Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2006 roku nr [...] Minister Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołania D. i W. D., od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. odmawiającej uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. dotyczącej uwłaszczenia Kopalni [...] w S. nieruchomościami położonymi w S. - uchylił zaskarżoną decyzje w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organu II instancji podano, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79. póz. 464 ze zm.), decyzją z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Kopalnię [...] w S. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w S., objętego szeregiem działek wymienionych w decyzji, o łącznej pow. [...] m" oraz nabycie własności budynków i urządzeń znajdujących się na przedmiotowym gruncie.
Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2005 r. D. i W. D., następcy prawni S. i J. K., wskazując na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2002 r., stwierdzającą nieważność orzeczenia Ministra Górnictwa z dnia [...] lutego 1951 r. zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] grudnia 1949 r., w części odnoszącej się do wymienionej w tym protokole nieruchomości położonej w N. o pow. [...] m2, wnieśli o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Wojewody [...] - w części odnoszącej się do działki nr [...] o pow. [...] m2, powstałej z działki nr [...], wymienionej w decyzji uwłaszczeniowej.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] Minister Transportu i Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności w/w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 r., w powyższej części, a Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] maja 2006 roku nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Na wniosek D. i W. D., Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r. wznowił postępowanie zakończone w/w decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 r., a następnie decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r., wskazując na art. 151 § l pkt l Kpa, odmówił uchylenia w/w decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...].
Rozpatrując odwołanie wniesione przez D. i W. D. organ II instancji podniósł, że uwłaszczenie, które nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1-2 w/w ustawy z dnia 29 września 1990 r. odnosi się do stanu prawnego obowiązującego w dniu 5 grudnia 1990 r.
Orzeczeniem nacjonalizacyjnym Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1948 r. orzeczono o przejęciu na własność Państwa m. in. przedsiębiorstwa "[...], S. A. w W.". Objęcie poszczególnych składników majątkowych przejętego przedsiębiorstwa nastąpiło protokółem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] grudnia 1949 r., który został zatwierdzony orzeczeniem Ministra Górnictwa z dnia [...] lutego 1951 r.
Po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej uległ zmianie stan prawny, a mianowicie Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Górnictwa z dnia [...] lutego 1951 r. zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] grudnia 1949 r., w części odnoszącej się do wymienionej w tym protokole nieruchomości położonej w N. o pow. [...] m2 (obręb [...]), stanowiącej przed nacjonalizacją własność J. i S. K.. Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2004 roku sygn. akt IV SA 285/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wniesioną na tę decyzję.
Organ naczelny rozpoznając odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 roku przywołał stanowisko organu wojewódzkiego, że decyzja uwłaszczeniowa nie była oparta o orzeczenie nacjonalizacyjne Ministra Górnictwa z dnia [...] lutego 1951 r., a więc powyższe orzeczenie nacjonalizacyjne nie jest tym, o którym w art. 145 § 1 pkt 8 Kpa. Na potwierdzenie tego stanowiska organ wojewódzki powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt I SA/Wa 1800/04 z dnia 15 listopada 2005 r. Jednak stanowisko takie Minister Budownictwa uznał za nieprawidłowe, gdyż wydano też inny prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt I SA/WA 1325/04 z dnia 16 września 2005 r., który prezentuje odmienne stanowisko i z którego wynika, iż w tego typu sprawach ma zastosowanie art. 145 § 1 pkt 8 Kpa. Z tych względów organ naczelny uznał, że w zaskarżonej decyzji nie przeprowadzono całościowej analizy i przy odmiennych stanowiskach Sądu, nie jest możliwe posługiwanie się wybiórczo jednym z wyroków, który pasuje do poglądu organu wojewódzkiego.
Skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2006 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Spółka A. S.A. w K., zarzucając jej naruszenie art. 107 § 3 kpa, a w szczególności brak uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji, przez pominiecie ustawowych wymogów tego uzasadnienia oraz naruszenie art. 146 § 1 kpa, z uwagi na fakt, że decyzja Wojewody [...], z dnia [...] czerwca 2006 r. odmawiająca uchylenia decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 1997 r., uchylona zaskarżoną decyzją Ministra Budownictwa, jest zgodna z powołanym przepisem prawa, w związku z upływem 5-cio letniego okresu od wydania decyzji uwłaszczeniowej. Skarżąca zarzuciła, że w uzasadnieniu do swojej decyzji Minister Budownictwa w sposób niewystarczający przedstawił uzasadnienie faktyczne oraz prawne swojej decyzji, co jest niedopuszczalne w świetle obowiązujących przepisów kpa, a zwłaszcza przepisu art. 107 § 3. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Według skarżącej stan faktyczny sprawy został ustalony w postępowaniu przed organem pierwszej instancji w sposób całkowity i wyczerpujący, a więc nie zachodzi w tym przypadku konieczność przeprowadzenia dodatkowych wyjaśnień, do czego zobowiązuje Wojewodę [...] zaskarżona decyzja.
Również stan prawny sprawy został wyjaśniony przez organ pierwszej instancji w sposób dostateczny dla podjęcia decyzji, tak więc również i w tym przypadku nie zachodzi konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez Wojewodę [...]. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości Minister Budownictwa mógł w toku postępowania skorzystać z uprawnień, jakie daje mu art. 136 kpa., co w sposób oczywisty znacznie przyspieszyłoby postępowanie w niniejszej sprawie. Mając na względzie powyższe, Minister Budownictwa nie udowodnił, że zachodzą przesłanki uzasadniające uchylenia decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Minister Budownictwa miał podstawy do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i podjęcia decyzji bez odsyłania jej do ponownego rozpatrzenie, a więc do zastosowania art. 138 § 1 pkt. 1 lub 2. Skarżący podniósł także, że decyzja z dnia [...] czerwca 2006 r. Wojewody [...], poza prawidłową i wnikliwą oceną okoliczności faktycznych i prawnych, jest zgodna z przepisem art. 146 § 1 kpa.
W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty należy uznać za zasadne.
Kontroli sądu została poddana decyzja organu centralnego, wydana w postępowaniu wznowieniowym, uchylająca decyzję organu wojewódzkiego i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie uwłaszczenia Kopalni [...] w S., zakończonego decyzja ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 roku nastąpiło na wniosek D. i W. małż. D., wskazujących na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2002 roku stwierdzającą nieważność orzeczenia Ministra Górnictwa z dnia [...] lutego 1951 roku, zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] grudnia 1949 roku - w części odnoszącej się do wymienionej w tym protokole nieruchomości położonej w N. o pow. [...] m2 - i tym samym powołujących się na przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 8 kpa tj. decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. W przypadku tej przesłanki wniosek o wznowienie postępowania - stosownie do przepisów art. 148 § 1 i 2 kpa winien być złożony w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedział się o okoliczności stanowiącej postawę wznowienia.
Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, że D. i W. małżonkowie D. byli stronami postępowania nadzorczego dotyczącego orzeczenia Ministra Górnictwa z dnia [...] lutego 1951 roku, decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2002 roku stwierdzająca nieważność powyższej decyzji Ministra Górnictwa została im doręczona wkrótce po jej wydaniu, również została im doręczona decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2002 roku wydana na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z całą pewnością znana była im treść decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku w dniu [...] kwietnia 2005 roku tj. w dacie złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 roku.
W tej sytuacji wniesienia podania o wznowienie postępowania dopiero w dniu [...] lutego 2006 roku należy uznać, że uchybia on terminowi jednego miesiąca liczonego od dnia, kiedy strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a przewidzianego w art. 148 § 1 i 2 kpa. Natomiast okoliczność ta nie była w ogóle przedmiotem badania przed organami obu instancji. Gdyby organ wojewódzki okoliczność tę zbadał i prawidłowo ocenił winno to prowadzić do odmowy wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 149 § 3 kpa. Natomiast organ centralny, rozpatrując decyzję wydaną po wznowieniu postępowania administracyjnego w postępowaniu instancyjnym, winien również zbadać czy wznowienie postępowania nastąpiło w ustawowym terminie, a w przypadku stwierdzenia uchybienia terminowi ustawowemu władny jest zastosować przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa i uchylając wadliwą decyzję pierwszej instancji, umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2000 roku sygn. akt I SA 855/99 LEX 54136).
Niezależnie od powyższych rozważań należy podnieść, że możliwość czysto kasacyjnego załatwienia sprawy traktowana jest przez kodeks postępowania administracyjnego jako wyjątkowa. Strona ma bowiem prawo oczekiwać i żądać, aby zgodnie z zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz z zasadą dwuinstancyjności (art. 9 k.p.a.), w wyniku wniesionego odwołania sprawa zostanie powtórnie rozpatrzona i zapadnie w niej merytoryczne rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy w następstwie wniesionego odwołania przejmuje kompetencje do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, powinien zatem dążyć do ustalenia stanu rzeczywistego sprawy, a mając wątpliwości co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia, przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe (art. 136 k.p.a.) Tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, jest on obowiązany wykazać, że przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego, w granicach wyznaczonych przez art. 136 k.p.a., nie jest możliwe do rozstrzygnięcia sprawy.
Minister Budownictwa uchylając decyzję Wojewody [...] [...] czerwca 2006 roku nie odniósł się w ogóle do przesłanek zawartych w art. 138 § 2 k.p.a. Oceniając materiał dowodowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji, Minister Budownictwa wskazał jedynie, że organ I instancji nie przeprowadził całościowej analizy oraz wskazał na odmienne stanowisko zawarte w uzasadnieniu innego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie niż te, na który powołał się organ wojewódzki w swoim uzasadnieniu.
W świetle powyższych okoliczności należy uznać, że organ II instancji naruszył przepisy art. 107 § 3, 138 § 2 148 § 1 i 2 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.