Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1969 r. nr [...] stwierdzającej, że grunt i wszystkie budynki położone w W. przy ul. [...] Nr hip. [...], przeszły z dniem [...] lutego 1949 r. na własność Państwa.
Kolegium w uzasadnieniu decyzji podało, iż nieruchomość położona przy ul. [...] oznaczona Nr hip. [...] objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz.279), który wszedł w życie z dniem 21 listopada 1945 r. Objęcie nieruchomości przez gminę W. w trybie dekretu nastąpiło z dniem [...] kwietnia 1948 r. tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. W zakreślonym przez dekret sześciomiesięcznym terminie, dotychczasowi właściciele J. S., T. B. i E. B. nie złożyli wniosku w trybie art. 7 ust.1 dekretu o przyznaniu prawa własności czasowej nieruchomości.
Decyzją z dnia [...] marca 1969 r. Prezydium Rady Narodowej W. stwierdziło, iż grunt i wszystkie budynki położone w W. przy ul. [...] Nr hip. [...] przeszły z dniem [...] lutego 1949 r. na własność Państwa.
Wnioskiem z dnia [...] lutego 2005 r. G. B. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w decyzji.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło stwierdzenia nieważności tej decyzji wskazując, iż oceniana decyzja nie jest obarczona żadną z kwalifikowanych wad, enumeratywnie wymienionych w art. 156 §1 kpa, a dotychczasowi właściciele nie złożyli w zawitym sześciomiesięcznym terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.
Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało na ewentualną legalność umowy sprzedaży połowy przedmiotowej nieruchomości z dnia [...] kwietnia 1949 r., skoro bowiem bezspornym jest, iż w dniu zawarcia umowy J. S. nie był już właścicielem nieruchomości, która z mocy prawa przeszła z dniem [...] października 1948 r. na własność Państwa to budzącym wątpliwości jest skuteczność tejże umowy.
Organ nadzoru podał, iż następcami prawnymi byłych współwłaścicieli T. B. i E. B. są: A. B., G. B. i M. M., zaś kuratorem masy spadkowej po J. S. ustanowionym postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] września 2007 r. sygn. akt: [...] jest M. S. Kolegium wskazało, iż materialnoprawną podstawę decyzji z dnia [...] marca 1969 r. stanowiły przepisy dekretu, w szczególności art. 1 i 8 dekretu. Zgodnie zaś z art.1 dekretu wszelkie grunty na obszarze W. z dniem 21 listopada 1945 r. przeszły na własność gminy W. Objęcie przedmiotowej nieruchomości w posiadanie przez gminę W. nastąpiło w dniu [...] kwietnia 1948 r., a nie jak wskazano w decyzji organu I instancji z dniem [...] sierpnia 1948 r., A więc sześciomiesięcznym termin na złożenie wniosku dekretowego upłynął w dniu [...] października 1948 r.
W ocenie organu za nie budzący wątpliwości należy uznać fakt, że żaden z byłych właścicieli nie złożył w zakreślonym terminie wniosku w trybie art. 7 ust. 1 dekretu. Natomiast w aktach własnościowych nieruchomości znajduje się m.in. podanie z dnia [...] października 1949 r. z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia wniosku, podpisane przez J. S., E. B. i T. B. Kolegium zaznaczyło również, iż w obrocie prawnym znajduje się orzeczenie administracyjne Zarządu Miejskiego w W. z dnia [...] grudnia 1949 r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.
Organ nadzoru wskazał, iż oceniana decyzja błędnie podaje termin przejścia własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa wskazując jako datę dzień [...] luty 1949r. a nie dzień [...] października 1948 r. Nie jest to jednak zdaniem organu kwalifikowana wada uzasadniająca stwierdzenie nieważności tej decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, w szczególności dlatego, iż przejście prawa własności nastąpiło nie na podstawie ocenianej decyzji, lecz z mocy samego prawa.
Reasumując, organ nadzoru uznał, że oceniana decyzja z dnia [...] marca 1964 r. nie jest obarczona żadną wadą wskazaną w art. 156 § 1 kpa.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł G. B. i M. M. podnosząc w uzasadnieniu skargi, iż decyzja z dnia [...] marca 1969 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wydana została w terminie późniejszym, niż umowa sprzedaży połowy przedmiotowej nieruchomości zawarta w formie aktu notarialnego w dniu [...] kwietnia 1949 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów, należy uznać skargę za zasadną aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej wskazane.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek złożenia w trybie art. 156 § 1 kpa wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. dnia [...] marca 1969 r. stwierdzającej, że grunt i wszystkie budynki położone w W. przy ul. [...] Nr hip. [...] przeszły z dniem [...] lutego 1949 r. na własność Państwa. Przedmiotem postępowania nadzorczego była zatem decyzja wydana na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1954 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr. 59, poz. 279). Wobec wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym obowiązkiem organu nadzoru było zbadanie, czy całe postępowanie prowadzone było zgodnie z trybem i zasadami określonymi w przepisach dekretu. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bowiem ustalenie, czy decyzja administracyjna wydana w postępowaniu administracyjnym nie została wydana z kwalifikowaną wadą, jedną spośród enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 kpa.
Organ nadzoru z urzędu ma obowiązek niezależnie od wniosku strony i zawartych w nim argumentów dotyczących konkretnej wadliwości wydanego orzeczenia, zbadać całą sprawę pod kątem istnienia (bądź nieistnienia) którejkolwiek z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. Dlatego też organ nadzoru winien z należytą starannością określić przedmiot postępowania nadzorczego, a swoje racje decyzyjne jasno przedstawić, zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa, w uzasadnieniu wydanego orzeczenia.
W ocenie Sądu orzekającego tym wymogom nie sprostał organ nadzoru w rozpatrywanej sprawie. Z treści uzasadnienia wydanej decyzji wynika bowiem, że organ poprzestał na stwierdzeniu, iż oceniona decyzja nie jest obarczona żadną z kwalifikowanych wad enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 kpa oraz całe postępowanie nadzorcze podporządkował i ukierunkował na treść art. 7 dekretu, gdy tymczasem w podstawie prawnej ocenianej decyzji wskazano art. 1 i 8 dekretu. Organ nadzoru kwestie te zupełnie pominął.
A zaznaczyć należy, iż decyzja z dnia [...] marca 1969 r. stwierdzała przejście własności gruntu i budynków na Skarb Państwa. Organ nadzoru powołał się co prawda na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia [...] października 1962 r. [...], jednakże dokonał jego nieprawidłowej wykładni uznając, iż dotyczy ono trybu przejścia własności na Skarb Państwa całej nieruchomości, gdy tymczasem z orzeczenia tego wynika w sposób jednoznaczny, iż przedmiotem tego orzeczenia była własność budynków.
Sąd Najwyższy w powołanym orzeczeniu stwierdził,że "artykuł 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) posługuje się szerokim sformułowaniem co do "nieprzyznania (...) prawa" na tym gruncie dotyczy zakresu nie tylko skutków zapadnięcia prawomocnej decyzji, która nie uwzględnia wniosku o przyznanie prawa na gruncie, ale także skutków upływu terminu, który wyłącza możność zapadnięcia pozytywnej decyzji. Skutkiem tym jest przejście budynków położonych na gruncie na własność Skarbu Państwa. W razie niezgłoszenia wniosku o przyznanie prawa na gruncie przejście budynków położonych na tym gruncie na własność Państwa następuje z chwilą upływu terminu do wystąpienia z wnioskiem, decyzja zaś organu ma jedynie charakter deklaratywny".
Organ nadzoru nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do treści art. 1 dekretu, z którego wynika, że przejście gruntów na obszarze W. na własność gminy. W. następowało z mocy prawa z dniem wejścia w życie dekretu tj. z dniem 21 listopada 1945r. Artykuł zaś 2 dekretu wprost stanowi, że "dekret niniejszy stanowi podstawę dla przepisania we właściwych księgach hipotecznych na rzecz gminy W. tytułów własności określonych w ust.1".
W świetle powyższych unormowań, organ nadzoru winien dokonać oceny prawidłowości decyzji z dnia [...] marca 1969 r. w części dotyczącej własności gruntu i zasadności powołania jako podstawy prawnej art. 1 dekretu. Kwestia ta bowiem w rozpatrywanej sprawie została całkowicie pominięta.
W ocenie Sądu zachodzi również konieczność zbadania prawidłowości decyzji z dnia [...] marca 1969 r. zważywszy na pozostawanie w obrocie prawnym orzeczenia administracyjnego z dnia [...] grudnia 1949 r., znajdującego się w aktach własnościowych przedmiotowej nieruchomości, do którego treści organ nadzoru w ogóle się nie odniósł.
W tej sytuacji przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ nadzoru winien dokonać wnikliwej analizy zgromadzonych dokumentów, dokładnie wyjaśnić wszystkie istotne okoliczności sprawy i dokonać wnikliwej oceny pełnego materiału dowodowego, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów i przy poszanowaniu zasad wynikających z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, które w postępowaniu nadzorczym mają w pełnym zakresie zastosowanie, a następnie organ nadzoru mając na uwadze wymogi określone w art. 107 § 3 kpa przedstawi swoje stanowisko w uzasadnieniu ponownie wydanego rozstrzygnięcia.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 oraz 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.