Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 5 lipca 2022 r., nr KOC/466/Sr/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: "Kolegium, "organ odwoławczy") - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu odwołania A. K. (dalej: "wnioskodawczyni", "skarżąca") - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") z 29 grudnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Decyzja organu odwoławczego została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Wnioskiem z 8 listopada 2021 r. A. K. wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką M. G..
Organ I instancji wskazał, że matka wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z [...] października 2021 r. wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. Z orzeczenia wynika, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od [...] września 2021 r. Wniosek o wydanie przedmiotowego orzeczenia złożono w dniu 17 listopada 2020 r., natomiast orzeczenie zostało wydane na stałe.
Dalej Prezydent podniósł, że zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm.), świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 orzekł, że przepis ten w zakresie, jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie organu I instancji wyrok ten nie daje podstaw do zaniechania bądź wykluczenia możliwości stosowania przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy. Tym samym organ I instancji zobligowany jest do stosowania przepisu art. 17 ust. 1b w brzmieniu obowiązującym w ustawie o świadczeniach rodzinnych.
Następnie Prezydent stwierdził, że w toku postępowania ustalono, iż wnioskodawczyni złożyła oświadczenie z treści którego wynika, że ostatnim jej okresem zatrudnienia był okres od 1 lutego 2013 r. do 31 stycznia 2014 r. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] września 2021 r., zatem dopiero od wskazanego dnia wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad matką. W konsekwencji, zdaniem organu I instancji w sprawie brak jest związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem pracy) przez A. K. a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy: "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji."
Organ odwoławczy podniósł, że z akt sprawy wynika, iż matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...] października 2021 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, wraz ze wskazaniem konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie zostało wydane na stałe, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] września 2021 r.
Kolegium stwierdziło, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członka rodziny osoby niepełnosprawnej, którzy w imię poświęcenia dla najbliższej osoby rezygnują z zatrudnienia, aby świadczyć im stałą opiekę. Treść art. 17 ust. 1 ustawy jednoznacznie wskazuje, że nie każde niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. To zaś prowadzi do wniosku, że istotą świadczenia opiekuńczego jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej (tj. niepodejmującym zatrudnienia bądź rezygnującym z dotychczasowego zatrudnienia) po to, aby opiekować się osobą niepełnosprawną. Celem tego przepisu jest bowiem udzielanie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu.
Kolegium podniosło, że co prawda konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednakże sposób sprawowania opieki nie został określony w ustawie o świadczeniach rodzinnych i dlatego należy go rozpatrywać przez pryzmat celu tej regulacji, z której wynika, że musi mieć ona charakter stały bądź długotrwały i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Dla rozstrzygnięcia zatem sprawy w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ustalenie, czy rodzaj lub ilość czynności z zakresu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegająca się o świadczenie, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca asystuje matce przy takich czynnościach jak: ubieranie, mycie, podawanie leków, przygotowywanie i podawanie posiłków, załatwianie spraw urzędowych, wizyty u lekarza oraz pielęgnacja. W ocenie Kolegium wskazany przez skarżącą zakres sprawowanej opieki nad matką nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, bądź w formie pracy zdalnej. Zdaniem Kolegium matka skarżącej nie jest osobą całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo, a wykonywane przez córkę czynności opiekuńcze w dużej mierze sprowadzają się do czynności, które nie wymagają stałej i całodobowej opieki, a są wykonywane w każdej rodzinie opiekującej się osobą starszą, czy chorą, mimo pozostawania przez opiekuna w zatrudnieniu (gotowanie, podawanie posiłków i leków), a część z tych czynności nie jest wykonywana codziennie (załatwianie spraw urzędowych, wizyty u lekarza). Również czynności stricte opiekuńcze nad matką, takie jak pomoc w przyjmowaniu lekarstw, ubieranie i mycie nie stanowią w ocenie Kolegium czynności świadczących o stałej lub długoterminowej opiece uniemożliwiającej podjęcia zatrudnienia. Zdaniem organu odwoławczego, jakkolwiek matka skarżącej jest osobą niepełnosprawną, to czynności podejmowane przez córkę mieszczą się w większości w zwykłych czynnościach pomocy świadczonej często przez dorosłe osoby wobec rodziców lub dziadków. Z zebranego materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawną matką sprawowana przez stronę wykluczała podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.
Skargę na powyższą decyzję Kolegium z 5 lipca 2022 r. złożyła - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – A. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.
Na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodów z dokumentów załączonych do akt skargi na fakty w nich wskazane w szczególności:
- zaświadczenia lekarskiego lek. specjalisty neurologa M. C. z 6 września 2021 r. z Centrum Medycznego "[...]" - celem wykazania, że matka skarżącej cierpi na zespół zaburzeń poznawczych i zaburzeń mowy na tle [...] ([...]) oraz i silnych zaburzeń [...]; ocenia lekarza wymaga stałej opieki drugiej osoby z uwagi na znaczne deficyty pamięci i orientacji oraz zaburzeń mowy;
- badań oceny stanu psychicznego z 29 czerwca 2021 r. M. G. celem wykazania zaburzeń uniemożliwiających samodzielne funkcjonowanie z uwagi na deficyty pamięci i rozeznania;
- orzeczenia o stopniu niepełnosprawności matki skarżącej z 19 października 2021 r. znak [...] celem wykazania, iż dokument urzędowy stwierdza, iż M. G. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wydanym na stałe, z kodu [...] w pkt [...] orzeczenia – wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a także w pkt [...] spełnia wymogi do przyznania jej karty parkingowej;
- dokumentacji medycznej matki skarżącej – celem wykazania konieczności opieki nad matką z uwagi na jej dysfunkcje i ograniczenia zdrowotne oraz konieczność stałej opieki celem zapewnienia funkcji życiowych.
Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 17 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych" poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie, poprzez przyjęcie iż wobec braku regulacji ustawowej "sposób sprawowania opieki" należy rozpatrywać według celu regulacji czyli celowościowo podczas gdy w ocenie skarżącej wykładnia celowościowa ww. przepisu jest niedopuszczalna; ustawodawca sztywno wskazał na reguły jakie ma spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne zaś przesłanki te enumeratywnie zostały wskazane w art.17 ust. 1 zdanie ostatnie: "jeśli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (...)". Skarżąca zrezygnowała z pracy celem opieki nad matką. Nie podejmuje również tego zatrudnienia z uwagi na chęć sprawowania opieki nad matką, która ma decyzję – orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem nr 7 co uzasadnia jej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nad matką;
- art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe stosowanie polegające na "żądaniu od skarżącej wykazania związku przyczynowego pomiędzy brakiem jej aktywności zawodowej a konieczności sprawowania opieki nad matką, podczas gdy skarżąca wykazała, iż przyczyną niepodjęcia zatrudnienia z którego zrezygnowała jak matka chorowała byłą konieczność opieki nad matką, co spełnia dyspozycję tego przepisu.
Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 7, 77, 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zasady swobodniej oceny oraz zasady prawdy obiektywnej polegające na błędnych ustaleniach faktycznych poczynionych przez SKO w Warszawie jak też organ I instancji:
- ustaleniu, że: "(...) Matka skarżącej nie jest osobą całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo, a wykonywane przez stronę czynności opiekuńcze w dużej mierze sprowadzają się do czynności, które nie wymagają stałej i całodobowej opieki, a mogą być wykonywane przez osobę pozostającą w zatrudnieniu (...)" podczas gdy ustalenie to jest sprzeczne z osnową dokumentu urzędowego – osnową orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wskazującego na wskazanie nr [...] nadto na kody przyznane orzeczeniu [...] kod schorzeń psychiatrycznych, [...] kod schorzeń poruszania się i przemieszczania; organ I i II instancji nie dostrzegły, iż kody te wskazują na przyczyny ustalenia znacznego stopnia niepełnosprawności i determinują konieczność udziału stałego opiekuna w życiu osoby legitymującej się tym orzeczeniem; zatem, skarżąca jako córka ma prawo otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na opiekę nad matką, bo choć mogłaby pracować, to przez sprawowanie opieki nad matką nie może jej pozostawić samej, chociażby z tego powodu, iż zaburzenia orientacji i zespół zaburzeń poznawczych uniemożliwia matce samodzielną egzystencję z przyczyn psychiczno-neurologicznych;
- ustaleniu, że: "gotowanie posiłków, podawanie posiłków (karmienie), podawania leków, ubieranie i przebieranie matki, nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia przez skarżącą", jest absurdem całkowitym, gdyż osoba, która wymaga podawania posiłków i lekarstw oraz ubierania, rozbierania oraz mycia – jest podobnie jak małe dziecko całkowicie niezdolna do samodzielnej egzystencji, stąd też legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności; nadto wskazane właśnie w wywiadzie przez skarżącą czynności, powielane w ciągu dnia o przepisanych przez lekarza porach jak śniadanie, obiad, kolacja, regularność lekarstw, ubieranie. kąpanie, zmuszają opiekuna jakim jest skarżąca do całodziennego doglądania podopiecznej matki i uniemożliwiają pracę np. na pół etatu;
- ustaleniu iż " z zebranego materiału nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawną matką wykluczała podjęcie zatrudnienia; sposób sprawowania opieki ustalony w sprawie nie może być uznany za obejmujący czynności wymagające dyspozycyjności" – ustalenie to jest sprzeczne z faktami załączonymi do wniosku, a także zaświadczeniem lekarskim jak też stanem zdrowia ustalonym przez PZON przy ustaleniu stopnia niepełnosprawności; organ świadczeniowy nie otrzymał kompetencji podważania ustaleń faktycznych, których dokonuje organ orzecznictwa pozarentowego przyznając znaczny stopień niepełnosprawności, a ma jedynie obowiązek weryfikować przesłanki wskazane w art. 17 ust.1 pkt 1-4 ustawy o świadczeniach rodzinnych; ustalenie to jest sprzeczne z dowodami, kluczowym wywiadem ze skarżącą obrazującą jej całodzienny harmonogram pracy przy matce jako opieka, dowodem z dokumentu urzędowego – orzeczeniem wskazującym na zaburzenia psychiczne, zaburzenia ruchowe, niezdolność do samodzielnej egzystencji;
- ustaleniu, iż "opieka musi być sprawowana przez skarżącą całodobowo", podczas gdy to ustalenie czy też wniosek organu z uzasadnienia zaskarżonej decyzji stanowi rażącą nadinterpretację prawa i działa na niekorzyść obywatela, który chce skorzystać z uprawnienia określonego przez ustawodawcę; przepis ustawy nigdzie nie wymaga ustalenia aby opieka świadczona była całodobowo, czy też nieprzerwanie, ani też, że osoba opiekuna musi mieszkać z podopiecznym.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Sąd postanowił dopuścić dowód z dokumentów zawartych w skardze, których brak w materiale dokumentacyjnym, na okoliczności w nich podniesione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 329) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, w ocenie Sądu, skarga jest zasadna gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organów stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej: "u.ś.r.").
Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wskazane w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z powyższego wynika zatem, że do przyznania osobom wymienionym we wskazanych przepisach świadczenia pielęgnacyjnego, konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek. Pierwsza z nich dotyczy sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Druga z kolei dotyczy niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania takiej opieki.
Akta administracyjne niniejszej sprawy wskazują, że skarżąca jest córką osoby wymagającej opieki, czyli jest osobą spokrewnioną z tą osobą w pierwszym stopniu. W tej sytuacji skarżąca niewątpliwie należy do kręgu osób określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13 niesporne jest również, że podstawą odmowy przyznania świadczenia nie może stanowić moment powstania niepełnosprawności (wbrew temu co wskazał organ I instancji). Istotne natomiast dla ustalenia w niniejszej sprawie jest to czy skarżąca ma możliwość podjęcia zatrudnienia z uwagi na zakres świadczonej przez nią opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.
I tak, matka skarżącej – M. G. urodzona [...] grudnia 1940 r., orzeczeniem z [...] października 2021 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. W treści tego orzeczenia wskazano, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] września 2021 r., natomiast ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od [...] września 2021 r. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera przy tym wskazanie konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7) oraz korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji (korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej – pkt 6). Jednocześnie w uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że przyczyną niepełnosprawności są schorzenia oznaczone symbolem [...], [...] oraz [...], które w porównywalnym stopniu wpływają na zaburzenie funkcji organizmu. Symbol [...] oznacza choroby psychiczne, w tym m.in. osoby z zaburzeniami psychotycznym, zaburzeniami nastroju, utrwalonymi zaburzeniami lękowymi o znacznym stopniu nasilenia czy zespołami otępiennymi. Symbol [...] oznacza upośledzenie narządu ruchu, w ty m.in. wady rozwojowe narządu ruchu. Z kolei, [...] oznacza choroby układu krążenia i oddechowego a także nadciśnienie tętnicze.
Co istotne, Zespół ds. orzekania o niepełnosprawności stwierdził, że naruszenie sprawności organizmu jest trwałe i orzeczenie wydaje się na stałe gdyż według wiedzy medycznej stan zdrowia nie rokuje poprawy.
W tym miejscu należy podkreślić, że opieka świadczona osobie o znacznym stopniu niepełnosprawności, niezdolnej do samodzielnej egzystencji oznacza całkowitą zależność tej osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem, jak również konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza współdziałanie w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że z akt administracyjnych jak i z treści skargi wynika, że takie właśnie czynności są sprawowane przez skarżącą.
Z analizy dokumentacji lekarskiej poprzedzającej wydanie orzeczenia z [...] października 2021 r. wynika m.in., że u skarżącej postępują zaburzenia pamięci i orientacji, występują defekty mowy i słuchu, [...], postępuje [...] kończyn dolnych, pacjentka porusza się o balkoniku, rokowania są złe i pacjentka wymaga opieki całodobowej. Z ustaleń pracownika socjalnego z 2 grudnia 2021 r. wynika, że matka skarżącej porusza się tylko w obrębie mieszkania, skarżąca pomaga matce przy wszystkich czynnościach życiowych jak: ubieranie, mycie, podawanie leków, przygotowywanie i podawanie posiłków, załatwianie spraw urzędowych, wizyty u lekarza oraz pielęgnacja.
Analizując powyższe Sąd doszedł do przekonania, że matka skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji – jak stanowi art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.
W ocenie Sądu Kolegium arbitralnie stwierdziło natomiast, nie mając w tym zakresie oparcia w materiale dowodowym, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki umożliwia jej podjęcia zatrudnienia chociażby na część etatu wskazując, że może swój obowiązek wobec matki realizować a także wskazując, że czynności które wykonuje skarżąca są standardowo wykonywane także przez osoby, które są aktywne zawodowo. Zdaniem Sądu, Kolegium jednak nie dostrzega, że skarżąca, w okolicznościach faktycznych tej sprawy (pomimo, że nie była zatrudniona przed uzyskaniem przez matkę orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności) nie podejmuje zatrudnienia aby zapewnić matce opiekę.
Odnosząc się natomiast do zakresu opieki Sąd podziela wyrażane w orzecznictwie stanowisko, że jednoczesne rozróżnianie przez ustawodawcę opieki stałej i długoterminowej wskazuje, że nie wymaga ona, aby osoba ją sprawująca przebywała bez jakichkolwiek przerw w ciągu dnia w pobliżu osoby, która opieki takiej w świetle orzeczenia o stopniu niepełnosprawności potrzebuje. Otóż według treści tej regulacji opieka powinna być sprawowana codziennie w taki sposób, który uniemożliwia wykonywanie przez opiekunów pracy zarobkowej.
Z akt wynika, że na sprawowanie takiej opieki wskazuje skarżąca. Organy obu instancji zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką nie kwestionowały i w ocenie Sądu nie dysponowały materiałem dowodowym, który mógłby podważyć rodzaj czynności wykonywanych przez skarżącą w szczególności, że stan zdrowia matki skarżącej nie rokuje poprawy (co wynika z orzeczenia) a wręcz pogarsza się.
Zaznaczyć przy tym należy, że Kolegium nie jest uprawnione do kwestionowania orzeczenia o niepełnosprawności, które oznacza jak wskazano wyżej, że sprawność organizmu jest naruszona na tyle, że osoba dotknięta niepełnosprawnością wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych takich jak czynności samoobsługowych - higiena, poruszanie się, prowadzenie gospodarstwa domowego, komunikacja i funkcjonowanie w społeczeństwie. W ocenie Sądu zakres opieki jaki skarżąca świadczy wobec matki – osoby całkowicie niesamodzielnej, z zaburzeniami świadomości oraz koordynacji (poruszanie się przy pomocy balkonika) - uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia z uwagi na schorzenia na jakie cierpi jej matka.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, organy błędnie uznały, że skarżąca nie wykazała, że niepodejmowanie pracy zarobkowej spowodowane jest koniecznością sprawowania opieki nad osobą bliską o znacznym stopniu niepełnosprawności, a w konsekwencji naruszyły art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z art. 7, 77, 80 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem decyzji organów obu instancji. Organ odwoławczy naruszył zaś art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymując w mocy decyzję Prezydenta W. Powyższe oznacza, że spełnione zostały przesłanki do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.
Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej dokonają oceny stanu faktycznego, według wskazań zawartych przez Sąd w niniejszym wyroku - mając na uwadze przedstawioną wyżej wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą to wykładnią są związane z mocy art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 tej ustawy.