Uzasadnienie
Pismem z [...] października 2018 r. K. T., E. D. i J. P. złożyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 23/14.
W skardze skarżące wniosły o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej wysokości przewidzianej w art. 154 § 6 ppsa tj. dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;
- 2) zasądzenia od Prezydenta [...] na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 tj. pięciokrotnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;
- 3) zasądzenia na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżące wskazały, że wyrokiem z 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 23/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] oznaczoną hip. [...] rej. hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Wskazały, że w niniejszej sprawie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z 23 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 3241/14 oraz z 20 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1714/17 już dwukrotnie ukarał Prezydenta [...] grzywnami w łącznej wysokości 5500 złotych za niewykonanie wyroku z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 23/14.
Z uwagi na dalszą bezczynność, skarżące pismem z [...] sierpnia 2018 r. ponownie wezwały Prezydenta do wykonania powyższego wyroku. Pomimo tego do dnia wniesienia skargi nie zostało wydane rozstrzygnięcie w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując, że nieruchomość położona przy ul. [...] leży na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279). Kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem reguluje obecnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.), zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., lub za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Prezydent wskazał, że postępowanie w sprawach odszkodowawczych polega m. in. na: gromadzeniu dokumentów potwierdzających prawa podmiotowe wnioskodawcy do ubiegania się o odszkodowanie, ustalaniu wszystkich osób uprawnionych, określeniu aktualnego właściciela gruntu, pozyskaniu map sytuacyjnych, występowaniu do sądu wieczystoksięgowego po zaświadczenia hipoteczne i do biegłych po opinie, sprawdzeniu czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki art. 215 ust. 2 ww. ustawy.
W toku niniejszego postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu sprawdzenie, czy nieruchomość przy ul. [...] spełnia przesłanki kwalifikujące ją do przyznania odszkodowania. W dniu [...] grudnia 2016 r. weszło w życie zarządzenie Prezydenta Miasta [...] nr [...] wprowadzające procedurę postępowania w Biurze Spraw Dekretowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z wprowadzeniem nowej procedury straciło moc zarządzenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w sprawie wprowadzenia procedury postępowania w Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Biura Prawnego w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji zachodzi konieczność przeanalizowania sprawy pod kątem nowych procedur. Z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 51 kodeksu postępowania administracyjnego obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 KPA.
Prezydent dodał, że istotnym pozostaje również fakt, iż opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do tutejszego Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności. które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Jednocześnie o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować tylko aktywność procesowa pełnomocnika stron i ilość składanych skarg, tym bardziej, że wniosek skarżących jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie.
Jednocześnie organ podkreślił, że Prezydent [...] prowadzi kilka tysięcy spraw o odszkodowania za przejęcie nieruchomości w trybie tzw. dekretu warszawskiego, a zatem obiektywny osąd prowadzi do wniosku. że nakładanie na organ przez Sąd w każdej tego typu sprawie sankcji finansowych ze środków publicznych byłoby nieuzasadnione, a przede wszystkim nie spełniałaby roli wskazanej w przepisie prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 23/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] stycznia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] oznaczoną hip. [...] rej. hip. Nr [...] - w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął [...] września 2014 r., skoro – jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 23/14 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent [...] otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy [...] lipca 2014 r. Poza sporem jest, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu.
Skarga o wymierzenie organowi grzywny jest zatem zasadna.
Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w zw. z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Na wstępie Sąd zwraca uwagę, że w sprawie ze skargi na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uwzględniającego skargę na bezczynność, kontrolowany jest stan niedziałania organu w przestrzeni czasowej, liczonej od momentu przekroczenia terminu zakreślonego przez Sąd, do chwili wyrokowania w sprawie ze skargi na niewykonanie wyroku.
Miarkując wymiar grzywny, uwzględniono okres zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku, wynoszący ponad 4 lata i 8 miesięcy, jak również fakt, że tutejszy Sąd wyrokami z 23 lutego 2015 r. o sygn. akt I SA/Wa 3241/14 oraz z 20 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1714/17 już dwukrotnie wymierzył organowi grzywnę za niewykonanie prawomocnego wyroku w łącznej wysokości 5500 złotych. Z tego powodu za adekwatną Sąd uznał grzywnę w wymiarze 7000 złotych.
Mając przy tym na względzie, że od dnia otrzymania wyroku do złożenia niniejszej skargi, organ nie podejmował w sprawie jakichkolwiek czynności dowodowych (a przynajmniej, na takowe nie wskazują akta administracyjne sprawy), uprawniona jest ocena, że przybrała ona postać kwalifikowaną, a więc rażąco naruszającą prawo, w tym przede wszystkim naruszającą w ten sposób przepisy art. 153 ppsa oraz art. 286 § 2 ppsa w zw. z art. 12 kpa. Świadczy przy tym o intencjonalnym lekceważeniu norm postępowania i unikaniu podejmowania rozstrzygnięcia sprawy, bez jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przyczyn mogących ten stan rzeczy usprawiedliwiać.
Jednocześnie Sąd nie stwierdził potrzeby przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o którą wnosiły skarżące. Suma pieniężna z art. 154 § 7 ppsa ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił Sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżących za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek w postaci przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi.
Ponadto strona skarżąca uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej na podstawie omawianego przepisu powinna nawiązać do krzywdy wywołanej przewlekłością i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie. Analiza akt postępowania administracyjnego nie daje na obecną chwilę podstaw do przyjęcia, że organ nie podejmie rozstrzygnięcia w toczącej się przed nim sprawie, na gruncie której zapadło niniejsze orzeczenie. Stąd w części obejmującej to żądanie, skarga podlega oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 oraz na podstawie art. 154 § 7 w związku z art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 ppsa.