Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Miast postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia E. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Minister przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Wnioskiem z dnia [...] października 2011 r. następca prawny M. K. – E. K. wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1955 r. znak: [...] w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa dawnej parceli leśnej nr [...] (obecnie działka nr [...]) położonej w I. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. Wojewoda [...] odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie twierdząc, że sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..]. z dnia [...] września 2008 r. Na postanowienie powyższe zażalenie złożył E. K. reprezentowany przez pełnomocnika r.pr. H. L..
Po rozpatrzeniu zażalenia Minister wskazał, że z akt spawy wynika, że E. K. pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. wniósł o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej rady Narodowej w P. w części, w jakiej orzeka ono o przejęciu na własność Państwa dawnej parceli leśnej nr [...]. Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia w zakresie objętym wnioskiem. Decyzja ta stała się ostateczna. Z akt nie wynika ponadto, aby została ona wyeliminowana z obrotu prawnego.
Minister wskazał, że zawarte w treści odwołania, twierdzenia strony jakoby decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2008 r. jest w jakimś stopniu wadliwa lub nie rozstrzyga sprawy, co do istoty, wobec czego brak jest obecnie w obrocie prawnym rozstrzygnięcia w przedmiocie oceny prawidłowości przejęcia na własność Państwa orzeczenia PPRN w [..] z dnia [...] stycznia 1955 r. dawnej parceli leśnej nr [...]. Zdaniem Ministra, z akt sprawy bezspornie wynika, że decyzja SKO w [...] z dnia [...] września 2008 r. jest decyzją merytoryczną, w ramach której odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia PPRN w [...] w zakresie przejęcia na własność Państwa ww. parceli leśnej.
W związku z powyższym Minister stwierdził, że wniosek strony z dnia [...] października 2011 r. dotyczy sprawy, która została już rozstrzygnięta w ramach postępowania zakończonego ostateczną decyzją SKO z dnia [...] września 2008 r. nr [...], a co za tym idzie Wojewoda [...] słusznie odmówił wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie.
Na postanowienie powyższe, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł E. K. reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego H. L.. W skardze zarzucił organowi naruszenie:
- - art. 138 § 1 kt 1 1 kpa, art. 144 kpa w związku z art. 61a § 1 kpa poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r.;
- - art. 28 kpa w związku z art. 156 § 1 pkt 1 i art. 157 § 1 kpa przez wezwanie z urzędu do udziału w sprawie osób, które nie mają interesu prawnego w unieważnieniu upaństwowienia działki nr [...], stanowiącej przed wojną własność M. K., ojca skarżącego, zaś te osoby są współwłaścicielami innej działki leśnej o numerze [...] o powierzchni [...] ha, co do której postępowanie administracyjne o unieważnienie upaństwowienia działki nr [...] stanowiącej przed wojną własność M. K., ojca skarżącego, zaś te osoby są współwłaścicielami innej działki leśnej o nr [...], co do której postępowanie administracyjne o unieważnienie upaństwowienia oraz postępowanie sądowe przed sądem powszechnym zostały już prawomocnie zakończone – co nie zostało dostrzeżone w zaskarżonym postanowieniu i poprzedzającym je postanowieniu Wojewody [...].
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie zarówno zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji.
Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych względów niż w niej podniesione.
Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.) – powoływana dalej jako "ppsa", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze, ale które miały wpływ na wynik sprawy toczącej się przed organem administracji publicznej.
Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) – powoływany dalej jako "kpa". Z akt sprawy wynika bowiem, że skierowane ono zostało do osoby nieżyjącej tj. S. k. która zmarła [...] sierpnia 2012r. (akt zgonu karta 67 akt sądowych).
W tym miejscu wyjaśnić należy, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie, z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi, jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Jest to, bowiem uchybienie w wyniku, którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu, musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona o prawach, której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną.
Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.), każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653; wyrok WSA z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 2422/03, Lex nr 190564; wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33).
Powyższe oznacza, że wymieniona wyżej S. K., która zmarła przed dniem wydania zaskarżonego orzeczenia nie mogła być jego stroną, bowiem z chwilą śmierci strony postępowania, w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni.
Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.