Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 30 czerwca 2022 r. nr DN.rn.625.12.2022 utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z 20 grudnia 2021 r. nr GZ.rn.625.514.199 stwierdzającą, że zostało umorzone w całości z mocy prawa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 27 sierpnia 1949 r. nr UR.PO.I.2/155 w przedmiocie reformy rolnej.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Urząd Wojewódzki Warszawski orzeczeniem z 12 lipca 1949 r. nr RUP-4/Gr/36, uznał, że nieruchomość ziemska p.n. [...] – [....] o pow. [...] ha, położona w gminie [...], powiat [...], stanowiąca współwłasność spadkobierców J.T., podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13 ze zm.).
Minister Rolnictwa i Reform Rolnych decyzją z 27 sierpnia 1949 r. nr UR.PO.1.2/155 po rozpoznaniu odwołania F. T. i spadkobierców J. T. utrzymał w mocy ww. orzeczenie ze zmianą, że nieruchomość w dniu 13 września 1944 r. stanowiła współwłasność F.T. i spadkobierców J.T.
G. T. i J. T. wnioskiem z 14 sierpnia 1990 r., zwróciły się o zwrot lub wypłatę odszkodowania za przejętą na własność Państwa ww. nieruchomość ziemską. Następnie pismem z 21 kwietnia 2011 r. R. J. doprecyzował wniosek wskazując, że wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji orzekającej o przejęciu ww. nieruchomości na podstawie przepisów o reformie rolnej.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 20 grudnia 2021 r. stwierdził, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 27 sierpnia 1949 r. podlega umorzeniu w całości z mocy prawa.
B. J. i A. K. wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując ponownie sprawę wskazał, że z dniem 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491). Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
Organ nadzorczy zaznaczył, że nie zachowały się zwrotne potwierdzenia odbioru decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 27 sierpnia 1949 r. Określenie daty doręczenia napotykać musi trudności spowodowane obiektywną przeszkodą, jaką jest znaczny upływ czasu. Od wydania kwestionowanej decyzji minęło kilkadziesiąt lat. W tym czasie zmieniały się ustrój organów władzy publicznej, kompetencje i struktura organizacyjna urzędów, podział administracyjny kraju, a także sposób funkcjonowania i zakres działania archiwów państwowych. Wymienione okoliczności sprzyjały rozproszeniu lub zaginięciu dokumentacji.
Ponadto tylko część dokumentów urzędowych ma wartość historyczną i jest przechowywana wieczyście, pozostałe materiały po upływie określonego czasu podlegają zniszczeniu (brakowaniu). To, że dziś nie można wykazać za pomocą dokumentów, że doręczenie nastąpiło i miało miejsce określonego dnia, nie pozwala jednak na zanegowanie faktu doręczenia decyzji.
Organ wskazał na treść pisma Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych z 27 sierpnia 1949 r., przy którym przesłano Urzędowi Wojewódzkiemu Warszawskiemu Wydział Rolnictwa i Reform Rolnych odpisy orzeczenia z 27 sierpnia 1949 r. z poleceniem doręczenia ich m.in. stronie postępowania. Ponadto w piśmie z 30 września 1949 r. Wydział Finansów Rolnych Urzędu Wojewódzkiego Warszawskiego został zobowiązany przez Wydział Rolnictwa i Reform Rolnych do doręczenia oryginału decyzji właścicielowi majątku M. T. Zdaniem Ministra nie ma podstaw do podważenia twierdzeń ówczesnych organów, nie można bowiem zakładać, że funkcjonowały one w sposób nieprawidłowy. Z tych przyczyn należy uznać, że doręczenie decyzji miało miejsce najpóźniej w październiku 1949 r.
Minister podkreślił, że orzeczenie z 27 sierpnia 1949 r. wydane zostało w wyniku odwołania spadkobierców J. T. od decyzji z 12 lipca 1949 r. Skoro zatem spadkobiercy J. T. skutecznie wnieśli odwołanie od decyzji z 12 lipca 1949 r. należy przyjąć, że została ona skutecznie doręczona. Okoliczność tę potwierdza także notatka urzędowa z 3 sierpnia 1949 r. Prawidłowe doręczenie decyzji pierwszoinstancyjnej pozwala zatem przyjąć, w szczególności przy braku w aktach sprawy jakichkolwiek informacji mogących choćby uprawdopodobnić twierdzenie przeciwne, że również decyzja drugoinstancyjną doręczona została prawidłowo.
W aktach sprawy znajduje się ponadto orzeczenie Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Warszawskiej Wojewódzkiej Rady Narodowej z 29 września 1959 r., na mocy którego, na wniosek M. J., córki i spadkobierczyni J. T., przyznano jej prawo do pobierania zaopatrzenia miesięcznego przewidzianego w art. 1 dekretu za przejęty na rzecz Skarbu Państwa na cele reformy rolnej majątek [...] – [...]. Okoliczność, że M. J. wystąpiła z wnioskiem o uzyskanie ww. świadczenia wskazuje, iż była ona świadoma treści decyzji z 12 lipca 1949 r. oraz z 27 sierpnia 1949 r., co w ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi pozwala uznać, że decyzje te były prawidłowo doręczone.
Organ podkreślił, że ustalając datę wszczęcia postępowania, należy mieć na uwadze art. 61 § 3 k.p.a., zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zgodnie natomiast z art. 65 § 2 k.p.a. podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Wniosek wpłynął do Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej 14 sierpnia 1990 r., skąd przekazany został do Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie, a następnie według właściwości do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Dniem wszczęcia postępowania jest więc 14 sierpnia 1990 r. Skoro wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 27 sierpnia 1949 r. nastąpiło po upływie 30 lat od doręczenia kwestionowanej decyzji, to postępowanie administracyjne z dniem 16 września 2021 r. podlega umorzeniu z mocy prawa. Oznacza to brak możliwości załatwienia sprawy poprzez wydanie merytorycznej decyzji.
Odnosząc się do podnoszonych przez B. J. i A. K. zarzutów organ nadzorczy wskazał, że są one bezzasadne. Minister zaznaczył, że nie jest organem uprawnionym do dokonywania oceny czy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. zachowuje konstytucyjność w zakresie zbyt krótkiego, zdaniem wnioskodawców, vacatio legis ww. ustawy. Ponadto treść ww. przepisu wskazuje na dwie przesłanki umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, a mianowicie postępowanie musiało być wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem. Umorzenie postępowania określone w tym przepisie nie jest natomiast uzależnionego od czasu trwania postępowania.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. oraz art. 10 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej zobowiązany jest zawiadomić wszystkie strony o wszczęciu postępowania i zapewnić im w nim czynny udział. W postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnych stronami niewątpliwie są właściciele nieruchomości oraz ich spadkobiercy. Z uwagi na powyższe Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z 23 grudnia 2015 r. zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 27 sierpnia 1949 r. do czasu ustalenia następców prawnych M. T., A. B., H. T., J. T., G. T., J. T. oraz J. T. Stąd też wydanie decyzji merytorycznej w niniejszej sprawie przed dniem wejścia w życie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. nie było możliwe.
Za bezzasadny organ uznał ponadto zarzut ogólnikowego - zdaniem wnioskodawców - odniesienia się przez organ do stanu prawnego i faktycznego będącego przedmiotem rozstrzygnięcia, bowiem Minister szczegółowo odniósł się do przesłanek umorzenia decyzji określonych w art. 2 ust. 2 ww. ustawy oraz powołał się na mające znaczenie dla sprawy dowody. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie dokonał natomiast oceny zasadności stwierdzenia nieważności decyzji z 27 sierpnia 1949 r. bowiem z uwagi na brzmienie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. merytoryczne rozpoznanie wniosku było niedopuszczalne.
B. J. i A. K. wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając:
- 1. rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a. polegające na niezałatwieniu sprawy rozstrzygnięciem merytorycznym przy nieuwzględnieniu słusznego interesu strony.
2.naruszenie art. 12 § 1 k.p.a. oraz art. 35 § 3 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania w sposób opieszały, bezczynny i nie podjęciu rozstrzygnięcia merytorycznego w okresie od 14 sierpnia 1990 r. do 23 grudnia 2015 r., tj. do dnia zawieszenia postępowania do czasu ustalenia następców prawnych.
- 3. naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez powzięcie decyzji i wydanie rozstrzygnięcia w sytuacji, która nie budzi żadnego zaufania do organów administracji publicznej.
- 4. naruszenie art. 9 k.p.a. w zakresie w jakim organ przez okres bezczynności, tj. od dnia wszczęcia postępowania - od 14 sierpnia 1990 r. do czasu jego zawieszenia postanowieniem z 23 grudnia 2015 r. nie informował stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na prawa i obowiązki stron wynikające z przedmiotu postępowania.
- 5. naruszenie art. 107 k.p.a. polegające na ogólnikowym uzasadnieniu faktycznym i prawnym powziętej decyzji.
Skarżący zakwestionowali ponadto konstytucyjność przepisu art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. w zakresie w jakim przedmiotowy przepis nakazuje umorzenie postępowania niezakończonego przed dniem wejścia w życie ustawy, szczególnie w przypadku, gdy organ przez okres 25 lat wykazał się bezczynnością w załatwieniu sprawy. Strona nie może ponosić ujemnych, niekorzystnych skutków tej bezczynności w wyniku zmian ustawodawczych. Zasada pewności, trwałości, zaufania do prawa powinna stanowić gwarancje załatwienia sprawy niezakończonej decyzją merytoryczną, a nie umorzeniem postępowania z mocy prawa.
Zdaniem skarżących w pełni uzasadnione byłoby wystąpienie Sądu do Trybunału Konstytucyjnego w zakresie zgodności z prawem art. 2 ust. 2 powyżej ustawy z Konstytucją Rzeczypospolitej Polski.
W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, rozważenie złożenia wniosku do Trybunału Konstytucyjnego celem wydania orzeczenia o niezgodności przepisu art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. z Konstytucją RP w zakresie, w którym nową regulację stosuje się do niezakończonych postępowań oraz wprowadzenie mechanizmu umorzenia z mocy prawa spraw toczących się przed wejściem w życie nowych przepisów, co uniemożliwia ich rozstrzygnięcie merytoryczne, a przez to pozbawia prawa obywatela do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ w związku ze zmianą wprowadzoną przez ustanowienie nowych przepisów prawnych.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie znajdował zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491) - zwanej dalej "ustawą zmieniającą". Ustawa ta weszła w życie 16 września 2021 r. Zgodnie ze wskazanym przepisem postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
Wbrew zarzutom skargi z akt sprawy wynika, że decyzja Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 27 sierpnia 1949r. utrzymująca w mocy orzeczenie Urzędu Wojewódzkiego Warszawskiego z dnia 12 lipca 1949r., została skutecznie doręczona jej adresatowi. Sąd podziela pogląd Ministra, że niemożność ustalenia konkretnej daty doręczenia tej decyzji wobec faktu jej wydania w następstwie złożenia odwołania przez spadkobierców właściciela nieruchomości od orzeczenia z dnia 12 lipca 1949r. oraz faktycznego wykonania, wyrażającego się w przejęciu spornej nieruchomości przez Państwo oraz przyznanego przez Skarżących pobierania przez M. J. przewidzianego dekretem PKWN zaopatrzenia miesięcznego, nie może spowodować powstania w tym przedmiocie wątpliwości. Potwierdzeniem powyższego jest także przywołana przez organ treść pisma Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 27 sierpnia 1949r. do którego załączono omawianą decyzję jak również pismo z 30 września 1949r., którym Wydział Finansów Rolnych Urzędu Wojewódzkiego Warszawskiego został zobowiązany do doręczenia decyzji właścicielowi przejętego majątku. Za niedopuszczalne należy bowiem uznać przyjęcie sugerowanego przez Skarżących założenia, że organy administracji procedując w badanej sprawie działały sprzecznie z obowiązującym prawem.
Poza sporem jest także, że wniosek o stwierdzenie nieważności omawianej decyzji zgłoszony 14 sierpnia 1990r., sprecyzowany 21 kwietnia 2011r. nie został rozpoznany do dnia wejścia w życie wskazanej wyżej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem.
Powyższa ocena oznacza zatem, że organ prawidłowo zastosował art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej.
Istotą zaistniałego sporu są podniesione w skardze zarzuty naruszenia przez art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej przepisów Konstytucji RP poprzez naruszenie zakazu nieretroakcji oraz ochrony prawa własności.
W sprawie niniejszej prokonstytucyjne argumenty skargi muszą być, zdaniem sądu, rozpatrywane w powiązaniu z argumentami zawartymi w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej.
Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że dokonana nowelizacja prawa miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (OTK ZU Nr 5A, poz. 62). Wyrokiem tym Trybunał uznał, że 156 § 2 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W treści uzasadnienia wyroku Trybunał wskazał, że wyrok stwierdzający niekonstytucyjność 156 § 2 k.p.a. w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu.
Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni156 § 2 k.p.a. w związku z 156 § 1 pkt 2 k.p.a. in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa. Z uwagi na zakres kontroli konstytucyjności, obejmujący pominięcie ustawodawcze, Trybunał nie przesądził o tym, czy właściwym sposobem realizacji tego postulatu jest przewidziany wówczas w 156 § 2 k.p.a. dziesięcioletni termin prekluzyjny, który ogranicza stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych obarczonych niektórymi innymi wadami. To bowiem ustawodawca dysponuje swobodą w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych przez Trybunał wartości konstytucyjnych.
Art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej stanowi rozwiązanie ustawodawcze wskazanego wyżej problemu. Jego treść podyktowana jest założeniem, że dochodzenie praw przez obywatela nie ma charakteru absolutnego. W porządku prawnym od dawna nie jest kwestionowana konieczność ograniczenia czasowego w dochodzeniu praw. Realizują ją m. in. przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń, zasiedzenia czy przemilczenia. Ich sens sprowadza się do uregulowania sytuacji gdy uprawniony w określonym przez ustawodawcę czasie przysługujących mu praw nie realizuje i ich nie dochodzi.
Ostatecznie ustawodawca, realizując obowiązek wynikający ze stanowiska zaprezentowanego przez Trybunał Konstytucyjny w celu realizacji wskazanych przez ten Trybunał wartości konstytucyjnych, stanął na stanowisku, żeby wszelkie wady kwalifikowane jako "rażące naruszenia prawa" objęte zostały 30-letnim terminem przedawnienia. W uzasadnieniu projektu ustawy (druk: IX.1090)podkreślono, że jest to okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze. Zdaniem ustawodawcy, uzasadnione jest również rozciągnięcie stosowania wprowadzonego ograniczenia na postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej.
Istotnym jest, że toczące się w dniu 16 września 2021 r. postępowania administracyjne niezakończone ostateczną decyzją lub postanowieniem, które w myśl art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. zostały umorzone z mocy prawa, organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest formalnie "zamknąć" wydaniem orzeczenia, co oznacza, że musi wydać w tej materii deklaratoryjną decyzję administracyjną potwierdzającą umorzenie postępowania z mocy prawa.
W nawiązaniu do zarzutów skargi skoncentrowanych na niekonstucyjności przyjętego rozwiązania, wobec zastosowania retroaktywności zakwestionowanej normy, Sąd dostrzega, że dla jego subiektywnie postrzegających problem adresatów może ono budzić wątpliwości, co do zgodności z obowiązującą Konstytucją. W szczególności jako naruszające zasadę demokratycznego państwa prawa w powiązaniu z takimi wartościami jak pewność prawa i jego przewidywalność.
Analiza problemu prowadzi jednakże do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Trafnie podkreśla się, że acquis constitutionnel dopuszcza możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę zarówno retroakcji, jak i retrospekcji. Rozważając kwestię relacji zasady lex retro non agit i zasady ochrony praw nabytych (wyrok z 15 września 1998 r., K 10/98 oraz wyrok z 8 grudnia 2009 r., SK 34/08) Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie stawał bowiem na stanowisku, że potencjalnie może zaistnieć potrzeba ochrony wartości konstytucyjnych, która będzie uzasadniała odstępstwo od zasady nieretroaktywnego działania prawa, pod warunkiem, że to odstępstwo będzie podlegać ocenie z perspektywy celowości i proporcjonalności jego wprowadzenia.
Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej w całości aprobuje pogląd, że racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności, zasady zaufania obywatela do państwa, w tym zasady pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji RP oraz pozostałych zasad wymienionych w skardze mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego.
Potrzeba ograniczenia w czasie postępowań nieważnościowych uzasadniona jest faktem, że po upływie kilkudziesięciu latach od dnia wydania kwestionowanych decyzji znacznie utrudniona jest ich weryfikacja wobec niekompletności dostępnych akt.
Istotnym jest ponadto, że przed 1980 r. nie funkcjonowało sądownictwo administracyjne. Standardy orzecznictwa administracyjnego były znacznie niższe od obecnych, stanowiły odzwierciedlenie ówczesnych standardów prawnych i społecznych. Z obniżonymi standardami orzecznictwa administracyjnego skorelowane były przesłanki uznania za nieważne decyzji administracyjnych. Ówczesny art. 137 k.p.a. nie przewidywał jako przesłanki uznania decyzji za nieważną wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa jako podstawę nieważności wprowadzono dopiero od marca 1980r.
Sąd podziela pogląd zawarty w orzeczeniu tutejszego sądu z 4 kwietnia 2022r. sygn. akt I SA/Wa 3182/21, że ocenianie według obecnych standardów prawnych i orzeczniczych legalności decyzji wydanych w zupełnie innych warunkach prawnych i społecznych, z perspektywy niedookreślonej przesłanki "rażącego naruszenia prawa" przez osoby piastujące stanowiska decyzyjne w organach administracji publicznej wypacza sens nadzoru administracyjnego. W cytowanym wyroku trafnie podniesiono także, że nieograniczona w czasie weryfikacja decyzji administracyjnych generuje ponadto znaczne koszty budżetowe, znacznie angażuje aparat administracyjny oraz sądownictwo i tym sensie jest sprzeczna z interesem publicznym.
Ze społecznego punktu widzenia istotna jest także ocena, że wskutek upływu od wydania decyzji administracyjnej kilkudziesięciu lat ich kontrola dokonywana jest z inicjatywy osób, które nie były adresatami tych decyzji i nie dotknęły ich w sposób bezpośredni skutki tych decyzji (np. osoby te nie poniosły uszczerbku ekonomicznego w postaci odebrania im własności nieruchomości).
Wskazane argumenty dowodzą, zdaniem sądu, że ustawodawca prawidłowo rozważył kwestię konstytucyjności przyjętego w ustawie zmieniającej rozwiązania prawnego, w szczególności respektując zasadę proporcjonalności i pozostałe zasady Konstytucji RP wymienione w skardze. W realiach tej konkretnej sprawy prymat należało dać zasadzie stabilizacji porządku prawnego wynikającego z indywidualnych aktów administracyjnych, które wywołały skutki wiele lat temu. Zasadę trwałości decyzji ostatecznych uzasadnia zasada bezpieczeństwa prawnego, wywodzona z ogólniejszej zasady demokratycznego państwa prawnego przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP. Trwałość decyzji wynika też z domniemania jej zgodności z prawem, a więc z - przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP - zasady praworządności.
Powyższe przesądza, że kwestionowane w skardze rozwiązanie normatywne spełnia zasadę proporcjonalności, w zakresie w jakim racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki.
Niezależnie od powyższego, zauważyć należy, że przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej - w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa jest niezgodny z art. 2 art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust.2 a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu swojego wniosku Rzecznik podniósł, że jego zastrzeżenia budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku. Powyższe oznacza, że w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny uzna, że regulacja z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to w takim przypadku strona będzie mogła żądać wznowienia niniejszego postępowania administracyjnego w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stosownie do treści art. 145 a k.p.a.
W odniesieniu do zarzutu bezczynności organu oraz opieszałego prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie, Sąd dostrzega naganność takiego postępowania. Sąd zauważa jednocześnie, że strona miała możliwość egzekwowania swoich praw w ramach odrębnych postępowań ze skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, z czego jednak nie skorzystała. Natomiast na tym etapie postępowania zarzuty skargi w tym przedmiocie nie mogą odnieść spodziewanego przez Skarżących skutku.
Zdaniem Sądu organ administracji prawidłowo zastosował zatem w sprawie obowiązujące przepisy prawa, co do których obowiązuje zasada domniemania ich konstytucyjności.
Biorąc pod uwagę powyższe i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) orzekł, jak w sentencji wyroku.