Uzasadnienie
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, decyzją z lipca 2013 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2013 r. nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty [...] z [...] stycznia 2012 r. nr [...].
Z ustaleń organu nadzoru wynika, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K., orzeczeniem z [...] listopada 1951 r. wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy [...] m.in. nieruchomość oznaczoną jako [...] o pow. [...]ha, obj. Lwh [...] gm. kat. [...] stanowiącej własność F. z Z. Pismem z 12 maja 1999 r. spadkobiercy wywłaszczonej nieruchomości wystąpili z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Postanowieniem z [...].10.2006 r. Wojewoda [...] wyznaczył starostę [...] do załatwienia sprawy ustalenia i wypłaty odszkodowania za parcelę l. kat. [...] położoną w K., obr. [...], jedn. ewid. [...]. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda [...] wskazał, że wszystkie działki wchodzące w skład tej parceli zostały z mocy prawa skomunalizowane na własność Gminy Miejskiej [...].
Ponadto organ powołał się na pogląd prawny zawarty w uchwale NSA z 19.05.2003 r. sygn. akt OPS 1/03 uznając, że znajduje on zastosowanie w postępowaniu o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Starosta [...] stwierdził, że roszczenie o przyznanie odszkodowania przysługuje: A.C., C. B., J. O., A. O. i C. O. Decyzją z [...] stycznia 2012 r. nr [...] Starosta [...] ustalił odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość na kwotę [...] zł. i zobowiązał Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta K., wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej do zapłaty tego odszkodowania. Decyzja stała się ostateczna.
Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2013 r. Wojewoda [...] poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z [...].01.2012 r. a decyzją z [...] maja 2013 r. stwierdził nieważność decyzji odszkodowawczej. Odwołanie od tej decyzji wniósł A. C. Rozpoznając odwołanie organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość organem właściwym do jej rozpatrzenia jest starosta (art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami), na obszarze którego nieruchomość jest położona.
Natomiast ewentualne uprawnienia właścicielskie oraz pozostawanie jednocześnie dysponentem władzy publicznej uprawnionym do wydania decyzji nie prowadzą do konieczności wyłączenia w oparciu o art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. Zatem wyłączenie organu od załatwienia sprawy pomimo braku przyczyn do wyłączenia oraz wydanie decyzji załatwiającej sprawę przez inny organ oznacza wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki do wyłączenia Prezydenta Miasta K. oraz wyznaczenia Starosty [...] do załatwienia sprawy ustalenia i wypłaty odszkodowania. W związku z tym, w ocenie organu, decyzja Starosty [...] z [...].01.2012 r. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości co stanowi wadę określoną w art. 156 § pkt 1 k.p.a.
W skardze na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej A. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2013 r. jako sprzecznych z prawem. Zdaniem skarżącego zgodnie z treścią wyroku WSA w Krakowie z 19.12.2012 r. sygn. akt
II SA/Kr 1120/12 sprawa o ustalenie odszkodowania toczyła się zgodnie z obowiązującymi przepisami, a zgromadzona w niej dokumentacja dowodowa potwierdza bezzasadność stawianych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zwarzył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
Przede wszystkim należy wskazać, że powoływany w skardze wyrok WSA w Krakowie z 19 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1120/12 nie dotyczy decyzji Starosty [...] z [...] stycznia 2012 r., której nieważność została stwierdzona zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją.
Wyrok ten zapadł w sprawie ze skargi Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta K. na decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2012 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Tak wiec wyrokiem tym WSA w Krakowie nie dokonało oceny zgodności z prawem decyzji Starosty [...] z [...] stycznia 2012 r. Na ostatniej stronie uzasadnienia tego wyroku Sąd wprost stwierdza, że poza kontrolą w tym postępowaniu sądowoadministracyjnym pozostaje skarga Prezydenta Miasta K. od decyzji Starosty [...] z [...] stycznia 2012 r.
Organ nadzorczy stwierdził nieważność decyzji Starosty [...] z [...].01.2012 r. z powołaniem się na przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organu administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji jest naruszenie każdego rodzaju właściwości. Przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący i wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości powoduje nieważność decyzji bez względu na prawidłowość merytorycznego rozstrzygnięcie. Włączenie organu od załatwienia sprawy z przyczyn nie wymienionych w przepisach k.p.a. dotyczących wyłączenia i wydanie decyzji załatwiającej sprawę przez inny organ oznacza wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości.
Kwestie dotyczące ustalenia odszkodowana za wywłaszczone nieruchomości regulują przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). W sprawie odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] listopada 1951 r. Zastosowanie ma art. 129 ust. 5 pkt 3 tej ustawy zgodnie, z którym starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. W miastach na prawach powiatu funkcje starosty wykonuje prezydent miasta, co wynika z art. 92 w zw. z art. 91 ust. 5 ustawy z dnia (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.).
Również art. 4 pkt 9 u.g.n. wskazuje, że ilekroć w ustawie jest mowa o staroście należy przez o rozumieć prezydenta miasta na prawach powiatu. Tak więc w przedmiotowej sprawie wniosek o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość winien rozpoznać Prezydent Miasta K. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej jako organ właściwy do załatwienia sprawy wszczętej tym wnioskiem. Jednak na podstawie postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2006 r. Prezydent Miasta K. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej został wyłączony od załatwienia sprawy odszkodowania i Starosta [...] został wyznaczony do załatwienia tej sprawy.
W uzasadnieniu tego postanowienia Wojewoda [...] wskazał, że wszystkie wywłaszczone działki zostały skomunalizowane na własność Gminy Miejskiej [...] i powołując się na pogląd prawny zawarty w uchwale NSA z 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03 uznał, że Prezydent Miasta K. podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 i 4 k.p.a. Stanowisko takie organu wynikało z przyjęcia, że podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania byłaby będąca jednocześnie stroną postępowania Gmina [...] reprezentowana przez Prezydenta Miasta K. Starosta [...] kwestionowaną decyzją zobowiązał do zapłaty odszkodowania Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta K. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej opierając swoje rozstrzygnięcie na art. 132 ust. 5 u.g.n., który stanowi, że do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości jest zobowiązany starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa.
W dacie wydania decyzji odszkodowawczej brak było więc uzasadnienia dla wyłączenia Prezydenta Miasta K. od rozpoznawania sprawy skoro sprawa nie dotyczyła interesu Gminy [...]. Starosta [...] dostrzegł, że właściwym do wypłacenia odszkodowania jest Skarb Państwa a nie Gmina [...] a mimo to wydał decyzję. Z zasady przestrzeganie przez organ administracyjny właściwości z urzędu, wyrażonej w art. 19 k.p.a., wynika obowiązek badania właściwości przez organ w każdym stadium postępowania. Powodem wyłączenia Prezydenta Miasta [...] od rozpoznawania sprawy ustalenia odszkodowana było założenie przez organ wyższego stopnia, że zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest Gmina [...] co wynikało z dominującej wówczas wykładni przepisów. W sytuacji gdy organ wyznaczony do rozpoznania sprawy tj. Starosta [...]doszedł do wniosku, że zobowiązanym do odszkodowania jest Skarb Państwa to powinien był umorzyć prowadzone postępowanie a wniosek o odszkodowania przekazać do rozpoznania Prezydentowi Miasta [...] jako organowi właściwemu.
Wyłączenie bowiem Prezydenta Miasta [...] nastąpił z przyczyn niewymienionych w przepisach k.p.a. dotyczących wyłączania organu lub pracownika. Nie było więc podstaw prawnych do jego wyłączenia. Wydanie decyzji o odszkodowaniu przez inny organ oznacza wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, co uzasadnia stwierdzenie nieważności takiej decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.
Zasadnie wobec tego organ nadzoru zaskarżoną decyzją stwierdził nieważność decyzji Starosty [...] z [...] stycznia 2012 r. Skarga kwestionująca prawidłowość takiego rozstrzygnięcia jest więc nieuzasadniona co skutkuje jej oddaleniem.
Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.