Uzasadnienie
Okręgowa Spółdzielnia [...] w [...] oraz Gmina [...] wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie reformy rolnej. Decyzją tą Minister uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w części dotyczącej pkt 2 i stwierdził, że nieruchomość, której właścicielami byli F. i L. G., oznaczona w dacie przejęcia [...] tom [...] karta [...] o pow. [...] ha nie podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 wrzenia 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Przy czym wskazana decyzja Wojewody [...] jest prawomocna w zakresie jej punktu 1 zgodnie, z którym nieruchomości, których właścicielami byli F. i L. G. oznaczone w dacie przejęcia wg ksiąg wieczystych [...] tom XV karta 587 o pow. [...] ha, tom VIII karta 381 o pow. [...] ha, tom XVI karta 621 o pow. [...] ha nie podpadały pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 pkt e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Pismem z dnia 5 września 2013 r. Okręgowa Spółdzielnia [...] w [...] wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podniosła, że na nieruchomości zlokalizowany jest czynny zakład produkcyjny Okręgowej Spółdzielni [...] w [...] produkujący artykuły mleczarskie. Zlokalizowane są również budynki, które Spółdzielnia kupiła od Gminy [...] jak i budynki wybudowane przez Spółdzielnię. Przymiot ostateczności w administracyjnym toku postępowania decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2013 r. umożliwia następcom prawnym poprzednich właścicieli podejmowanie czynności prawnych (w tym rozporządzających) jak i zgłaszanie roszczeń związanych z tą nieruchomością. Nie jest to tylko hipotetyczne stwierdzenie, bowiem materializuje się ono poprzez podjęcie przez zainteresowanych w odniesieniu do opisanej nieruchomości postępowania sądowego w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (wezwanie Okręgowej Spółdzielni [...] w [...] do udziału w postępowaniu sądowym sygn. akt [...] przez Sąd Rejonowy w [...]). Dokonanie przez zainteresowanych czynności rozporządzających nieruchomością, użycie jej do zabezpieczenia zapłaty zaciągniętych zobowiązań (ustanowienie hipoteki)
Sygn. akt I SA/Wa 2144/13 lub zgłoszenie roszczeń wobec Okręgowej Spółdzielni [...], które zostaną uwzględnione przez sąd w innym postępowaniu grozi Spółdzielni niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody w zakresie działalności gospodarczej Spółdzielni, a także może spowodować trudne do odwrócenia skutki faktyczne jak i skutki prawne.
Z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wystąpiła także Gmina Śrem. Wnioskodawczyni podniosła, że zaskarżona decyzja stała się ostateczna w administracyjnym toku postępowania i na jej podstawie uprawnione osoby, tj. następcy prawni małż. G., mogą podejmować czynności prawne i wnosić roszczenia w stosunku do nieruchomości, na której znajdują się budynki sprzedane przez Gminę Okręgowej Spółdzielni [...] w [...], czynny zakład produkcyjny tej Spółdzielni oraz inne budynki wybudowane przez Spółdzielnię. Dokonanie przez następców prawnych małż. G. czynności rozporządzających nieruchomością, użycie jej do zabezpieczenia zapłaty zaciągniętych zobowiązań (ustanowienie hipoteki) czy też zgłoszenie roszczeń względem Gminy [...], które mogłyby zostać uwzględnione przez sąd w innym postępowaniu, w sposób niewątpliwy zagraża Gminie niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody i trudnymi do odwrócenia skutkami tak faktycznymi jak i prawnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 61 § 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie wykonania.
Ze wskazanej normy prawnej wynika obowiązek strony skarżącej wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, tj. określenie na jaką szkodę lub trudne do odwrócenia skutki może narazić wnioskodawcę wykonanie zaskarżonej decyzji. Pozytywne rozstrzygnięcie żądania strony zależy więc od spełnienia jednej z dwóch wymienionych wyżej przesłanek. Celem omawianej instytucji jest zatem ochrona strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu lub czynności.
Powołana w uzasadnieniach wniosków argumentacja skarżących przemawia za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną decyzją uchylił punkt 2 decyzji organu I instancji i stwierdził, że nieruchomość, której właścicielami byli F. i L. G., oznaczona w dacie przejęcia [...] tom X karta 491 o pow. [...] ha nie podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 wrzenia 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Decyzja o stwierdzeniu, że wskazana nieruchomość nie podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 wrzenia 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej zalicza się do aktów o charakterze deklaratoryjnym, które co do zasady nie podlegają wykonaniu, jednakże nie można pominąć następstw prawnych powstałych w wyniku wydania takiego aktu. Stwierdzenie, że nieruchomość nie podpadała pod działanie powołanego przepisu, wywołuje skutek prawno-rzeczowy prowadzący do wykreślenia podmiotu publicznoprawnego z księgi wieczystej.
W konsekwencji powyższego spadkobiercy dawnych właścicieli będą mogli podjąć działania zmierzające do realizacji przysługujących im praw, np. działania zmierzające do zbycia nieruchomości czy jej obciążenia. To zaś oznacza, że istnieje realne zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania ulokowanej na nieruchomości Spółdzielni Mleczarskiej wykorzystującej do bieżącej działalności gospodarczej budynki znajdujące się na nieruchomości, a skutki ewentualnego zaprzestania działalności gospodarczej tej Spółdzielni będą trudne bądź wręcz niemożliwe do odwrócenia w sytuacji, gdyby w następstwie rozpoznania skargi doszło do uchylenia przez Sąd zakwestionowanej decyzji. Przy czym nie bez znaczenia jest, iż z materiału dowodowego wynika, że spadkobiercy byłych współwłaścicieli złożyli wnioski do sądu powszechnego w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (sygn. akt [...] przez Sąd Rejonowy w [...]). Powołane we wniosku okoliczności wyczerpują zatem przesłanki ustawowe do uwzględnienia wniosku i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Podkreślić bowiem należy, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma na celu tymczasową ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem prawidłowości kontrolowanego przez sąd administracyjny aktu.
Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.