Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. W., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] października 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osoby uprawnione świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Burmistrz Miasta i Gminy P. decyzją z dnia [...] października 2009 r. orzekł o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego D. W. należności z tytułu otrzymanych przez osoby uprawnione: K., A. i A. W. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu zajętego stanowiska Burmistrz wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. po rozpatrzeniu wniosku B. W. przyznał dla uprawnionych: K., A. i A. W., poczynając od dnia 1 maja 2009 r. do dnia 30 września 2009 r., świadczenia w wysokości po [...] zł miesięcznie. Z tego tytułu osobom tym wypłacona została łącznie kwota [...] zł. W tej sytuacji stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, D. W. jako dłużnik alimentacyjny zobligowany jest do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem D. W. złożył odwołanie. W jego uzasadnieniu zarzucił decyzji organu I instancji brak podstawy prawnej do wydania takiej decyzji, gdyż postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] września 2008 r., na które powołuje się organ I instancji, posiada wyłącznie status zarządzenia tymczasowego wydanego na czas toczącego się postępowania. Poza tym decyzja o przyznaniu świadczeń została wydana na podstawie niepełnych informacji. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania organ II instancji stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ przywołał treść art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. z 2009 r. Dz. U. Nr 1, poz. 7, ze zm.). Wyjaśnił, że z brzmienia powołanych przepisów w sposób jednoznaczny wynika, iż dłużnik alimentacyjny zobligowany jest zwrócić organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, a organ właściwy wierzyciela zobligowany jest wydać decyzję administracyjną w sprawie zwrotu rzeczonych należności.
Z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej świadczenia z funduszu alimentacyjnego w przedmiotowej sprawie zostały przyznane od dnia 1 maja 2009 r. do dnia 30 września 2009 r. i wypłacone osobom uprawnionym, tj. K., A. i A. W. Stosownie zaś do postanowień art. 27 ust. 7 pkt 1 i 3 powołanej ustawy D. W., jako dłużnik alimentacyjny, był zawiadomiony pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. o przyznaniu tych świadczeń. W tej sytuacji organ I instancji zobligowany był wydać decyzję o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego D. W. należności z tytułu otrzymanych przez osoby uprawnione świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Odnosząc się natomiast do podniesionych w odwołaniu zarzutów organ II instancji stanął na stanowisku, że dotyczą one w istocie decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. przyznającej świadczenia, a zatem wykraczają poza zakres orzekania w niniejszej sprawie, gdyż w chwili orzekania w niniejszej sprawie decyzja przyznająca świadczenie była decyzją ostateczną. Ustalenia dokonane w tej decyzji ostatecznej mają zaś moc obowiązującą, zarówno jeśli chodzi o sam fakt przyznania przedmiotowych świadczeń, jak i o ich wysokość. Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, że dłużnik alimentacyjny może złożyć wniosek o udzielenie jednej z ulg wymienionych w art. 30 ust. 2 powołanej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przy czym orzekanie w tym przedmiocie odbywa się w trybie odrębnego postępowania.
Mając powyższe na uwadze organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] października 2009 r.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył D. W. W uzasadnieniu skargi podtrzymał w całości zarzuty zawarte w złożonym odwołaniu i podniósł, że przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego i ich wypłata nastąpiły z naruszeniem prawa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji stoi w sprzeczności z rzeczywistymi procedurami dotyczącymi przyznania, wypłat oraz zwrotu wypłaconych należności, a także w zakresie drogi ich zaskarżenia. Wskazał, że procedura zastosowana przez Wydział Świadczeń Społecznych przy wydawaniu decyzji przyznającej świadczenia alimentacyjne pozbawiła go jako stronę możliwości wniesienia zarzutów i obrony swoich praw. Przedstawione zaś w korespondencji prowadzonej z Urzędem Miasta i Gminy P. błędy i braki w postępowaniu, które zakończyło się decyzją przyznającą świadczenie alimentacyjne, nie zostały w ogóle zweryfikowane ani uwzględnione.
Nie stały się one również podstawą do wszczęcia nowego niezależnego postępowania administracyjnego. Pismem z dnia 10 stycznia 2011 r. skarżący uzupełnił przedmiotową skargę podnosząc, że Kolegium jest zobligowane rozpatrzyć sprawę pod względem merytorycznym biorąc pod uwagę nową sytuację prawną, która powstała na skutek przedstawionych przez skarżącego wyjaśnień dotyczących wad i błędów w postępowaniu, które doprowadziło do wydania decyzji przyznającej świadczenia alimentacyjne. W ocenie skarżącego decyzja przyznająca świadczenie nie jest decyzją ostateczną, a zawarte w niej ustalenia mogą zostać w wyniku postępowania odwoławczego zmienione. Do pisma skarżący dołączył odpisy dokumentów przywołanych w jego treści. Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa.
Wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. z 2009 r. Dz. U. Nr 1, poz. 7, ze zm.), który stanowi materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie decyzji, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Regulacja ta odnosi się do zwrotu wcześniej faktycznie wypłaconych świadczeń. W postępowaniu tym obowiązkiem organu jest jedynie ustalenie, czy wydana został ostateczna decyzji administracyjna przyznająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego, czy przyznane świadczenie zostało wypłacone oraz w jakiej wysokości.
W postępowaniu tym organ prowadzący nie ma już żadnych prawnych możliwości ponownej weryfikacji prawidłowości postępowania administracyjnego zakończonego decyzją przyznającą świadczenie z funduszu alimentacyjnego ani weryfikacji prawidłowości lub wysokości przyznanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego, ponieważ w obiegu prawnym pozostaje ostateczna decyzja administracyjna przyznająca niniejsze świadczenie. Regulacja ta odnosi się do zwrotu wypłaconych świadczeń na rzecz organu, który je wypłacał, nie chodzi tu o rozliczenia między rodzicami. Analiza powyższych przepisów pozwala nadto na stwierdzenie, że decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową.
W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, po wydaniu decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] czerwca 2009 r. przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego na K., A. i A. W. w okresie od 1 maja 2009 r. do 30 września 2009 r. i uzyskaniu przez tę decyzję przymiotu ostateczności, decyzja ta została wykonana, a przyznane świadczenia przekazane osobom uprawnionym. Po zakończeniu okresu świadczeniowego organ, zgodnie z treścią art. 27 ust. 2 i art. 27 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy, zażądał zwrotu od skarżącego, jako osoby zobowiązanej, wypłaconych kwot wraz z odsetkami. Podkreślić należy, że tak ustalony stan faktyczny nie budzi wątpliwości i nie był kwestionowany w sprawie. Nie ulega również wątpliwości, że przyznane świadczenie z funduszu alimentacyjnego było wypłacane uprawnionym do jego otrzymania, czyli K., A. i A. W. poczynając od dnia 1 maja 2009 r. do dnia 30 września 2009 r. w wysokości po [...] zł miesięcznie.
W tej sytuacji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie zwrotu wypłaconych już z funduszu alimentacyjnego świadczeń pozostają zarzuty zawarte w złożonym odwołaniu oraz skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, które sprowadzają się w całości jedynie do kwestionowania prawidłowości wydania przez Burmistrza Miasta i Gminy P. decyzji przyznającej świadczenia alimentacyjne, w tym także zarzut, że decyzja organu I instancji została wydana bez podstawy prawnej, gdyż postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] września 2008 r., na które powołuje się organ I instancji, posiada wyłącznie statut zarządzenia tymczasowego wydanego na czas toczącego się postępowania.
Zauważyć należy bowiem, że orzeczenie zasądzające alimenty jest dla organu wiążące i do czasu jego wzruszenia wywołuje skutki prawne nie tylko w stosunku do stron, lecz także do innych osób, organów i sądów.
Oznacza to, że z powołanego już art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego organowi wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W tej sprawie przepis ten został prawidłowo zastosowany. Wydane zatem w niniejszej sprawie, dotyczącej - czego skarżący zdaje się nie rozróżniać - nie przyznania lecz zwrotu wypłaconych przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osoby uprawnione świadczeń z funduszu alimentacyjnego, rozstrzygnięcia oparte zostały o prawidłowo zinterpretowane przepisy prawa oraz właściwą analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co znalazło prawidłowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanych decyzji.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.