzemplarzach, sporządzony przez Referat Geodezji PPRN w M. w dniu [..] września 1963 r.
Nie jest zasadny zarzut braku dookreślenia wywłaszczonej nieruchomości.
Z danych określających wnioskowaną do wywłaszczenia nieruchomość, zawartych w powyżej wymienionych dokumentach, jasno bowiem wynika, że wniosek o wywłaszczenie dotyczył wywłaszczonej nieruchomości o pow. [...]m2, pgr. [...] niehipotekowane, stanowiącej własność spadkobierców W. C. Stosownie do treści art. 6 ust. 1 powołanej ustawy wywłaszczeniowej ubiegający się o wywłaszczenie przed wystąpieniem do organu administracji państwowej z wnioskiem o wszczęcie postępowania był zobligowany wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości. Rokowania takie zostały przeprowadzone.
W aktach sprawy, brak wniosków skierowanych do właścicieli o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, jednak z pism E. C., J. K. i R. Z. skierowanych do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. jednoznacznie wynika, iż wystąpiono do wymienionych o odstąpienie nieruchomości, na co wymienieni odpowiedzieli negatywnie. Zatem ocena Ministra Infrastruktury w materii faktu skierowania przedmiotowych wniosków do wymienionych osób jest prawidłowa.
Również ocena Ministra co do legalności przeprowadzenia samego postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego jest prawidłowa. Z akt sprawy wynika, że strony zostały powiadomione o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, została przeprowadzona rozprawa wywłaszczeniowo-odszkodowawcza w dniu 10 grudnia 1964 r. Przepis art. 21 powołanej ustawy wywłaszczeniowej mówi o obligatoryjnej obecności na rozprawie wywłaszczeniowej biegłego określającego wartość nieruchomości. W przedmiotowej sprawie biegły rzeczoznawca nie uczestniczył w rozprawie, jednak, w ocenie sądu, fakt ten nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego, albowiem wycena nieruchomości znajdująca wyraz w operacie szacunkowym została sporządzona według sztywnych i niepodlegających negocjacji stawek. Zauważenia wymaga również, że E. C., J. K. i R. Z. nie kwestionowali ustalonej kwoty odszkodowania.
Nadto w ocenie Sądu, chybiony jest również zarzut, że decyzja została wydana odnośnie do nieruchomości o nieustalonym prawie własności, albowiem z chwilą śmierci dawnego właściciela W. C. w zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego spadek przeszedł na jego spadkobierców, którymi w przedmiotowej sprawie były jego dzieci E. C., J. K. i R. Z., co zostało potwierdzone postanowieniem sądu stwierdzającym nabycie spadku. Przy czym podkreślenia wymaga, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma jedynie charakter deklaratoryjny, potwierdzający stan rzeczy, który zaistniał z chwilą śmierci spadkodawcy.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 107 k.p.a. poprzez brak wskazania z imienia i nazwiska osoby podpisującej decyzję. Decyzja została sporządzona na formularzu z nadrukiem wskazującym organ administracyjny, a na decyzji widnieje własnoręczny podpis kierownika Oddziału Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Sąd podzielił zatem stanowisko Ministra Infrastruktury, iż powołane orzeczenie wywłaszczeniowo-odszkodowawcze nie jest dotknięte żadną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.